11.7 Tölfræðiverkefni 1: Kí-kvaðrat mátgæðapróf
Tölfræðiverkefni
Verkefni 1: Kí-kvaðrat mátgæðapróf
Hæfniviðmið nemanda
- Nemandi metur söfnuð gögn til að ákvarða hvort þau passi við jafna dreifingu eða veldisdreifingu.
Safnið gögnunum
Farið í matvöruverslun í nágrenninu. Spyrjið 30 einstaklinga, þegar þeir ganga út, hver heildarupphæðin á innkaupakvittun þeirra er. Einnig má spyrja þrjá gjaldkera um síðustu tíu upphæðirnar hjá hverjum þeirra. Gætið þess að taka hraðafgreiðslukassa með ef hann er opinn.
Athugið: Þið gætuð þurft að sameina tvo flokka svo að vænt gildi í hverjum reit sé að minnsta kosti fimm.
Skráið gildin.
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |
| __________ | __________ | __________ | __________ | __________ |
Búið til stuðlarit af gögnunum. Notið fimm til sex bil. Teiknið grafið með reglustiku og blýanti og kvarðið ása.

Reiknið eftirfarandi:
- x̄ = ________
- s = ________
- s² = ________
Jöfn dreifing
Prófið hvort innkaupakvittanirnar fylgi jafnri dreifingu.
- Notið lægsta og hæsta gildið ykkar til að skrifa dreifinguna.
- Skiptið dreifingunni í fimmtunga.
- Reiknið: lægsta gildi = _________; 20. hundraðshluti = _________; 40. hundraðshluti = _________; 60. hundraðshluti = _________; 80. hundraðshluti = _________; hæsta gildi = _________.
Teljið mældan fjölda kvittana í hverjum fimmtungi og skráið hann. Ákvarðið síðan væntanlegan fjölda kvittana og skráið hann.
| Fimmtungur | Mæld tíðni | Væntanleg tíðni |
|---|---|---|
| 1. | __________ | __________ |
| 2. | __________ | __________ |
| 3. | __________ | __________ |
| 4. | __________ | __________ |
| 5. | __________ | __________ |
- H₀: ________
- Hₐ: ________
- Hvaða dreifingu ættuð þið að nota fyrir tilgátuprófið?
- Hvers vegna völduð þið þessa dreifingu?
- Reiknið prófstærðina.
- Finnið p-gildið.
- Teiknið mynd af aðstæðunum. Merkið og kvarðið x-ásinn. Skyggið svæðið sem samsvarar p-gildinu.
- Setjið fram ákvörðun ykkar.
- Setjið fram niðurstöðu ykkar í heilli setningu.

Veldisdreifing
Prófið hvort innkaupakvittanirnar fylgi veldisdreifingu með hrörnunarstikanum 1/x̄.
- Notið 1/x̄ sem hrörnunarstika: X ~ Exp(_________).
- Reiknið: lægsta gildi = ________; fyrsti fjórðungur = ________; 37. hundraðshluti = ________; miðgildi = ________; 63. hundraðshluti = ________; þriðji fjórðungur = ________; hæsta gildi = ________.
Teljið mældan fjölda kvittana í hverjum reit og skráið hann. Ákvarðið síðan væntanlegan fjölda kvittana og skráið hann.
| Reitur | Mæld tíðni | Væntanleg tíðni |
|---|---|---|
| 1. | __________ | __________ |
| 2. | __________ | __________ |
| 3. | __________ | __________ |
| 4. | __________ | __________ |
| 5. | __________ | __________ |
| 6. | __________ | __________ |
- H₀: ________
- Hₐ: ________
- Hvaða dreifingu ættuð þið að nota fyrir tilgátuprófið?
- Hvers vegna völduð þið þessa dreifingu?
- Reiknið prófstærðina.
- Finnið p-gildið.
- Teiknið mynd af aðstæðunum. Merkið og kvarðið x-ásinn. Skyggið svæðið sem samsvarar p-gildinu.
- Setjið fram ákvörðun ykkar.
- Setjið fram niðurstöðu ykkar í heilli setningu.

Umræðuspurningar
- Pössuðu gögnin ykkar við aðra hvora dreifinguna? Ef svo er, hvora?
- Almennt séð, teljið þið líklegt að gögn geti passað við fleiri en eina dreifingu? Útskýrið hvers vegna eða hvers vegna ekki í heilum setningum.