Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur að fjárlögum hins opinbera og ríkisfjármála­stefnu
    2. 30.1 Útgjöld hins opinbera
    3. 30.2 Skattlagning
    4. 30.3 Halli alríkissjóðs og ríkisskuldir
    5. 30.4 Beiting ríkisfjármála­stefnu gegn samdrætti, atvinnuleysi og verðbólgu
    6. 30.5 Sjálfvirkir sveiflujafnarar
    7. 30.6 Vandkvæði við óreglubundnar ríkisfjármála­aðgerðir
    8. 30.7 Spurningin um hallalaus fjárlög
    9. Lykilhugtök
    10. Lykilhugtök og samantekt
    11. Sjálfsprófunar­spurningar
    12. Upprifjunar­spurningar
    13. Gagnrýnar hugsunar­spurningar
    14. Verkefni
  2. A | Notkun stærðfræði í hagfræði
  3. B | Jafnnotagildisferlar
  4. C | Núvirði
  5. D | Útgjalda- og framleiðslulíkanið
  6. E | Áhrif markaðsaðgerða á efnahagsreikninga þegar bindifé banka er takmarkað
  7. Heimildir
  8. Atriðisorðaskrá
Undirstöður hagfræði (IS)Kafli 30Gagnrýnar hugsunar­spurningar
Skrá inn til að leggja til breytingu
3030 Fjárlög hins opinbera og ríkisfjármálastefna

Gagnrýnar hugsunar­spurningar

FYRRI KAFLI

Upprifjunar­spurningar

NÆSTI KAFLI

Verkefni

Gagnrýnar hugsunar­spurningar

36.

Hvers vegna eru opinber útgjöld yfirleitt borin saman sem hlutfall af vergri landsframleiðslu (VLF) fremur en aðeins mæld í nafnvirði gjaldmiðils?

37.

Hvaða rök mæla með því að útgjöld til afbrotavarna og menntunar séu að verulegu leyti á ábyrgð fylkja og sveitarfélaga fremur en alríkisins? Hvaða rök gætu mælt með þátttöku alríkisins?

38.

Bókin notar hugtakið ríkisfjármálastefna hér í þröngri merkingu um ákvarðanir alríkisins. Samkvæmt þeirri skilgreiningu teljast útgjöld Bandaríkjastjórnar til rannsókna hjá NASA og lækkun alríkisgjalds af launum til ríkisfjármálastefnu, en útgjöld University of Illinois og lækkun tekjuskatts fylkis ekki. Hvernig breytist flokkunin ef ríkisfjármálastefna er skilgreind víðar þannig að hún nái einnig til fylkja og sveitarfélaga?

39.

Vörugjöld á tóbak og áfengi og söluskattar fylkja eru oft gagnrýnd fyrir að vera stiglækkandi. Þótt sama skatthlutfall eða gjald á einingu gildi óháð tekjum, hvers vegna getur skattbyrðin samt orðið hlutfallslega þyngri hjá tekjulágum heimilum?

40.

Hvaða kostir og gallar fylgja því að fylki og sveitarfélög leggi sjálf á tekjuskatta í stað þess að alríkið innheimti alla slíka skatta?

41.

Er líklegra að fjárlög alríkisins séu rekin með afgangi eða halla í mikilli uppsveiflu? Hvaða sjálfvirku, óreglubundnu og langtímaþættir ráða niðurstöðunni?

42.

Laffer-ferillinn sýnir að skatttekjur geta við vissar aðstæður aukist þegar mjög hátt jaðarskatthlutfall er lækkað. Hvaða hegðunarviðbrögð gætu valdið því, og hvers vegna leiðir það ekki almennt af ferlinum að skattalækkanir auki tekjur ríkissjóðs?

43.

Getur ríki rekið fjárlög með halla en samt lækkað hlutfall skulda af VLF? Rökstyddu svarið. Getur ríki rekið fjárlög með afgangi en samt hækkað hlutfall skulda af VLF? Rökstyddu svarið.

44.

Hvernig geta niðurskurðir í útgjöldum fylkja og sveitarfélaga dregið úr áhrifum þensluhvetjandi ríkisfjármálastefnu alríkisins? Við hvaða aðstæður gætu áhrifin orðið önnur?

45.

Þensluhvetjandi ríkisfjármálastefna getur falist í auknum útgjöldum, lægri sköttum eða hvoru tveggja. Fellur stuðningur við hana því endilega að einfaldri skiptingu milli stjórnmálafólks sem vill stærra eða minna umfang hins opinbera? Rökstyddu svarið.

46.

Medicaid er bandarískt heilbrigðistryggingakerfi fyrir tiltekna tekjulága og aðra gjaldgenga hópa og er fjármagnað sameiginlega af alríkinu og fylkjum. Að hvaða marki virkar kerfið sem sjálfvirkur sveiflujafnari, og hvernig geta hæfisskilyrði, þátttaka og fjármögnunarreglur takmarkað þau áhrif?

47.

Hvaða vandi getur fylgt tímabundinni skattalækkun sem ætlað er að auka heildareftirspurn ef heimili vita að hún er tímabundin? Hvernig geta lausafjárstaða, væntingar og trúverðugleiki breytt viðbrögðunum?

48.

Gerum ráð fyrir að stjórnvöld lækki skatta um 300 Bandaríkjadali á hvern íbúa. Útskýrðu mögulega leið frá skattalækkuninni til hærri vaxta. Við hvaða aðstæður gætu slaki í hagkerfinu, peningastefna, sparnaður eða fjármagnsflæði veikt eða komið í veg fyrir þá hækkun?

49.

Ertu sammála eða ósammála eftirfarandi fullyrðingu: „Það er hagkerfinu fyrir bestu að Bandaríkjaþing og forseti haldi fjárlögum hallalausum á hverju ári.“ Greindu á milli jafnvægis á hverju ári, yfir hagsveifluna og til lengri tíma og rökstyddu svarið.

50.

Hvaða aðgerðir hefðu Bandaríkjaþing og forseti þurft að grípa til í samdrættinum mikla 2008–2009 ef strangt stjórnarskrárákvæði um hallalaus fjárlög á hverju ári hefði verið í gildi án undanþágu? Hvaða áhrif hefðu skattahækkanir eða útgjaldalækkanir þá líklega haft á heildareftirspurn og atvinnuleysi?

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/principles-economics-3e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Upprifjunar­spurningar

NÆSTI KAFLI

Verkefni