Útskýrt kosti og galla þess að eiga fyrirtæki áður en rekstur hefst
Skilið núverandi þróun frumkvöðlastarfsemi í Bandaríkjunum
Greint áskoranir sem konur mæta í frumkvöðlastarfi og hvaða úrræði þær geta nýtt til að sigrast á þeim
Greint áskoranir sem frumkvöðlar úr minnihlutahópum mæta og þau úrræði sem þeim standa til boða
Fólk hefur yfirleitt ólíkar ástæður fyrir því að stofna fyrirtæki. Auk viðskiptahugmyndarinnar geta ástæðurnar verið frelsi til að ákveða eigin vinnutíma, meiri samvera með fjölskyldu, sjálfstæði í starfi og tekjumöguleikar. Í mörgum tilvikum vinnur fólk þó líklega meira en það ætlaði, glímir við að finna jafnvægi milli vinnu og einkalífs, tekst á við ótta og efasemdir og á jafnvel erfitt með að ná endum saman fyrstu mánuðina eða árin. Áður en starfsemi hefst þarf stuðning fjölskyldu, vina og leiðbeinenda sem skilja tímaskortinn og álagið sem fylgir rekstrinum.
Kostir og gallar fyrirtækjareksturs
Tafla 10.5 sýnir kosti og galla sem þarf að hafa í huga áður en fyrirtæki er stofnað og meðan það er rekið. Kostir frumkvöðlastarfs felast meðal annars í frelsi og sjálfstæði til að auka færni og þróa eigin hugmyndir. Í stað þess að vinna fyrir aðra stofnun að verkefnum og hugmyndum annarra færðu að veita fólki þjónustu á þann hátt sem þér finnst réttur. Einnig gefst tækifæri til að hagnast og bæta lífskjör þín. Frelsi til að skipuleggja eigin tíma og vinna á eigin hraða getur jafnframt veitt mikla ánægju.
Hinum megin þýðir þetta „frelsi“ að hafa stjórn á fyrirtækinu og bera þá miklu ábyrgð sem því fylgir. Þú þarft daglega að leysa mál sem tengjast meðal annars starfsfólki, viðskiptavinum, framleiðslu, markaðssetningu og fjármögnun. Oft gegnir þú mörgum hlutverkum, einkum á fyrstu stigum lífsferils fyrirtækisins, og flestir frumkvöðlar vinna fleiri klukkustundir en þeir bjuggust við. Auk þess þarf að takast á við tap og áhættu ef reksturinn gengur illa. Mikilvægt er að hafa í huga að hægt er að bregðast við öllum þessum ókostum og jafnvel koma í veg fyrir þá með áætlanagerð, leiðsögn og öflugu stuðningsneti. Það getur dregið úr álagi frumkvöðla. Raunhæf markmið um vitund markhópsins um fyrirtækið, fjölda viðskiptavina og sölu eða hagnað geta einnig létt á þrýstingnum.
Kostir og gallar fyrirtækjareksturs
Kostir
Gallar
Sjálfræði, að vera eigin yfirmaður, þróun hugmynda og sköpunarfrelsi; lífskjör, eigin tímaáætlun og sveigjanleiki; starfsánægja; þjónusta við viðskiptavini og starfsfólk; hagnaður; viðurkenning í nærsamfélaginu
Ábyrgð á rekstrinum, úrlausn vandamála, ráðningar og uppsagnir starfsfólks og fjölmörg hlutverk; streita, tímaskortur og stjórnun; einbeitingarskortur og dofnandi áhugi; kvartanir viðskiptavina og starfsfólks; vandamál með sjóðsflæði; tap og fjárhagsleg áhætta
Frumkvöðlastarf og samkeppni í Bandaríkjunum
Frumkvöðlar starfa í afar samkeppnishörðu umhverfi. Samkeppni stuðlar að betri vörum og þjónustu en veldur jafnframt miklu álagi á eigendur fyrirtækja sem þurfa að keppa við ný og sveigjanlegri fyrirtæki sem kunna að bjóða lægra verð og betri vörur. Eins og mynd 10.10 sýnir fjölgaði nýjum fyrirtækjum yngri en eins árs á tveimur áratugum, frá 1994 til 2015. Samdráttur varð í kreppunni 2009 en þróunin hélt áfram eftir 2011 og fyrirtækjunum fjölgaði á ný. Það þýðir aukna samkeppni fyrir rótgróin fyrirtæki.
Mynd 10.10. Nýjum fyrirtækjum fjölgar og fækkar yfirleitt í takt við efnahagsástandið. Grafið sýnir að nýjum rekstrareiningum hefur fjölgað undanfarin ár. 39 (tilvísun: höfundarréttur Rice University, OpenStax, samkvæmt leyfinu CC BY NC-SA 4.0)
Störfum sem þessar ungu fyrirtæki skapa hefur einnig fækkað á tímabilinu. Það styður þá niðurstöðu að frumkvöðlar gegni mörgum hlutverkum í eigin fyrirtækjum. Mynd 10.11 sýnir þróunina.
Mynd 10.11. Þótt nýjum rekstrareiningum hafi fjölgað hefur störfum fækkað og færri fyrirtæki lifað af á sama tímabili. 40 (tilvísun: höfundarréttur Rice University, OpenStax, samkvæmt leyfinu CC BY NC-SA 4.0)
Eins og þú hefur lært ná aðeins um 20–30 prósent fyrirtækja að starfa í fimm eða tíu ár. Mynd 10.12 sýnir að aðeins helmingur fyrirtækja lifir fyrstu fimm árin og einungis 20 prósent starfa í tvo áratugi. Rekstrarbrestur getur stafað af mörgum þáttum, svo sem sjóðstreymisvanda, áhugaleysi, skorti á stuðningi eða nýsköpun, erfiðleikum við að laga sig að nýrri tækni eða eftirspurn viðskiptavina og umhverfisþáttum á borð við efnahagsástand, þróun, reglur eða félags- og menningarbreytingar. Frumkvöðlar þurfa því að kanna bæði innra og ytra umhverfi fyrirtækisins áður en starfsemi hefst. Kaflarnir Greining tækifæra í frumkvöðlastarfi og Frumkvöðlamarkaðssetning og sala fjalla nánar um slíkar rannsóknir á frumkvöðlinum og markaðsumhverfinu.
Mynd 10.12. Hlutfall fyrirtækja sem lifa af frá 1994 til 2015. Grafið sýnir að fyrirtækjum í rekstri fækkar eftir því sem árin líða. 41 (tilvísun: höfundarréttur Rice University, OpenStax, samkvæmt leyfinu CC BY NC-SA 4.0)
Áskoranir kvenna í fyrirtækjarekstri
Eigendur fyrirtækja geta mætt mörgum áskorunum en konur í frumkvöðlastarfi kunna að glíma við fleiri hindranir. Þær geta meðal annars átt erfitt með að tryggja fyrirtækinu fjármögnun eða hasla sér völl í atvinnugrein, tekist á við ótta við stofnun og vöxt fyrirtækis og þurft að glíma við að aðrir taki þær ekki alvarlega.
Nýlegar rannsóknir sýna að frumkvöðlastarf kvenna skiptir miklu fyrir efnahagslegan árangur. Konur eiga 40 prósent fyrirtækja í landinu 42 og fyrirtæki þeirra skapa yfir 1,4 billjónir Bandaríkjadala í sölu. 43 Konur í frumkvöðlastarfi minnka kynjabilið enda hafa fyrirtæki þeirra vaxið verulega undanfarin ár. Síðustu tvö ár hefur hlutfall kvenna í frumkvöðlastarfi aukist um 10 prósent á ári, samanborið við 5 prósenta vöxt meðal karla. Aukið framboð úrræða, þar á meðal leiðsagnar, fjármögnunar og stuðningsáætlana, hefur ýtt undir þessa þróun. 44 Enn þarf þó að sigrast á miklum áskorunum þegar næsta kynslóð kvenna tekur við fyrirtækjarekstri. Helstu áskoranirnar eru meðal annars:
Erfitt að komast inn í tilteknar atvinnugreinar. Konur hafa náð miklum árangri í atvinnulífinu en mæta enn mörgum hindrunum, einkum í ákveðnum greinum. Þær eru fámennar á ýmsum sviðum, sérstaklega í tæknigeiranum þar sem þær reka aðeins 9 prósent fyrirtækja. 45 Konur fá gjarnan lægri laun í tæknistörfum, verða fyrir kynjamismunun og eru oft sniðgengnar við stöðuhækkanir, einkum ef þær eiga ung börn. Án kvenkyns fyrirmynda er erfitt að feta leið frumkvöðuls sem þegar er full hindrana. Þótt stúlkur og konur vilji mennta sig og efla starfsferil sinn hafa þær sögulega ekki fengið næg tækifæri eða hvatningu, sérstaklega í vísindum, tækni, verkfræði og stærðfræði. Þegar í háskóla er komið eru konur því fáar í þessum greinum sem geta boðið ríkuleg tækifæri til frumkvöðlastarfs. Nú er þó lögð meiri áhersla á að styðja stúlkur sem hafa áhuga á vísinda-, tækni- og stærðfræðistörfum.
Minni sala og færra starfsfólk. Fyrirtæki í eigu kvenna eiga almennt erfiðara með að halda velli þar sem þau hafa færra starfsfólk, 46 minni tekjur og minni hagnað en fyrirtæki í eigu karla. Aðeins 2 prósent fyrirtækja í eigu kvenna selja fyrir meira en eina milljón Bandaríkjadala. Fyrirtæki í eigu karla eru hins vegar 3,5 sinnum líklegri til að ná því tekjumarkmiði. 47 Ein ástæðan kann að vera sú að konur hefja oft frumkvöðlastarf í hlutastarfi og leitast við að viðhalda viðunandi jafnvægi milli fjölskyldu og vinnu, sem getur verið erfitt þegar ung börn eru á heimilinu. Þá er starfsmaðurinn oft aðeins einn, frumkvöðullinn sjálf, og markmiðunum kann að hafa verið náð án þess að stefnt hafi verið að milljónatekjum. Tími, sveigjanleiki og jafnvægi milli vinnu og einkalífs geta verið ástæður þess að konur gerast frumkvöðlar og þær kunna að vera sáttar við að afla tekna samhliða umönnun fjölskyldu og heimilis. Minni reynsla af rekstri eða stjórnun fjölskyldufyrirtækis og takmarkað aðgengi að fjármagni skýra einnig lægri mæligildi. 48
Takmarkaðra aðgengi að fjármagni. Þrátt fyrir árangur og hæfni eiga konur enn erfiðara með að tryggja fyrirtækjum sínum fjármögnun. Nýleg könnun Kauffman Foundation sýndi að meira en 72 prósent kvenna hafa ekki aðgang að því fjármagni sem þær þurfa. 49 Nirupama Mallavarupu, stofnandi MobileArq, segir: „Sem kona í frumkvöðlastarfi sem einbeitir sér að aðstoð við félagasamtök án hagnaðarsjónarmiða og skóla hefur mér reynst erfitt að fá fjárfesta. Við snerum þessu við með því að afla viðskiptavina með lífrænum hætti og treysta á beinar tekjur í stað fjárfestingafjár.“ 50 Konur biðja yfirleitt síður um fjármögnun eða leita til fjölskyldu og vina ef beiðni er hafnað. Þær eru líklegri en karlar til að fjármagna fyrirtæki sín með þeim hætti. 51
Ekki teknar alvarlega. Stundum skortir konur hvorki tækifæri, fé né leiðsögn til að stofna fyrirtæki; þær eru einfaldlega ekki teknar alvarlega. FreshBooks Accounting and Software og Research Now spurðu 2.700 frumkvöðla um kynbundna mismunun og launamun. Þrjátíu prósent kvenna sögðust ekki vera teknar alvarlega sem eigendur fyrirtækja, þurfa að leggja harðar að sér en karlar og lækka verð til að fá viðskiptavini. 52 Emily Harsh, eigandi Heart Move Collective, skrifar á bloggi sínu: „Þar sem ég er kona í líkamsræktargeiranum er ég oft ekki tekin alvarlega sem fagmaður. Ég tel mikilvægast fyrir konu sem ryður sér eigin braut að vera ávallt trú sjálfri sér.“ 53
Úrræði. Sem betur fer geta konur nýtt fjölmörg úrræði. Stofnanir á borð við Women’s Business Center hjá Small Business Administration, National Association for Women Owners, Female Entrepreneur Association, Ladies Who Launch, Minority Business Development Agency, National Association of Professional Women og Women’s Business Enterprise National Council leitast við að styðja konur til árangurs í öllum atvinnugreinum með lánum og áætlunum sem búa þær undir samkeppnisumhverfi. Leiðsögn annarra kvenna hefur einnig reynst stuðla að árangri kvenna í frumkvöðlastarfi. 54 Stuðningur jafningja og öflugra leiðbeinenda getur haft úrslitaáhrif á árangur fyrirtækis.
Önnur gagnleg ráð gegn áskorunum kvenna í frumkvöðlastarfi eru að sýna ákveðni, vera trú sjálfri sér, byggja upp tengsl og láta höfnun og aðrar hindranir ekki brjóta sig niður. Sheryl Sandberg, rekstrarstjóri Facebook, segir í bók sinni Lean In að „sjálfstraust og trú á eigið virði séu nauðsynleg til að nýta eigin möguleika“ og hvetur konur í frumkvöðlastarfi til að spyrja sig: „Hvað myndirðu gera ef þú værir ekki hrædd?“ 55
Konur færa frumkvöðlastarfi marga styrkleika, svo sem öfluga forystu og færni í stjórnun, tímastjórnun, fjölverkavinnu og hlustun. Þær nálgast einnig samskipti gjarnan með samstarf að leiðarljósi og það nýtist vel í mörgum atvinnugreinum. 56
Áskoranir minnihlutahópa í fyrirtækjarekstri
Frumkvöðlar úr minnihlutahópum mæta fleiri áskorunum. Hóparnir eru öflugt afl í efnahagslífi landsins en glíma samt við hindranir sem geta komið í veg fyrir árangur fyrirtækja þeirra. Þar má nefna takmarkaðra aðgengi að fjármagni 57 vegna takmarkaðrar lánasögu, lítil eða engin viðskiptatengsl og takmarkaðrar viðskiptaþekkingar. 58 Samkvæmt Census Bureau eiga minnihlutahópar um 29 prósent bandarískra fyrirtækja. 59
Fólk af rómönskum amerískum uppruna 60 er 17 prósent mannfjöldans og á um fjórar milljónir (13%) fyrirtækja í Bandaríkjunum sem skapa 661 milljarð Bandaríkjadala í tekjur. Frá 2007 til 2015 jukust tekjur fyrirtækja þessa hóps um 88 prósent. Hópurinn hefur því aukið afl til að ráða starfsfólk, veita stærri hópi vörur og þjónustu og kaupa af öðrum birgjum. Vöxtur hans og stærð skipta miklu fyrir styrk hagkerfisins. 61 Rannsóknir sýna þó að mælt eftir fjárhagslegum árangri eiga þessi fyrirtæki enn undir högg að sækja vegna skorts á fjármögnun, minni stjórnunar- og viðskiptamenntunar og skorts á leiðsögn. 62 Hátt hlutfall frumkvöðla sem fæddir eru erlendis kann að glíma við þessar hindranir vegna skorts á tengslaneti og lánasögu í landinu. 63
Svartir Bandaríkjamenn eru 14 prósent mannfjöldans í Bandaríkjunum og fyrirtæki þeirra um 7 prósent allra fyrirtækja. Þótt þeir stofni fyrirtæki hraðar en hvítir Bandaríkjamenn eru rekstrarbrestir algengari meðal fyrirtækja í eigu svartra og fólks af rómönskum amerískum uppruna en meðal fyrirtækja í eigu hvítra Bandaríkjamanna og Bandaríkjamanna af asískum uppruna. 64 Líkt og fólk af rómönskum amerískum uppruna skortir svarta Bandaríkjamenn gjarnan fjármögnun, stjórnunar- og viðskiptamenntun og leiðsögn.
Bandaríkjamenn af asískum uppruna eru 5 prósent mannfjöldans og eiga rúmlega 4 prósent fyrirtækja landsins. Þótt þeir teljist til minnihlutahópa hafa þeir að jafnaði meiri menntun og betra aðgengi að fjármagni en fólk af rómönskum amerískum uppruna og svartir Bandaríkjamenn. 65
Samtök á borð við viðskiptaráð fólks af rómönskum amerískum uppruna, svartra Bandaríkjamanna og Bandaríkjamanna af asískum uppruna, Minority Business Development Agency (MBDA) og Small Business Administration (SBA) hafa þróað margvíslegar áætlanir til að styðja frumkvöðla úr minnihlutahópum. Samtökin halda vinnustofur einu sinni eða tvisvar í mánuði með gagnlegum upplýsingum og sniðmátum fyrir viðskiptaáætlanir svo eigendur geti undirbúið stofnun fyrirtækis. Viðskiptaráðin tengja einnig fyrirtæki við banka sem veita lán með hliðsjón af þörfum þeirra og atvinnugrein. Viðskiptaráðin og MBDA annast jafnframt 8(a)-vottunina sem veitir fyrirtækjum sem standa höllum fæti aðgang að stuðningsáætlun.
Fyrirtæki sem standa höllum fæti eru lítil fyrirtæki í eigu fólks sem stendur höllum fæti fjárhagslega, það er hefur hreina persónulega eign undir 250.000 Bandaríkjadölum. Til eignanna teljast handbært fé, húsnæði, bifreið og fasteignir að frádregnum skuldum, svo sem húsnæðislánum, kreditkortaskuldum, bílalánum og bankalánum. Eigandinn þarf jafnframt að sýna fram á að fyrirtækið geti náð árangri. Áætlunin auðveldar eigendum fyrirtækja úr minnihlutahópum aðgang að fjármagni, leiðbeinendum, ráðgjöfum og stjórnunaraðstoð, auk annarra úrræða. 66 Sum samtök, svo sem SBA, bjóða einnig upp á stutt vottunarnámskeið á sviði markaðssetningar, fjármála, reikningshalds, stjórnunar og framleiðslu. Þar geta eigendur aflað sér viðskiptavits. Áætlanirnar hjálpa frumkvöðlum að afla nauðsynlegrar þekkingar, þroskast í starfi og mynda tengsl á vegferð sinni.
60 Hugtakið „af rómönskum eða latnesk-amerískum uppruna„, eins og það er notað í manntalinu 2010, vísar til manneskju af kúbönskum, mexíkóskum, púertóríkóskum, suður- eða mið-amerískum uppruna eða af annarri spænskri menningu eða uppruna, óháð kynþætti. https://www.census.gov/prod/cen2010/briefs/c2010br-02.pdf
