19. kafli

Verg landsframleiðsla (VLF) er C + I + G + (X − M). Hér er VLF = 2.000 + 50 + 1.000 + (20 − 40) = 3.030 milljarðar króna. Innflutningur er dreginn frá vegna þess að hann getur þegar falist í neyslu, fjárfestingu eða opinberum kaupum en er ekki framleiðsla lands A.

1. Greidd sjúkrahúsþjónusta sem veitt er á tímabilinu telst með í VLF. Greiðslutilfærsla án nýrrar þjónustu myndi hins vegar ekki teljast framleiðsla.
2. Lengri meðalævi er mikilvæg lífskjarabót en er ekki sjálf markaðsframleiðsla og telst því ekki beint með í VLF. Heilbrigðisþjónustan sem stuðlar að henni getur þó talist með.
3. Greidd þjónusta skráðs dagforeldris telst með í VLF sem markaðsframleiðsla, að því gefnu að hún sé skráð í þjóðhagsreikningum.
4. Ólaunuð barnagæsla ömmu telst ekki með í VLF, þótt hún hafi raunverulegt verðmæti. Spurningin tilgreinir enga greiðslu, svo skráning tekna á ekki við.
5. Sala notaða bílsins telst ekki aftur með, því bíllinn var talinn þegar hann var framleiddur. Þóknun söluaðila eða önnur ný þjónusta við viðskiptin getur þó talist með á yfirstandandi ári.
6. Nýr bíll telst til endanlegra útgjalda. Sé hann framleiddur innanlands eykur hann VLF; sé hann innfluttur kemur hann inn í neyslu eða fjárfestingu en er jafnframt dreginn frá sem innflutningur.
7. Fjölbreyttara ostaúrval telst ekki beint sem meira framleitt magn. Gæðaleiðrétt verðmæling kann að fanga hluta ávinningsins, en VLF getur vanmetið velferðarávinning af meiri fjölbreytni.
8. Járnið er millivara og er ekki talið sérstaklega til viðbótar við ísskápinn; verðmæti þess felst í verði lokaafurðarinnar. Sérstök talning myndi tvítelja framleiðsluna.

Samkvæmt núverandi töflu 19.5 jókst VLF að nafnvirði úr 2.857,3 í 5.963,1 milljarða dala, eða um 108,7%. Raun-VLF jókst úr 6.770,9 í 9.375,9 milljarða dala á verðlagi ársins 2012, eða um 38,5%. VLF-verðvísitalan hækkaði úr 42,2 í 63,6, eða um 50,7%.

Raunvöxtur og verðbólga leggjast ekki einfaldlega saman, því nafnvirði er margfeldi raunmagns og verðlags: 1,385 $\times$ 1,507 ≈ 2,087. Í nafnvextinum 108,7% felst því einnig samvirkni hækkandi magns og verðs. Ef breytingunni er skipt með lógaritmískri sundurliðun má rekja um 44,2% af uppsöfnuðum nafnvexti til aukins raunmagns og 55,8% til hærra verðlags. Önnur sundurliðunaraðferð getur gefið aðrar hlutdeildir og þarf því að tilgreina aðferðina.

Á mynd 19.10 sjást skýrar eða greinilegar lækkanir um 1973–1975, 1980, 1981–1982 og 2020, auk samdráttarins 2007–2009 sem spurningin undanskilur. Samdrættirnir 1969–1970, 1990–1991 og 2001 birtast fremur sem lítil lækkun eða flatur kafli á þessari langtímamynd.

Þetta er sjónrænt mat, ekki formleg tímasetning. Árleg gögn og stór lóðréttur kvarði fela stutt og væg skeið, og samdráttur er í reynd metinn út frá fleiri mánaðarlegum mælikvörðum en VLF einni.

Eftir samdráttinn sem lauk í október 1945 sýnir tímaröðin tólf lokin samdráttarskeið til og með apríl 2020. Það jafngildir gróflega einu skeiði á rúmlega sex ára fresti yfir 75 ár, en bilin eru mjög óregluleg; meðaltalið er ekki reglubundin spá.

Rétt meðaltal lokinna samdráttarskeiða eftir stríð, frá 1948–1949 til og með 2020, er um 10,3 mánuðir. Þar er samdrátturinn 2007–2009 18 mánuðir og samdrátturinn 2020 tveir mánuðir samkvæmt tímasetningum bandarísku rannsóknarstofnunarinnar National Bureau of Economic Research.

Í núverandi framsetningu töflu 19.7 virðist síðasta uppfærslan hafa hliðrað tölum: 2 mánuðir standa í línunni sem hefst á janúar 2009 en apríl 2020 er enn merktur óákveðinn. Töluna 2 á að tengja við febrúar–apríl 2020, en fyrra skeiðið stóð 18 mánuði frá desember 2007 til júní 2009.

Fyrir tólf lokin þensluskeið frá október 1945 til febrúar 2020 er meðallengdin 64,2 mánuðir samkvæmt sömu tímaröð, eða um 5,35 ár. Ólokið þensluskeið er ekki tekið með í slíku meðaltali, og mjög löng 1991–2001 og 2009–2020 skeið hækka töluna verulega.

Já við báðum spurningum. VLF á mann er heildar-VLF deilt með mannfjölda. Ef heildar-VLF vex en mannfjöldinn vex hlutfallslega hraðar lækkar VLF á mann. Ef heildar-VLF minnkar en mannfjöldinn minnkar hlutfallslega enn hraðar hækkar VLF á mann. Niðurstaðan segir aðeins til um meðaltal og ekki hvernig tekjur eða framleiðsla dreifast.

Fjárhæðin og mannfjöldinn eru bæði gefin í milljónum, svo þær einingar styttast út. Gjaldmiðillinn er mið-afrískur franki. VLF á mann er (1.107.689 ÷ 284,681) ÷ 4,862 = 800,2845 Bandaríkjadalir, eða um 800,28 dalir á mann. Hér á ekki að skipta dalnum út fyrir krónu, því verkefnið prófar beinlínis umreikning úr mið-afrískum frönkum í Bandaríkjadali með gefnu gengi.

1. Meiri mengun rýrir lífskjör án þess að tjónið dragist sjálfkrafa frá VLF. Hreinsun og viðgerðir geta jafnvel aukið mælda framleiðslu. VLF ofmetur því lífskjarabreytinguna miðað við markaðsframleiðsluna eina.
2. Lægri glæpatíðni eykur öryggi og lífsgæði án þess að allur ávinningurinn sé verðlagður. Minni útgjöld til öryggis eða viðgerða geta jafnvel lækkað VLF. VLF vanmetur því að jafnaði lífskjarabótina.
3. Meiri vörufjölbreytni getur aukið val og neytendaábata án samsvarandi aukningar á magni. Verð- og gæðaleiðréttingar fanga hluta breytingarinnar en oft ekki allan ávinninginn, svo VLF getur vanmetið lífskjarabótina.
4. Minni ungbarnadauði er stór heilsu- og lífskjarabót sem telst ekki sjálf sem framleiðsla, þótt heilbrigðisþjónusta teljist með. VLF vanmetur því breytinguna á víðtækum lífskjörum.