Inngangur

Inngangur

Í líkama fullorðins manns eru 206 bein og að tungubeininu í hálsinum undanskildu tengist hvert bein að minnsta kosti einu öðru beini. Liðamót eru staðirnir þar sem bein mætast. Mörg liðamót leyfa hreyfingu milli beinanna og þar geta liðfletir samliggjandi beina runnið mjúklega hvor gegn öðrum. Í öðrum liðamótum tengjast beinin hins vegar með bandvef eða brjóski. Slík liðamót eru löguð að stöðugleika og leyfa litla eða enga hreyfingu. Stöðugleiki og hreyfanleiki liðamóta tengjast því innbyrðis: stöðug liðamót leyfa litla eða enga hreyfingu milli samliggjandi beina en liðamót sem leyfa mesta hreyfingu eru óstöðugust. Skilningur á tengslum byggingar og starfsemi liðamóta skýrir hvers vegna tilteknar gerðir þeirra finnast á ákveðnum stöðum líkamans.

Liðfletir beina í stöðugum liðamótum, sem leyfa litla eða enga hreyfingu, eru sterklega tengdir saman. Flest liðamót höfuðkúpunnar eru til dæmis tengd með trefjabandvef og leyfa enga hreyfingu milli samliggjandi beina. Þessi hreyfingarleysi er mikilvægt því höfuðkúpubeinin vernda heilann. Önnur liðamót úr trefjabandvef leyfa einnig mjög litla hreyfingu og veita líkamanum stöðugleika og burðarstuðning. Sköflungur og dálkur fótleggsins eru til dæmis þétt tengd og stuðla að stöðugleika þegar staðið er. Í öðrum liðamótum tengir brjósk beinin og leyfir takmarkaða hreyfingu þeirra á milli. Liðamót hryggsúlunnar leyfa því aðeins litlar hreyfingar milli samliggjandi hryggjarliða en samanlagt veita þær sveigjanleikann sem gerir líkamanum kleift að snúast eða beygjast fram, aftur og til hliðar. Í liðamótum með mikið hreyfisvið eru liðfletir beinanna aftur á móti ekki tengdir beint. Þeir eru umluktir holrými með smyrjandi vökva sem gerir beinunum kleift að renna mjúklega hvort gegn öðru. Slík liðamót eru hreyfanlegri en jafnframt óstöðugri vegna þess að beinin geta hreyfst hvert miðað við annað. Flest liðamót milli beina útlimagrindarinnar eru af þessari frjálslega hreyfanlegu gerð. Þau gera vöðvum líkamans kleift að toga í bein og hreyfa þannig líkamssvæðið. Getan til að sparka í knött, taka upp gaffal og dansa tangó er háð hreyfanleika þessara liðamóta.