7.4 Að vernda hugmynd og slípa kynningu með endurgjöf
7.4 Að vernda hugmynd og slípa kynningu með endurgjöf
Hlutar efnisins í þessum hluta byggjast á upprunalegu efni Marks Poepsel sem var unnið með stuðningi Rebus Community. Upprunalega efnið er aðgengilegt án endurgjalds samkvæmt skilmálum CC BY 4.0-leyfisins á https://press.rebus.community/media-innovation-and-entrepreneurship/.
Námsmarkmið
Að þessum hluta loknum átt þú að geta:
Þegar þú tekur að kynna hugmyndina deilir þú henni með ólíku fólki í ólíkum tilgangi. Þegar nemendur eru hvattir til að þróa frumkvöðlahugmyndir spyrja þeir oft: „Hvernig get ég verið viss um að enginn steli hugmyndinni minni?“ Svarið er gjarnan að auðvelt sé að fá hugmyndir en erfitt að finna fróða og drífandi leiðtoga. Þeir sem eru að stíga sín fyrstu skref í frumkvöðlastarfi þurfa með öðrum orðum að gera sér grein fyrir að mun auðveldara og síður mikilvægt sé að fá hugmyndir en að læra að breyta þeim í vörur sem falla að markaði og eiga þegar viðskiptavinahóp eða byggja hann upp með markvissri og krefjandi viðskiptavinaþróun. Margir frumkvöðlar telja mikilvægara að sannfæra fjárfesti um leiðtogahæfni sína og styrk teymisins en um styrk hugmyndarinnar eða frumgerðarinnar. Engu að síður vilja frumkvöðlar gjarnan vernda hugverk sín, því rótgrónari fyrirtæki geta nýtt sér meiri auðlindir og víðtækari og öflugri tengslanet til að koma nýstárlegri vöru eða þjónustu á markað á sama tíma og það tekur frumkvöðul að fara frá því að tryggja frumfjármögnun þar til fyrsta fjárframlag fæst í fyrstu lotu framtaksfjármögnunar.24
Mikilvægt er að vernda viðskiptahugmyndina með einkaleyfi ef ákveðið er að sækja um það. Einkaleyfi eru veitt til að hvetja til frumkvöðlastarfs. Ef frumkvöðlar hafa nokkra vissu um að öðrum verði haldið frá markaðnum um tiltekinn tíma eru þeir líklegri til að taka áhættuna sem fylgir því að þróa nýjungina. Mun ítarlegar er fjallað um vernd hugverka, það er einkaleyfi, vörumerki og höfundarrétt, í köflunum Sköpunargáfa, nýsköpun og uppfinningar og Undirstöður auðlindaáætlunar.
Í flestum atvinnugreinum þarf að þróa vörur og koma þeim á markað hraðar en unnt er með hefðbundnu einkaleyfisferli. Þegar framleidd vara er fullmótuð er mikilvægt að sækja um einkaleyfi til að vernda hönnunina. Þegar um hugverk er að ræða kann að vera best að þróa hugverkið fyrst og sækja síðar um einkaleyfi, einkum á mjög samkeppnishörðu sviði þar sem erfitt væri að sýna fram á að um raunverulegt og einstakt gegnumbrot sé að ræða.
Entrepreneur.com birtir gagnlegar ábendingar25 sem eru endursagðar og settar í nýtt samhengi hér. Fyrst þarf að viðurkenna að nánast ekkert sem kemur á markað sé skapað af einum uppfinningamanni eða frumkvöðli. Sumar hugmyndir eru sannarlega einstakar en jafnvel þeim er nær ómögulegt að halda leyndum. Deila þarf hugmyndum með mörgum svo að hægt sé að þróa vörur eða þjónustu. Að minnsta kosti þarf líklega einhvern tíma að kynna hugmyndina fyrir fjárfestum. Mikilvægara er að vernda þær útgáfur vöru og þjónustu sem verða til með ítrekuðu námi og prófunum en fyrstu hugmyndirnar. Verkkunnátta og viðskiptaleyndarmál teljast til hugverka og þarf að vernda, enda er ekki alltaf unnt að fá einkaleyfi fyrir þeim. Stefndu að því að vernda árangursrík virðistilboð, ekki sérhverja tæknilega hugdettu. Flestar nýjar viðskiptahugmyndir eru afbrigði af lausnum sem aðrir hafa séð fyrir eða jafnvel skrifað um, en aðra kann að hafa skort drifkraft, færni í tengslamyndun eða fjáröflunarhæfni raunverulegs frumkvöðuls. Skiptu tíma þínum skynsamlega milli þess að reyna að vernda hugmyndina og vinna að þróun hennar.
Ein leið til að öðlast hugarró, svo vísað sé aftur til Entrepreneur.com,26 er að kanna vandlega alla sem fyrirhugað er að eiga samstarf við. Ef nokkur vissa er fyrir því að þeir hafi ekki brugðist fyrri samstarfsaðilum má halda áfram með meiri vissu. Rannsakaðu fólk án þess að ganga á friðhelgi þess en nýttu öll opinber verkfæri sem standa til boða. Leitaðu á netinu að upplýsingum um mögulega samstarfsaðila og fyrri verkefni þeirra. Biddu þá um samskiptaupplýsingar og ef til vill meðmælendalista eða nöfn fyrri samstarfsaðila. Hversu formleg könnunin þarf að vera ræðst af atvinnugreininni sem ætlunin er að hasla sér völl í og eðli sambandsins við samstarfsaðilana. Ef þeir leggjast gegn slíkri könnun gæti það bent til þess að þeir muni líklega ekki setja hagsmuni þína eða vernd vörunnar í forgang.
Lagalegir samningar
Auk einkaleyfa eru fleiri lagalegar leiðir til að vernda hugverk.27 Hugsanlega er rétt að krefja samstarfsaðila um að undirrita trúnaðarsamning (NDA). Slíkir samningar kveða yfirleitt á um viðurlög ef samstarfsaðili ljóstrar upp trúnaðarupplýsingum sem eru kjarninn í virðistilboðinu. Þeir geta verið tímabundnir, þannig að eftir tiltekinn tíma verði heimilt að ræða fyrirtækið og rekstrarhætti þess, eða ótímabundnir til að tryggja ríkari lagalega vernd. Ótímabundinn trúnaðarsamningur getur skyldað einstakling til að þegja ævilangt um lykilupplýsingar, ella getur viðkomandi átt yfir höfði sér einkamál þar sem milljónir dala eru undir.
Samningur um samkeppnisbann kemur í veg fyrir að starfsmaður ráði sig til keppinautar í tiltekinn tíma eftir að hafa starfað hjá fyrirtækinu. Tilgangurinn er að koma í veg fyrir að viðkomandi taki leyndarmál eða færni með sér til keppinautar. Slík framkvæmd hefur sætt gagnrýni, einkum í atvinnugreinum þar sem almennir starfsmenn búa ekki yfir viðskiptaleyndarmálum en eru engu að síður beðnir um að undirrita slíka samninga. Samningarnir geta þó dregið úr iðnaðarnjósnum og komið í veg fyrir að tiltekið lykilstarfsfólk taki hugverk fyrirtækisins með sér til nýs vinnuveitanda eða stofni eigið sprotafyrirtæki á þeim grunni. Starfsfólk ætti aðeins að undirrita slíka samninga ef þeir eru skilyrði fyrir ráðningu. Reglur um samningana eru mismunandi eftir ríkjum Bandaríkjanna. Samningar um samkeppnisbann eru almennt ekki framfylgdir í Kaliforníu, meðal annars vegna kviks eðlis sprotafyrirtækja, einkum í Silicon Valley. Þar endurspeglast einnig sú afstaða að ekki eigi að hindra eða takmarka fagfólk í því að afla sér lífsviðurværis.
Samningsákvæði um verk unnið í ráðningarsambandi kveður á um að fyrirtækið eigi nýjungar sem verða til í starfinu, jafnvel þótt einstaklingur leggi verulega af mörkum til vörunnar, þjónustunnar eða ferlisins. Gera má ráð fyrir að tilgreina þurfi samstarfsaðila í einkaleyfum, jafnvel þá sem starfa samkvæmt slíku ákvæði, en tilgangur samningsins er að tryggja að þú eða fyrirtækið haldi einkarétti á einkaleyfinu.
Óhefðbundnar aðferðir
Önnur leið er að beita sköpunargáfu og fela raunverulegt eðli vörunnar eða þjónustunnar. Með því að draga úr vægi tiltekinna lykileiginleika eða fela þá í notandaviðmótinu (UI) má hugsanlega beina athygli frá virðistilboðinu meðan enn er unnið að vörunni, vettvanginum eða frumgerðinni. Notandaviðmótið (UI) er það sem viðskiptavinur sér þegar varan er notuð. Myndrænt notandaviðmót (GUI) er algengt í öllum tækjum sem nota Windows- eða Apple-stýrikerfi. Snjallsímar nota viðmót forrita sem byggjast á grunnstýrikerfinu, einkum iOS eða Android. Notandaviðmót eru orðin algeng í mörgum neytenda- og fagvörum þar sem þau tengjast örgjörvum, skynjurum, minni og öðrum innbyggðum eiginleikum. Frá sjónarhóli hönnunar þarf teymið að ákveða staðsetningu og útlit hvers hnapps, leitarreits, myndræns þáttar og upplýsingaskjás. Gott notandaviðmót nýtist vel og virkar rökrétt og auðskilið fyrir notandann.
Þessi þáttur stafrænna vara og þjónustu er afar mikilvægur og því er sérlega áhættusamt að breyta viðmótinu til að dylja virkni eða eiginleika. Aðferðin er engan veginn örugg. Í mjög samkeppnishörðu og hraðbreytilegu umhverfi, svo sem í vefhugbúnaði og smáforritum, eiga uppfinningar og ítrekuð þróun sér stað á ógnarhraða og keppinautar geta séð og reynt að endurskapa þjónustuna eða vettvanginn um leið og þú kemur þeim á markað. Lítil blekking getur því veitt fyrirtækinu forskot með tiltölulega litlum tilkostnaði.
Þróun farsímaleiksins Ingress hjá Niantic, Inc er hugsanlega dæmi um að raunverulegur tilgangur vöru sé hulinn. Ingress er leikur í auknum veruleika sem byggist á GPS og er spilaður um allan heim. Notendur ganga til liðs við ímyndaða fylkingu og ná á sitt vald ímynduðum gáttum sem tengjast raunverulegum landfræðilegum stöðum. Þeir tengja gáttirnar saman og hjálpa fylkingunni að ná landsvæði og auðlindum. Samhliða því að nýta sérþekkingu sína á kortlagningu heimsins til að búa til vísindaskáldsagnaleik var Niantic einnig að þróa Pokémon GO. Þegar notendur víðs vegar um heiminn höfðu kortlagt tiltekna landfræðilega „hnútpunkta“ bjó Niantic yfir alþjóðlegu neti áhugaverðra staða sem notendur höfðu auðkennt. Víða urðu hnútpunktar í Ingress, til dæmis staðir með opinber listaverk, athyglisverðan byggingarstíl eða söguleg kennileiti, síðar að PokéStop-stöðvum í Pokémon GO. Þar safna þátttakendur í alþjóðlega leiknum í auknum veruleika auðlindum til að fanga vasaskrímsli sín og láta þau berjast.
Ein leið til að vernda hugverk er að dylja með markvissum hætti óvirka eiginleika eða möguleika þar til hægt er að nýta þá til fulls. Fá sprotafyrirtæki hafa tæknilegt bolmagn á við Niantic, en nánast öll fyrirtæki ákveða hvað skuli sett í forgang, hverju skuli haldið til baka og hvenær nýjar vörur eða nýir eiginleikar skuli gefnir út.
Að nýta endurgjöf til að slípa kynninguna
Í kynningu þarf að sýna fram á að þú hafir sett saman hæft og faglegt teymi sem getur breytt hugmynd í nýjung. Notendur, samstarfsaðilar, fjárfestar og aðrir munu koma með tillögur um hvernig varan eða skipulagsheildin eigi að breytast. Fjárfestar líta á það sem viðvörunarmerki ef frumkvöðull ræður ekki við endurgjöf.28 Tilgangur náms í fyrirtækjarekstri er að nýta lærdóminn af endurgjöfinni.
Frumkvöðlaverkefni hefjast oft sem vandamál án auðveldra lausna. Upphaflega hugmyndin er besta ágiskun þín um nýstárlega lausn, en hún þróast hraðar í átt að samræmi vöru og markaðar ef þú tekur við endurgjöf af yfirvegun. Kynningin þarf að sýna að þú hafir frábæra vöru, hafir rannsakað viðfangsefnið og getir tekið við endurgjöf og nýtt hana til að bæta vörur þínar.29 Þú þarft með öðrum orðum að sýna að þú kunnir að taka leiðsögn.
Þróun verkefnisins byggist á gagnaöflun til að komast að því hvað viðskiptavinum líkar og hvað fjárfestar eru tilbúnir að fjármagna. Því þarf að leita eftir jákvæðri endurgjöf og byggja á henni en jafnframt meta hana með gagnrýnum hætti. Sýna neytendur eða notendur einlægan áhuga eða eru þeir aðeins kurteisir? Þetta getur einkum verið áhyggjuefni þegar kynnt er fyrir vinum og fjölskyldu. Geturðu skýrt hvers vegna tilteknir eiginleikar fengu jákvæða endurgjöf en aðrir ekki? Aflaðu endurgjafar um margar breytur vörunnar og gættu þess að þú getir einangrað gagnapunkta til marktækrar greiningar. Besta endurgjöfin felur í sér megindleg svör um hvað neytendum líkar og mislíkar ásamt eigindlegum upplýsingum um hvers vegna. Megindleg gögn varða tölulegar mælingar, meðal annars raunveruleg kaup og kauphegðun auk viðhorfskannana um vöru. Eigindleg gögn eru flóknar upplýsingar sem svara spurningunum „Hvers vegna?“ og „Hvernig?“ Oft er ómögulegt að vita hvers vegna fólk notar vöruna á tiltekinn hátt nema það sé spurt.
Til skamms tíma má nýta endurgjöf til að ákveða hvaða eiginleikar fái forgang snemma í þróun verkefnisins. Margir frumkvöðlar standa frammi fyrir þeim vanda að hafa of margar góðar hugmyndir.30 Ef öllum góðu hugmyndunum er fylgt eftir samtímis geta auðlindir fyrirtækisins fljótt gengið til þurrðar. Einbeittu þér fyrst að þeim eiginleikum sem njóta mestra vinsælda og tiltölulega ódýrt er að framleiða og afhenda. Þær vörur, sú þjónusta eða þeir eiginleikar sem skila miklum ávinningi skilgreina ef til vill ekki vörumerkið síðar meir, en geta haldið sprotafyrirtækinu gangandi nægilega lengi til að þróa flóknari vörur og eiginleika sem krefjast meiri tíma og fjárfestingar. Til lengri tíma hjálpar endurgjöf þér að stýra fyrirtækinu.
Endurgjöf getur einnig komið frá starfsfólki, leiðandi aðilum á markaði og keppinautum. Endurgjöf frá þessum aðilum kann að nýtast betur við stefnumörkun vaxtarverkefna til langs tíma. Í þessum skilningi felur endurgjöf í sér meira en ráðleggingar eða einkunnir fyrir vöru. Hún getur falist í taktískum aðgerðum á markaði. Keppinautar veita endurgjöf þegar þeir bregðast við aðgerðum þínum með eigin aðgerðum á markaðnum. Fylgstu með aðgerðum keppinauta af sama opna huga og sömu ígrunduðu tortryggni og þegar þú metur annars konar endurgjöf.
Þegar tækifæri gefst til að kynna hugmyndina er næsta skref að meta vandlega megindlega og eigindlega endurgjöf um kynninguna, útlitslíkanið, veggspjaldið eða, eins og algengt er í framleiðsluferlum, þrívíddarprentað líkan sem sýnir nokkurn veginn útlit og viðkomu fullbúinnar áþreifanlegrar vöru. Gögn úr kynningarkeppnum eru stundum utan stjórnunar þinnar og því kann að vera betra að nýta lærdóminn af endurgjöfinni um kynninguna í þessu ferli viðskiptavinaþróunar.