2.4 Rammar til mótunar leiðar í frumkvöðlastarfi
2.4 Rammar til mótunar leiðar í frumkvöðlastarfi
Námsmarkmið
Í lok þessa hluta átt þú að geta:
Við hönnun frumkvöðlaverkefnis sem á að vera sjálfbært eða geta staðið undir eigin fjármögnun er gagnlegt að nota sértæk verkfæri til að halda utan um upplýsingar. Eitt slíkt verkfæri er rammi, það er uppbygging eða afmarkað ferli sem nýta má til að ná markmiðum í frumkvöðlastarfi með lausn vandamála, myndun og sannprófun hugmynda og hugstormun.
Val á ramma
Velja má úr nokkrum vinsælum römmum til að móta viðskiptareynslu þína og flétta hana saman við frumkvöðlahugsun. Meðal útbreiddustu ramma sem hafa verið þróaðir sem samþætt verkfæri til stuðnings frumkvöðlahugsun eru:
- Viðskiptalíkansramminn (BMC) er einfalt einnar síðu verkfæri til að hanna nýstárlegt viðskiptalíkan sem kynna má helstu hagsmunaaðilum (mynd 2.22). Nánar er fjallað um viðskiptalíkansrammann í Viðskiptalíkan og áætlun.
- Rammi fyrir lean-stefnu er afleidd útgáfa af BMC sem bætir við mögulegri endurgjafarlykkju frá viðskiptavinum til stöðugra umbóta á vöru eða hugmynd svo hún mæti þörfum markaðarins (mynd 2.23). Nánar er fjallað um rammann fyrir lean-stefnu í Vöxtur og farsæl markaðssetning.
- Hönnunarhugsunarferlið styður kerfisbundna og rökrétta nálgun við að greina og leysa vandamál sem geta átt sér fleiri en eina lausn (mynd 2.24). Hönnunarhugsun var fyrst beitt í tengslum við STEM-greinar, það er vísindi, tækni, verkfræði og stærðfræði. Vegna árangurs ferlisins hefur hönnunarhugsun náð vinsældum á mörgum öðrum sviðum.
Hönnunarhugsun nálgast lausn vandamála eða stofnun nýs verkefnis frá sjónarhóli viðskiptavinarins. Amazon þróaði til dæmis umbúðir sem auðvelt er að opna eftir að hafa fylgst með erfiðleikum viðskiptavina við að opna afhentar vörur. Nánar er fjallað um hönnunarhugsun í Aðferðir við lausn vandamála og greiningu þarfa, með hagnýtingu við stofnun frumkvöðlaverkefnis, vöruhönnun og umbætur á vörum sem þegar eru til.
- Fjögurra sjónarhorna stefnumótunarramminn er notaður við þróun samfélagsfyrirtækja. Hann metur fjögur stefnumótandi svið: þátttöku hagsmunaaðila, virkjun auðlinda, þekkingarþróun og menningarstjórnun til að takast á við samfélagsvanda og skapa varanleg samfélagsleg áhrif (mynd 2.25).
Dæmigerð notkun hvers ramma er sýnd í töflu 2.3. Val á þeim ramma sem hentar best áhuga þínum á frumkvöðlastarfi getur hjálpað þér að skilja hvernig þróa megi hugmyndina. Við mælum með að þú prófir alla fjóra rammana áður en þú velur einn þeirra. Þótt hver rammi sé tengdur almennum flokki verkefna veitir hver þeirra ólíkt sjónarhorn á þróun verkefnisins.
| Rammi | Lýsing | Dæmigerð notkun |
|---|---|---|
| Viðskiptalíkansrammi | Einnar síðu verkfæri sem kortleggur níu grunnþætti sem nauðsynlegir eru í árangursríku viðskiptalíkani | Styður gerð sjálfbærs viðskiptalíkans |
| Lean-aðferð sprotafyrirtækja | Lýsir hraðri endurgjafarlykkju sem byggist á upplýsingum frá viðskiptavinum | Notuð í atvinnugreinum sem breytast hratt og við skjóta sannprófun hugmynda |
| Hönnunarhugsunarferli | Lýsir kerfisbundnu og árangursmiðuðu ferli til að greina og leysa vandamál | Notað við þróunarstarf á sviði STEM-greina og hefur síðan verið yfirfært á frumkvöðlaverkefni, vörur og ferli; nýtist á öllum sviðum |
| Fjögurra sjónarhorna stefnumótunarrammi | Framkvæmdamiðað líkan sem skoðar fjögur sjónarhorn til að styðja og þróa vistkerfi með áherslu á skjólstæðinga | Notað við þróun samfélagslegra frumkvöðlaverkefna |
Ramminn nýttur með aðgerðaáætlun
Á einhverjum tímapunkti í þróun frumkvöðlaverkefnisins verður brýnt að skrá hugsanir og áform á merkingarbæran og árangursríkan hátt. Ef sérsniðin aðgerðaáætlun er gerð snemma, það er skipulagt yfirlit eða leiðarvísir sem tengir saman hugmyndir, sjónarmið og lykilskref til undirbúnings árangri í frumkvöðlastarfi, verður ferlið mun greiðara og líklegra til árangurs þegar til lengri tíma er litið. Með því að beita viðeigandi ramma verður til sýnilegur, áþreifanlegur og traustur grunnur fyrir framtíðarverkefnið. Þegar ramminn er fylltur út ætti að greina bæði eyður og hugmyndir til frekari þróunar og bæta hvoru tveggja við aðgerðaáætlunina. Rétt eins og velja má úr nokkrum römmum má beita ýmsum gerðum aðgerðaáætlana. Hér eru kynnt nokkur algeng verkfæri til að skipuleggja aðgerðir, en upptalningin er ekki tæmandi. Þær áætlanir sem valdar eru eiga að koma hugsuninni af stað við stofnun frumkvöðlaverkefnisins.
Aðgerðaáætlanir
Þú hefur ef til vill heyrt sögur af fólki með frumkvöðlahugmynd sem hikaði við að stofna verkefni, einkum af ótta við gerð viðskiptaáætlunar. Sögulega hefur gerð slíkra áætlana krafist mikils tíma, fjármuna og rannsókna. Þótt viðskiptaáætlanir séu enn afar verðmætar, og nánar sé fjallað um þær í Viðskiptalíkan og áætlun, hafa komið fram gagnleg verkfæri sem líkjast þeim. Þau eru í meginatriðum tilbrigði við þróun, efni og uppbyggingu hefðbundinnar viðskiptaáætlunar eða eins hluta hennar. Annað áhyggjuefni er hvernig frumkvöðlar nota áætlunina eftir að hún er tilbúin. Þegar verkefni hefst kemst frumkvöðlateymið oft að því að áætlunin endurspeglar ekki raunverulegar aðstæður. Margvíslegar breytur geta dregið úr gildi hennar. Hinn raunverulegi ávinningur af gerð viðskiptaáætlunar er að hún knýr teymið til að hugsa ákvarðanir sínar til enda og færa þær inn í áætlunina. Jafnvel þótt bæði verkefnið og áætlunin breytist hvetur vinnan að henni til gagnrýninnar hugsunar og betri ákvarðana. Breyta þarf viðskiptaáætluninni og verkefninu jafnóðum. Allan lífsferil verkefnisins ætti að halda áfram bakgrunnsrannsóknum og spám til að laga áætlunina að breyttum aðstæðum.
Ólíkt viðskiptaáætluninni er tilgangur aðgerðaáætlunar að tengja saman hugmyndir, sjónarmið og aðgerðir sem þarf til að undirbúa árangur í frumkvöðlastarfi. Íhugaðu hvers konar aðgerðaáætlun þarf til að útbúa hátíðarmáltíð. Við sjáum lokaútkomuna fyrir okkur: vini og fjölskyldu saman við ljúffenga hátíðarmáltíð. Velja þarf réttan stað, ákveða hverjum skuli bjóða og gera fjárhagsáætlun fyrir kostnaðinn. Síðan þyrfti að gera aðgerðaáætlun, svipaða viðskiptaáætlun, sem tilgreinir nauðsynlegar aðgerðir. Þar væri meðal annars að bjóða gestum, útbúa matseðil og innkaupalista og gera tímalínu sem tryggir að allir réttirnir verði tilbúnir í réttri röð og á réttum tíma. Áætlunin næði einnig til frágangs og þess sem gert yrði eftir matinn. Eins og sjá má eru bæði viðskiptaáætlun og aðgerðaáætlun nauðsynleg til árangurs.
Þegar rammi og aðgerðaáætlun hafa verið valin liggja fyrir grunnverkfæri og upplýsingar til að marka leið frumkvöðlaverkefnisins. Ramminn veitir heildarmynd af því sem á að skapa og þeim auðlindum sem þarf, en aðgerðaáætlunin tilgreinir áþreifanlegar aðgerðir til að hefja leiðina í frumkvöðlastarfi og styðja síðar við viðskiptaáætlunina.
Aðgerðaáætlanir geta einnig orðið til með verkfærunum í töflu 2.4. Þau hjálpa þér að sjá fyrir þér ferlið að lokamarkmiðinu með því að skýra nauðsynlegar aðgerðir. Jafnframt eru þau áþreifanlegar leiðbeiningar við nýsköpun, könnun og lausn vandamála eða tækifæra í frumkvöðlastarfi. Aðgerðaáætlunin getur líka hjálpað þegar ferlið strandar á krefjandi stigi. Einn fyrirvari gildir um þessi verkfæri: nota verður þau til að ná árangri. Vertu því raunsæ um áhuga þinn, getu og þann tíma sem þú hefur þegar áætlanirnar eru gerðar. Grindarteikning er til dæmis aðferð við hönnun vefsíðna sem er notuð snemma í þróunarferlinu til að ákvarða efni, skipulag og virkni áður en síðan er smíðuð. Þetta er jafnframt önnur beiting hönnunarhugsunar þar sem athyglin beinist að samskiptum notandans við vefinn. Eins og dæmið sýnir getur leit að algengum verkfærum í tilteknum atvinnugreinum stutt við gerð rammans. Tafla 2.4 sýnir nokkur dæmi um verkfæri til aðgerðaáætlanagerðar sem nýtast við nánari skoðun á afmörkuðu viðfangsefni.
| Verkfæri | Lýsing | Notkun |
|---|---|---|
| Framtíðarsýnartafla | Sjónrænt verkfæri sem sýnir þá kjörstöðu sem stefnt er að | Grindarteikning |
| Söguborð | Sjónræn framsetning athafnaferlisins, atriði fyrir atriði frá upphafi til enda | Úrvinnsluaðferð (IDEO) |
| Hugarkort | Sjónrænt verkfæri sem hjálpar til við að flokka hugmyndir úr hugstormun | Hugstormun |
| Tilgáta | Fullyrðing eða staðhæfing sem lögð er til grundvallar frekari prófun eða rannsókn | Viðtöl |
| Tengslakort | Sjónræn framsetning tengsla milli ólíkra þátta eða breyta | Spurningalistar |
Stuðningsverkfærin við aðgerðaáætlanir í töflu 2.4 eru dæmi um verkfæri sem nýtast til að hvetja, veita innblástur, greina og skýra nauðsynlegar aðgerðir. Listinn er ekki tæmandi; ef annað verkfæri gagnast þér skaltu nota það. Ýmis smáforrit geta einnig hjálpað til við að skrá hugmyndir og gera aðgerðaáætlanir, eins og fram kemur í Tillögum að viðbótarefni. Markmiðið er að finna og nota sjónrænt eða áþreifanlegt verkfæri sem veitir innblástur til að einbeita sér, skipuleggja vinnuna og skuldbinda sig til aðgerða sem breyta frumkvöðladraumnum í veruleika. Segjum að þú viljir stofna verkefni sem hjálpar fólki að ná sér eftir hamfarir. Þá mætti nota stuðningsverkfæri á borð við hugarkort til að hugstorma um hugsanlegar þarfir sem vakna eftir hamfarir í borg (mynd 2.26). Hugmyndirnar mætti flokka eftir því hvort þær snúa að fólki, dýrum eða viðgerð innviða borgarinnar. Að loknu hugarkortinu gætir þú metið hvaða svið falla að áhuga þínum, ástríðu og færni. Út frá því mætti greina hvers konar verkefni þú vilt stofna og hvaða aðgerðir þarf til að vinna hugmyndinni brautargengi. Slík verkfæri hjálpa til við að greina aðgerðir sem þurfa að rata í aðgerðaáætlunina.
Tegundir frumkvöðla
Rifjaðu upp úr Sjónarhorni frumkvöðulsins að hjá sumum er leiðin í frumkvöðlastarfi skýr og rökrétt. Starf á líflæknisfræðilegri rannsóknarstofu getur til dæmis falist í rannsóknum og klínískum prófunum sem leiða til einkaleyfisumsókna vegna vöru sem síðan er seld á markaði og verður grundvöllur nýs verkefnis. Aðrir fara óhefðbundnar leiðir í frumkvöðlastarfi, til dæmis þegar óvænt tækifæri gefst. Eftir því sem heimsmarkaðurinn þróast opnast ný tækifæri fyrir fólk sem er móttækilegt fyrir möguleikum sem byggjast á sköpunargáfu og nýsköpun.
Hefðbundin ímynd frumkvöðla var að þeir féllu ekki að venjulegri skipulagsheild eða hefðu vitsmuni, sköpunargáfu, ímyndunarafl og fjármagn til að fara eigin leiðir. Þessi ímynd er þó að breytast með auknum stuðningi við að draga úr hindrunum og gera öllum lýðfræðihópum kleift að stunda frumkvöðlastarf. Í umræðu á Capitol Hill árið 2018 um konur, minnihlutahópa og frumkvöðlastarf kom fram að aðeins 12 prósent bandarískra nýsköpunaraðila væru konur og að minnihlutahópar fæddir í Bandaríkjunum væru 8 prósent hópsins, þar af væru svartir Bandaríkjamenn aðeins hálft prósent. 44 Samkvæmt skýrslu National Academies of Sciences sem vísað var til í sömu umræðu fengu smáfyrirtæki í eigu kvenna og minnihlutahópa innan við 16 prósent allra styrkja úr bandarísku rannsóknaráætluninni Small Business Innovation Research (SBIT). Þótt konur væru 51 prósent bandarísku þjóðarinnar og ættu 29 prósent fyrirtækja fengu þær aðeins 6 prósent SBIT-styrkja.
Í umræðunni á Capitol Hill var einnig vísað til skýrslu bandaríska viðskiptaráðuneytisins frá 2015 þar sem fram kom að smáfyrirtæki í eigu kvenna ættu 21 prósenti minni möguleika á að fá opinbera samninga. Ein afleiðing umræðunnar var samþykkt laganna Promoting Women in Entrepreneurship Act. Með þeim var National Science Foundation gert skylt að hvetja frumkvöðlaáætlanir til að laða konur að viðskiptalegri starfsemi og styðja þær, í stað þess að beina þeim eingöngu að rannsóknarstofustarfi. Meðal hindrana sem aðrir hópar en hinir hefðbundnu frumkvöðlar mæta eru ákvarðanir um barneignir, aðgangur að fjármagni og skortur á stuðningi og eftirfylgni við áhuga kvenna og minnihlutahópa á frumkvöðlastarfi.
Aðrar niðurstöður úr gögnum Census Bureau sem Kauffman Foundation greindi sýndu að yfir 70 prósent frumkvöðla af asískum, rómönsk-amerískum og afrísk-amerískum uppruna reiddu sig einkum á eigin sparnað og sparnað fjölskyldunnar sem stofnfé. Konur mæta einnig hindrunum við fjármögnun og fengu aðeins 2,2 prósent framtaksfjármagns árið 2018. 45 Lagafrumvarpið Support Startup Businesses Act, sem var lagt aftur fram í öldungadeild Bandaríkjaþings árið 2019, átti að bregðast við þessum vanda með því að auka heildarfjármögnun sprotafyrirtækja, gera fjármögnun sveigjanlegri og auka þjónustu við sprotafyrirtæki. 46 Þátttakendur í umræðunni á Capitol Hill bentu að lokum á að svonefnd „strákamenning“ hefði breiðst út á kostnað frumkvöðlahugmynda kvenna og minnihlutahópa. Menningarlegar hindranir, þar á meðal söguleg útilokun kvenna, minnihlutahópa og innflytjenda, spretta af hlutdrægni. Einn ræðumaður benti á að fjárfestar spyrðu karla erfiðari og ítarlegri spurninga en nálguðust konur frekar með tortryggnum spurningum.
Í dag hafa tækifæri fyrirtækja og stofnana sem bregðast við áskorunum samtímans aukist. Þau geta falist í að bæta erfiðar aðstæður eða greina þörf í jákvæðri þróun og jafnframt eykst skilningur á ávinningi frumkvöðlastarfs. Eftir því sem fleiri hnattræn, menningarleg og efnahagsleg úrlausnarefni og tækifæri koma fram mun fleira fólk líta til frumkvöðlastarfs sem viðbragðs. Alan Donegan og teymi hans tóku til dæmis eftir þeim hindrunum sem konur og minnihlutahópar mæta við stofnun verkefna og kenna fólki í PopUp Business School að gera framtíðarsýn sína um frumkvöðlastarf að veruleika. Meginatriðið er að tækifæri eiga að standa öllum til boða, svo framarlega sem við skoðum með opnum huga hvernig breytingar stuðla að stofnun nýrra verkefna.
Eftir því sem hefðbundin sýn á frumkvöðlastarf þróast koma fram nýjar tegundir þess sem vert er að þekkja þegar þú íhugar eigið frumkvöðlaferli. Hér eru kynntar nokkrar algengustu tegundirnar í dag, hver með sín sérstöku tækifæri og áskoranir.