6.5 Gerð eigin fjárhagsáætlunar

6.5 Gerð eigin fjárhagsáætlunar

Námsmarkmið

Eftir þennan hluta áttu að geta:

1. gert eigin fjárhagsáætlun með tekju- og útgjaldaflokkum.
2. beitt almennum viðmiðum við gerð fjárhagsáætlunar.

„Það rúmast ekki í fjárhagsáætluninni.“

„Við gerðum ekki ráð fyrir því í fjárhagsáætluninni.“

„Við þurfum að gera fjárhagsáætlun og halda okkur við hana.“

Fjárhagsáætlun er yfirlit yfir hvernig verja á fjármunum og öðrum auðlindum. Fyrirtæki hafa slíkar áætlanir, einstaklingar hafa þær og háskólinn þinn hefur eina. En hefur þú gert fjárhagsáætlun?

Raunhæf fjárhagsáætlun er mikilvægt skref í vandaðri umsjón með eigin fjárhag. Gerð hennar hjálpar þér að átta þig á fjárhagslegum forgangsmálum og þeim skorðum sem valkostum þínum eru settar. Tekjurnar þurfa ekki aðeins að nægja fyrir nauðsynjum heldur einnig fyrir óskum, svo sem ferðalögum eða máltíð á veitingastað. Þú gætir líka viljað safna fyrir stórum kaupum eða starfslokum. Markmiðið er ekki að rétt skrimta heldur að komast hjá gjaldföllnum skuldum, vaxandi skuldabyrði og jafnvel missi eigna sem þú hefur unnið hörðum höndum fyrir.

Þótt gerð fjárhagsáætlunar geti virst erfið í fyrstu er mest vinna fólgin í grunnuppsetningunni. Með tímanum lagarðu bæði fjárhæðirnar og flokkana að aðstæðum þínum.

Gerð fjárhagsáætlunar

1. Skráðu tekjur og útgjöld. Farðu yfir tekjur og útgjöld síðustu sex til tólf mánaða. Þannig færðu mynd af núverandi venjum þínum.
2. Ákvarðaðu grunntekjur. Finndu allar tekjulindir sem þú munt hafa. Tekjurnar geta komið frá launagreiðslum, fjárfestingum eða sjálfstæðri verktöku. Þar teljast einnig meðlag og gjafir. Notaðu ráðstöfunartekjur eftir skatta. Þannig geturðu ákvarðað hámarksútgjöld hvers mánaðar.

1. Ákvarðaðu útgjöld. Farðu yfir reikninga síðustu sex mánaða. Taktu meðal annars með afborganir húsnæðisláns eða leigu, tryggingar, bílgreiðslur, veitur, matvöru, samgöngur, persónulega umhirðu, afþreyingu og sparnað. Kreditkortayfirlit og bankayfirlit hjálpa þér að finna fjárhæðirnar. Sum útgjöld breytast lítið með tímanum. Þau kallast föst útgjöld, til dæmis leiga, bílgreiðslur, tryggingar og internetþjónusta. Önnur útgjöld geta sveiflast verulega milli mánaða og kallast breytileg útgjöld, til dæmis eldsneyti og matvara.

1. Flokkaðu útgjöldin. Flokkarnir geta verið víðir, svo sem húsnæði, samgöngur eða matur, eða nákvæmari þannig að bílgreiðslur, bifreiðatryggingar og eldsneyti séu aðskilin. Þú velur flokkana. Mundu að gera ráð fyrir viðhaldi ökutækis eða húsnæðis. Því nákvæmari sem flokkunin er, þeim mun betur skilurðu útgjaldaþarfir þínar og venjur.
2. Leggðu saman mánaðartekjur og mánaðarútgjöld og berðu saman. Berðu heildartölurnar saman. Ef útgjöldin eru hærri en tekjurnar þarf að gera breytingar. Ákvörðun um ráðstöfun umframtekna er einnig hluti af áætlanagerðinni.
3. Gerðu ráð fyrir óvæntum útgjöldum. Óvænt bílaviðgerð getur sett vandlega gerða fjárhagsáætlun úr skorðum. Gerðu áætlun um hvernig þú getur tekist á við slík tilfallandi útgjöld. Oft felst það í því að hafa svigrúm í fjárhagsáætluninni.
4. Notaðu fjárhagsáætlunina við ákvarðanir og lagaðu hana að breytingum. Fjárhagsáætlun er lifandi skjal. Bættu við hana eftir þörfum og skoðaðu hana áður en ráðist er í sérstök kaup. Uppfærð fjárhagsáætlun auðveldar þér að bregðast við breytingum á tekjum og útgjöldum.

Með ferlinu við gerð fjárhagsáætlunar má taka ákvarðanir um ný útgjöld. Þá er kannað hvort nægilegt svigrúm sé í áætluninni fyrir nýja útgjaldið.

50–30–20-reglan við gerð fjárhagsáætlunar

Óskir eru hins vegar hlutir sem hægt er að lifa án en fólk vill samt hafa, svo sem Amazon Prime, máltíðir á veitingastöðum, kaffi frá Starbucks, ferðalög og tómstundaiðkun. Jafnvel líkamsræktarkort eða ný fartölva teljast til óska. Það er mikilvægt fyrir andlega líðan að skapa svigrúm fyrir slíkar óskir. Ef ekkert er ætlað í það sem við viljum hafa getur það dregið úr lífsgæðum.

Listinn yfir nauðsynleg útgjöld var ekki tæmandi. Önnur útgjöld geta einnig átt þar heima.

Nauðsynleg útgjöld og útgjöld vegna óska

Sama útgjald getur verið nauðsyn hjá einum en ósk hjá öðrum. Internetþjónusta er gott dæmi. Margir líta á hana sem nauðsyn, einkum þeir sem vinna heima eða eiga erfitt með að fara að heiman. Hún getur einnig verið nauðsyn á heimili með börn í skóla. Fyrir aðra er internetþjónusta ósk. Ef starfið krefst ekki nettengingar, viðkomandi er ekki í námi og engin börn eru á heimilinu má sleppa þjónustunni. Almenningsaðgangur að interneti kann að vera í boði og einnig má deila nettengingu farsíma.

Bílar falla oft í flokk nauðsynja en geta einnig talist ósk eftir búsetu og lífsháttum. Hægt er að hjóla, ganga eða nota almenningssamgöngur í stað bíls og þá fellur kostnaður við eldsneyti og bifreiðatryggingu niður.

Við mat á því hvort útgjald sé nauðsyn eða ósk þarf einnig að líta til valkosta og forgangsröðunar. Bíll er mörgum nauðsyn, en þörf fyrir bíl er ekki það sama og þörf fyrir tiltekinn bíl. Ef þú velur bíl með greiðslum umfram þá fjárhæð sem áætlunin gerir ráð fyrir telst umframhlutinn til óska.

Sama á við um húsnæði. Ef þú vilt íbúð sem kostar 1.250 dollara á mánuði en fjárhagsáætlunin rúmar aðeins 900 dollara í leigu teljast 350 dollarar leigunnar til óska.

Kjarni málsins er að íhuga vandlega hvort útgjald sé nauðsyn eða ósk.

Ef útgjöldin eru hærri en tekjurnar gætirðu þurft að breyta ráðstöfun teknanna svo hún samræmist þessum viðmiðum. Það getur þýtt að draga úr útgjöldum, finna ódýrara húsnæði eða sparneytnari og ódýrari bíl eða sleppa einhverri sérvöru í matarkaupum. Viðmiðin hjálpa til við að halda fjármálunum viðráðanlegum.

Prófaðu skilning þinn