18. kafli

Kenningin um skynsamlega vanþekkingu spáir því, að öðru óbreyttu, að lægri kostnaður við að finna og bera saman upplýsingar auki þekkingu kjósenda. Hann getur einnig aukið kjörsókn hjá fólki sem lét upplýsingakostnað áður aftra sér, en kenningin segir ekki að allir verði upplýstir eða mæti á kjörstað.

Atkvæði eins kjósanda hefur enn mjög litlar líkur á að ráða úrslitum. Skráning, ferð, bið, veikindi, umönnun, vantraust og lítill munur á valkostum geta einnig haldið aftur af þátttöku. Netið getur auk þess skapað upplýsingaofgnótt, rangar upplýsingar og ójafnan aðgang. Auðveldari upplýsingaöflun ein og sér tryggir því ekki meiri kjörsókn.

Einkakostnaður við upplýst atkvæði felur í sér tíma til að kynna sér frambjóðendur og málefni, skrá sig, ferðast, bíða og greiða atkvæði. Þar geta bæst ferðakostnaður, tekjutap, umönnun, aðgengishindranir og fórnarkostnaður tímans. Einkalegur ávinningur getur falist í því að láta í ljós afstöðu, rækja borgaralega skyldu eða styðja eigin hagsmuni, þótt líkur eins atkvæðis á að ráða úrslitum séu litlar. Samfélagslegi ávinningurinn getur verið upplýstara umboð, lögmætari niðurstaða og betra aðhald með stjórnvöldum.

Í stórum og dreifðum hópi er ávinningurinn af hagstæðri stefnu oft lítill á hvern einstakling, þótt hann sé mikill samanlagt. Hver og einn hefur því veikan hvata til að afla upplýsinga, leggja fram fé eða skipuleggja hópinn og getur vonast til að njóta árangurs annarra án eigin framlags. Þetta er laumufarþegavandi. Fámennur sérhagsmunahópur fær gjarnan meiri ávinning á hvern aðila, sér betur hverjir hagnast og á auðveldara með samskipti, eftirlit og samhæfingu.

Innlendir bómullarframleiðendur geta fengið mikinn og samþjappaðan ávinning af tollvernd og hafa því sterkan hvata til að afla upplýsinga, fjármagna hagsmunagæslu og fylgjast með atkvæðum þingmanna. Hærra verð dreifist hins vegar á marga neytendur og fyrirtæki, svo kostnaður hvers þeirra kann að virðast of lítill til að réttlæta skipulagningu. Skynsamleg vanþekking og laumufarþegavandi veikja þá mótvægið. Þingmaður getur því talið pólitískan ávinning af stuðningi meiri en hinn dreifða kosningakostnað, án þess að það sanni að tollurinn bæti heildarhag.

Rétt. Með þremur eða fleiri kostum geta einstaklingsbundnar, röklega samkvæmar raðanir myndað hringlaga meirihlutaval: meirihluti kýs A fremur en B, B fremur en C og C fremur en A. Þá er enginn kostur sem sigrar alla hina í beinum samanburði, og dagskrá eða röð atkvæðagreiðslna getur ráðið úrslitum.

Atkvæðahringur er ekki það sama og að enginn frambjóðandi fái yfir 50% í einni fjölframbjóðendakosningu. Hið síðarnefnda getur komið fram þótt raðanir séu ekki hringlaga og má meðhöndla með annarri umferð eða annarri kosningareglu. Hringurinn lýsir ósamkvæmni í samanlögðum meirihlutavali milli para.

Í samanburði fjallahjólreiða og kanóróðurs velja Anastasia og Emma fjallahjólreiðar en Greta kanó, svo fjallahjólreiðar vinna 2–1. Í samanburði kanóróðurs og strandar velja Emma og Greta kanó en Anastasia strönd, svo kanóróður vinnur 2–1. Í samanburði strandar og fjallahjólreiða velja Anastasia og Greta strönd en Emma fjallahjólreiðar, svo ströndin vinnur 2–1.

Niðurstaðan er því hringur: fjallahjólreiðar sigra kanó, kanó sigrar strönd og strönd sigrar fjallahjólreiðar. Enginn kostur vinnur báða hina. Sá sem ákveður röðina getur látið tvo kosti mætast fyrst og síðan lagt sigurvegarann gegn þeim þriðja; með réttri röð getur hver kostanna orðið lokaniðurstaða.

Þetta er atkvæðaskipting í kosningu þar sem sá atkvæðamesti vinnur. Kjósendur sem styðja stefnu B dreifa atkvæðum sínum á fjóra líka frambjóðendur, en kjósendur stefnu A safnast að einum frambjóðanda. Frambjóðandi A getur því fengið fleiri atkvæði en hver keppinautur fyrir sig og unnið sætið þótt frambjóðendur B fái samanlagt meirihluta atkvæða. Niðurstaðan sýnir áhrif framboðsskipunar og kosningareglu, ekki endilega meirihlutastuðning við A.

Forkosning eða samræmt framboð gæti minnkað skiptinguna innan B. Tveggja umferða kosning eða raðað val getur jafnframt tryggt að lokavalið taki mið af varavali kjósenda. Hver regla hefur þó eigin hvata og málamiðlanir og engin ein breyting leysir öll vandamál sameiginlegs vals.