3030 Fjárlög hins opinbera og ríkisfjármálastefna
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- sjálfvirkir sveiflujafnarar
- skatta- og bótareglur sem breyta tekjum eða útgjöldum sjálfkrafa með hagsveiflunni og dempa sveiflur í ráðstöfunartekjum og heildareftirspurn án nýrrar ákvörðunar hverju sinni
- hallalaus fjárlög
- fjárlög þar sem heildartekjur og heildarútgjöld eru jafnhá á því tímabili og samkvæmt þeim reikningsskilareglum sem tilgreindar eru
- fjárlagahalli
- neikvæð afkoma á tilteknu tímabili þegar heildarútgjöld hins opinbera eru meiri en heildartekjur þess
- fjárlagaafgangur
- jákvæð afkoma á tilteknu tímabili þegar heildartekjur hins opinbera eru meiri en heildarútgjöld þess
- aðhaldssöm ríkisfjármálastefna
- breytingar á opinberum kaupum, tilfærslum eða sköttum sem draga úr heildareftirspurn; áhrifin ráðast af samsetningu, tímasetningu og stöðu hagkerfisins
- tekjuskattur fyrirtækja
- skattur á skattskyldar tekjur fyrirtækja, sem geta vikið frá bókhaldslegum hagnaði vegna frádráttar, fyrninga, taps og annarra skattareglna
- ruðningsáhrif
- samdráttur í einkafjárfestingu eða annarri einkarekinni eftirspurn sem getur orðið þegar opinber lántaka hækkar vexti, áhættuálag eða eftirspurn eftir takmörkuðu fjármagni
- óreglubundnar ríkisfjármálaaðgerðir
- meðvituð ný ákvörðun stjórnvalda um skatta, tilfærslur eða útgjöld til að hafa áhrif á efnahagsumsvif, ólíkt breytingum sem gildandi reglur virkja sjálfkrafa
- skattur á dánarbú og gjafaskattur
- tveir tengdir bandarískir alríkisskattar: annar leggst á tiltekin stór dánarbú, hinn á tilteknar gjafir í lifanda lífi, hvort tveggja að teknu tilliti til undanþága og frádráttar
- vörugjald
- skattur á framleiðslu, sölu eða notkun tiltekinnar vöru eða þjónustu, til dæmis eldsneytis, tóbaks eða áfengis
- þensluhvetjandi ríkisfjármálastefna
- breytingar á opinberum kaupum, tilfærslum eða sköttum sem auka heildareftirspurn; áhrifin ráðast af samsetningu, tímasetningu og stöðu hagkerfisins
- framkvæmdartöf
- tíminn frá samþykkt ríkisfjármálaaðgerðar þar til reglur, greiðslur, samningar eða verkefni hennar taka í raun að koma til framkvæmda
- tekjuskattur einstaklinga
- skattur sem lagður er á skattskyldar tekjur einstaklinga samkvæmt reglum um skattstofn, frádrátt, undanþágur og afslætti
- ákvörðunar- eða lagasetningartöf
- tíminn sem líður meðan ríkisfjármálaaðgerð er hönnuð, rædd, samþykkt og undirrituð eða staðfest með öðrum viðeigandi hætti
- jaðarskatthlutföll
- skatthlutföll sem gilda um næstu eða efstu einingu skattstofns, ekki hlutfall alls skattstofnsins sem greitt er í skatt
- ríkisskuldir
- útistandandi skuldaskuldbindingar ríkisins á tilteknum tíma; tilgreina þarf hvort átt er við heildarskuldir eða aðeins skuldir í eigu almennings
- launatengt gjald
- skattur eða tryggingagjald sem byggist á launum og er í Bandaríkjunum meðal annars markað Social Security og Medicare; formleg greiðsluskylda segir ekki ein og sér hver ber efnahagslega byrðina
- stighækkandi skattur
- skattur þar sem meðalskatthlutfall hækkar eftir því sem skattstofn eða tekjur aukast
- hlutfallslegur skattur
- skattur þar sem meðalskatthlutfall er hið sama á öllum stigum skattstofnsins sem skilgreiningin nær til
- greiningartöf
- tíminn sem líður þar til gögn og greining staðfesta efnahagsvanda, svo sem samdrátt eða vaxandi verðbólguþrýsting
- stiglækkandi skattur
- skattur þar sem meðalskatthlutfall lækkar eftir því sem skattstofn eða tekjur aukast
- hagsveifluleiðrétt afkoma fjárlaga
- líkanmat á því hver fjárlagaafkoma væri ef framleiðsla væri við mögulegt stig og áætluð tímabundin hagsveifluáhrif á tekjur og útgjöld hefðu verið fjarlægð