Inngangur

Yfirlit kafla

• 8.1 Skriðþungi, kraftur og atlag
• 8.2 Varðveisla skriðþunga
• 8.3 Fjaðrandi og ófjaðrandi árekstrar

Stuðningur við kennara

Bentu nemendum á að leikmenn rekast oft hver á annan í amerískum fótbolta. Hvernig hafa slíkir árekstrar áhrif á leikmennina? Breytist hraði leikmanns þegar hann rekst á annan? Breytist massi hans? Hvað með kraftinn í árekstrinum? Af hverju ræðst hann? Myndi það meiða meira ef þyngri manneskja rækist á þig eða hraðari manneskja? Segðu nemendum að í þessum kafla læri þau um skriðþunga, tengsl hans við kraft og árekstra.

Inngangur

Við þekkjum úr daglegri notkun orðsins skriðþungi að það felur í sér tilhneigingu til að halda áfram á sömu braut í sömu stefnu. Fréttaskýrendur tala um að íþróttalið eða stjórnmálamenn nái skriðþunga, tapi honum eða haldi honum til að sigra. Eins og við lærðum þegar við fjölluðum um tregðu, sem er fyrsta hreyfilögmál Newtons, hefur sérhver hlutur eða hvert kerfi tregðu, það er tilhneigingu hlutar á hreyfingu til að halda áfram að hreyfast eða hlutar í kyrrstöðu til að vera áfram í kyrrstöðu. Massi er gagnleg stærð sem gerir okkur kleift að mæla tregðu. Skriðþungi er massi á hreyfingu.

Skriðþungi er mikilvægur vegna þess að hann varðveitist í einangruðum kerfum; sú staðreynd nýtist vel við að leysa verkefni þar sem hlutir rekast saman. Stærð skriðþunga eykst þegar massi og/eða ferð eykst. Skoðaðu til dæmis fótboltaleikmennina á ljósmyndinni (Mynd 8.1). Þeir rekast saman og falla til jarðar. Skriðþungi gegnir stóru hlutverki í árekstrum þeirra. Í þessum kafla lærum við um skriðþunga, mismunandi gerðir árekstra og hvernig nota má jöfnur skriðþunga til að leysa árekstrarverkefni.

Stuðningur við kennara

Áður en nemendur hefja þennan kafla er gagnlegt að rifja upp eftirfarandi hugtök: massa, tregðu, hreyfilögmál Newtons, snúningshreyfingu og hverfitregðu.