2.3 Leiðir í frumkvöðlastarfi
2.3 Leiðir í frumkvöðlastarfi
Námsmarkmið
Í lok þessa hluta átt þú að geta:
Þegar þú íhugar hvaða starfsleið eigi að velja (eins og á mynd 2.21) hugsar þú ef til vill ekki um frumkvöðlastarf á sama hátt og starf hjúkrunarfræðings, lögmanns eða verkfræðings, en það ættir þú að gera. Frumkvöðlastarf gefur þér tækifæri til að tjá sköpunargáfu og viðskiptavit og ráða eigin örlögum. Ef þú aflaðir þér hins vegar verkfræðiprófs gætu atvinnumöguleikar þínir falist í starfi hjá verkfræðifyrirtæki. Starfið væri tiltölulega öruggt og skipulagt, með föstum launum og ýmsum starfskjörum. Þú gætir einnig nýtt verkfræðiprófið sem grunn að frumkvöðlaverkefni.
Frumkvöðlaferlið felur í sér margvíslega reynslu og ákvarðanir sem hjálpa þér að ná markmiðum í frumkvöðlastarfi. Sumt fólk erfir til dæmis fjölskyldufyrirtæki. Ef starfsleiðin sem þú valdir reynist ekki eins álitleg eða aðgengileg og áætlað var getur frumkvöðlastarf verið fýsilegur kostur. Sífellt fleiri velja þó af ásetningi að eiga fyrirtæki sem leið til að uppfylla starfsmarkmið sín og fylgja áhugasviðum sínum. Ef þú stendur á slíkum krossgötum við val á framtíðarstarfi, hvernig ratar þú þá farsællega um leiðir frumkvöðlastarfs sem starfsval? Frumkvöðlaferlið getur legið um margar leiðir og á hverri þeirra geta verið hindranir, beygjur og óvæntar stefnubreytingar áður en markmiðinu er náð. Margir frumkvöðlar samtímans hafa farið ólíkar leiðir, stundum hefðbundnar og stundum ekki, sem hafa leitt til stofnunar fyrirtækja með rekstrarskipan sem fellur að frumkvöðlaanda hvers og eins. Þar má finna rótgróin eða aðlöguð viðskiptalíkön sem mæta þörf, leysa vandamál eða skapa samfélagslega lausn.
Óháð því hvers konar frumkvöðlaverkefni þú velur geta margar leiðir leitt að markmiðinu. Verkefnin hafa ólík hlutverk og framtíðarsýn. Tilgangurinn getur verið að afla tekna með hagnaðardrifnum rekstri, mæta þörf í samfélaginu með félagasamtökum án hagnaðarsjónarmiða og skattfrelsi, leysa samfélags- eða umhverfisvanda með samfélagsfyrirtæki eða sameina slíkar leiðir í blönduðu rekstrarformi. Í Valkostir um rekstrarform: lög, skattar og áhætta er fjallað ítarlega um hvert form.
Hjá mörgum rótgrónum fyrirtækjum er leiðin ekki alltaf eins skýr og lýsing frumkvöðlaferlisins gefur til kynna. Frumkvöðlar nýta tækifæri, leiða og hafa frumkvæði. Þeir taka ígrundaða áhættu til að skapa eða aðlaga eitthvað sem leysir vandamál eða bregst við þörf, með von um fjárhagslegan ávinning eða vegna innra gildis. Í raun koma slíkar aðstæður eða tækifæri ekki alltaf fram í rökréttri röð. Fólk með frumkvöðlahugsun getur þess í stað rekist á tækifæri, tilboð eða valkosti sem kveikja nýtt frumkvöðlaverkefni.
Tækifæri og valkostir
Ef þú ert að undirbúa opnun frumkvöðlaverkefnis má finna fjölmörg aðstæðubundin tækifæri til að fylgja áhugasviðum þínum. Aðstæðubundið tækifæri verður til eða stendur til boða vegna þátta á borð við vinnustað, fjölskylduábyrgð, hugmynd eða uppfinningu, einstaka skapandi tjáningu eða nýlega atvinnuleit eða starfsbreytingu. Þróun frumkvöðlastarfsemi, móttækileiki þinn fyrir frumkvöðlahugsun og margvíslegir núverandi og nýir vettvangar gera þetta mögulegt.
Við skipulagningu frumkvöðlaverkefnis ættir þú að íhuga tækifæri á þessum sviðum:
Eitt helsta viðfangsefni frumkvöðlastarfs er hvernig fjármagna eigi verkefnið og hvar nauðsynlegra auðlinda verði aflað. Þótt sum fyrirtæki þurfi verulegt stofnfé kann að koma á óvart hve mörg verkefni hafa verið stofnuð af frumkvöðlum sem nýttu eigið fjármagn, vinnu, tengsl eða aðrar auðlindir til að hefja rekstur. Sú leið nefnist sjálfsfjármögnun. Meðal úrræða við sjálfsfjármögnun eru að hefja verkefnið í hlutastarfi samhliða fullu starfi, nýta eigin sparnað, fá þjónustu og efni með vöruskiptum og tryggja forsölupantanir. Sumir frumkvöðlar leita fjárhagslegs stuðnings við verkefnið hjá viðskiptaenglum, framtaksfjárfestum eða með hefðbundnum lánum og skuldsetningu. Í Fjármál og reikningshald frumkvöðla er fjallað um kosti og galla þessara leiða og sjálfsfjármögnun tekin ítarlega fyrir.
Að finna eigin leið í frumkvöðlastarfi
Ferlið og leiðirnar inn í frumkvöðlastarf geta virst yfirþyrmandi. Þegar velja þarf milli svo margra kosta og taka svo margar ákvarðanir getur val í frumkvöðlastarfi virst ógnvekjandi og leiðinni stundum fylgt kvíði. Áður en tæknileg atriði við opnun frumkvöðlaverkefnis taka alla athyglina er mikilvægt að byrja á helstu undirstöðunni: að finna eigin leið í frumkvöðlastarfi.
Eigin leið fundin með sjálfsskoðun
Ákvörðun um að hefja frumkvöðlaverkefni ætti ekki að taka í fljótfærni. Frumkvöðlastarf krefst mikillar orku, ákvarðanahæfni, þrautseigju, útsjónarsemi og sveigjanleika. Þegar þú íhugar frumkvöðlastarf sem starfsleið skaltu líta inn á við og kanna hvernig, hvers vegna og hvenær það gæti verið rétta faglega leiðin fyrir þig. Ef þú ert til dæmis innhverf manneskja sem sækir oft mesta orku í að vera ein gætir þú íhugað frumkvöðlaverkefni sem nýtir þær aðstæður. (Mundu eftir sjálfsmatinu á frumkvöðlahæfni í Eruð þið tilbúin? – Sjálfsmat á möguleikum til frumkvöðlastarfs.) Einnig getur verið gagnlegt að kynna sér eða hitta aðra frumkvöðla sem reka verkefni sem vekur áhuga þinn.
Eigin leið fundin með rannsóknum og tilraunum
Mikilvægt skref við að finna eigin leið í frumkvöðlastarfi er að rannsaka og prófa hlutverk sem tengjast fyrirhuguðu verkefni. Rannsókn á hugsanlegri atvinnugrein eða þeim frumkvöðlakostum sem standa til boða getur veitt öryggi og staðfest ákvarðanir um næstu skref. Ein áþreifanleg leið er að fylgja fagmanni á viðkomandi sviði eftir í starfi. Þá færð þú að fylgjast með venjulegum vinnudegi og sjá af eigin raun hvað felst í rekstri slíks fyrirtækis. Einnig getur verið hægt að afla reynslu sem lærlingur, starfsnemi, aðstoðarmaður á rannsóknarstofu, sjálfstæður verktaki eða sjálfstætt starfandi aðili sem semur um að veita faglega þjónustu eða leysa verkefni gegn umsömdu gjaldi. Upplýsingaviðtöl geta sömuleiðis veitt innsýn, hvort sem um er að ræða óformlegt spjall við nýja eða reynda eigendur fyrirtækja á kaupstefnu eða tengslaviðburði eða formlegan spurningafund.
Eigin leið fundin með takmarkaðri prufukynningu
Örugg leið inn í frumkvöðlastarf er að stökkva út í djúpu laugina og kynnast ferlinu með því að hleypa verkefni af stokkunum. Þótt það kunni að virðast stórt stökk eða þér finnist undirbúning skorta skaltu muna að frumkvöðlastarf er reynslumiðuð fræðigrein sem aðeins verður skilin til fulls með eigin framkvæmd. Ef verkefni er hleypt af stokkunum í takmarkaðan tíma eða fyrir afmarkaðan hóp til að afla reynslu, innsýnar og viðbragða frá markhópi eða neytendum, í ferli sem nefnist takmörkuð prufukynning eða prufuopnun, fást verðmæt viðbrögð um hvernig mæta megi þörfum neytenda eða bæta vöruna og tryggja árangur. Þú gætir prófað slíka kynningu með því að gera skissu eða sýnishorn af því sem á að bjóða og spyrja vini og hugsanlega viðskiptavini álits. Einnig mætti útbúa frumgerð vefs eða smáforrits, deila henni með afmörkuðum hópi til að kanna hvort hún virki eins og áætlað var, stundum nefnt betaprófun, og afla viðbragða.