Mynd 21.1. Sjálfvirkni í brauðverksmiðju. Iðnaðarvélmenni raða brauðvörum á bretti; myndin sýnir eitt dæmi um hvernig vélar geta tekið við afmörkuðum verkefnum í framleiðslu. (Mynd: aðlögun á „Factory Automation Robotics Palettizing Bread“ eftir KUKA Roboter GmbH/Wikimedia Commons, almenningseign)
Inngangur að atvinnuleysi
Atvinnuleysi getur haft víðtæk áhrif á einstaklinga og fjölskyldur. Tekjumissir skapar fjárhagslega óvissu, getur gengið á sparnað og þrengt valkosti um húsnæði og neyslu. Nýtt starf kann að bjóða lægri laun, færri vinnustundir eða ótryggari kjör en fyrra starf. Vinna er jafnframt mikilvæg tekjulind, félagslegt umhverfi og hluti af sjálfsmynd margra. Langvarandi atvinnuleysi getur því tengst álagi, erfiðleikum í fjölskyldulífi og verri andlegri eða líkamlegri heilsu, þótt reynsla fólks sé ólík og ráðist einnig af stuðningi og aðstæðum.
Mannlegur kostnaður atvinnuleysis er ein ástæða þess að hátt atvinnustig er mikilvægt markmið opinberrar stefnu. Kostnaðurinn nær einnig til hagkerfisins í heild. Þegar fólk sem vill og getur unnið finnur ekki starf nýtist vinnuafl þess ekki til framleiðslu, tekjur heimila verða minni og skatttekjur geta dregist saman. Fórnarkostnaður atvinnuleysis er meðal annars sú framleiðsla sem hefði getað orðið til. Lítið atvinnuleysi er þó ekki það sama og ekkert atvinnuleysi, enda færist fólk stöðugt milli starfa og leitar að störfum sem hæfa færni þess og aðstæðum.
Í kaflanum er fyrst útskýrt hvernig hagfræðingar skilgreina vinnuafl, atvinnuþátttöku og atvinnuleysi og hvernig hlutföllin eru reiknuð. Síðan eru mynstur atvinnuleysis skoðuð yfir tíma, meðal ólíkra hópa í Bandaríkjunum og í alþjóðlegum samanburði. Að lokum er fjallað um orsakir skammtíma- og langtímabreytinga og um úrræði sem geta dregið úr atvinnuleysi, ásamt takmörkunum þeirra og mögulegum hliðaráhrifum.
