1.2 Framtíðarsýn og markmið í frumkvöðlastarfi

1.2 Framtíðarsýn og markmið í frumkvöðlastarfi

Námsmarkmið

Að loknum þessum hluta átt þú að geta:

• Skilgreint framtíðarsýn í frumkvöðlastarfi
• Mótað yfirlýsingu um framtíðarsýn

Hvaða myndir eða tilfinningar vakna þegar þú sérð þig fyrir þér sem farsælan frumkvöðul? Dreymir þig um að skapa næstu stórlausn á samfélagsvanda eða sérðu fyrir þér að finna lausn á næstu heilbrigðis- eða umhverfiskreppu? Ef til vill ímyndar þú þér að skapa eitthvað sem sameinar list, notagildi og hugvit í góðu jafnvægi.

Þessi hluti hjálpar þér að móta framtíðarsýn þína í frumkvöðlastarfi. Framtíðarsýn er mikilvægur þáttur í framtíð hvers og eins, ekki síst frumkvöðla. Að setja fram framtíðarsýnina er fyrsta skrefið af mörgum í átt að því að gera verkefnið að veruleika.

Margir verðandi frumkvöðlar stefna að því að stofna næsta stórfyrirtæki eða skipulagsheild sem breytir heiminum. Sumir vita nákvæmlega hvað þeir vilja skapa en aðrir finna það út á leiðinni. Engin leyniformúla tryggir árangur, en þú þarft þó einhverja hugmynd um hvernig þú sérð framtíð þína í frumkvöðlastarfi. Hvað sérðu fyrir þér? Hvernig vilt þú leggja heiminum lið?

Framtíðarsýn í frumkvöðlastarfi

Líklega hóf sérhver farsæll frumkvöðull sem þú hittir eða lest um vegferð sína með mynd eða hugmynd um eitthvað sem viðkomandi hafði brennandi áhuga á að skapa. Þetta á jafnvel við þegar frumkvöðullinn hefur enga hugmynd um hvernig, eða hvort, það sem ætlunin er að áorka eða skapa verði að veruleika. Framtíðarsýn frumkvöðuls er upphafið að vegvísi sem ákvarðar hvert stefnt er með frumkvöðlastarfinu. Hún lýsir því hvernig frumkvöðullinn vill að fyrirtækið líti út í framtíðinni, ef til vill eftir fimm eða tíu ár. Því miður eiga margir hugsanlegir frumkvöðlar sér drauma og hugmyndir án þess að móta nokkurn tíma skýra framtíðarsýn. Yfirlýsing um framtíðarsýn dregur upp mynd af því hvað verkefnið verður í framtíðinni og í hvað það þróast. Hafðu þó í huga að framtíðarsýn við upphaf verkefnis breytist oft og verður önnur en lagt var upp með. Í síðari köflum ræðum við hvernig slíkar breytingar krefjast opins hugar og aðlögunarhæfni. Hlutverkayfirlýsing er formleg lýsing á því hvað verkefnið gerir, hvaða virði það skapar fyrir endanlegan viðskiptavin og hvernig það nær því fram. Þegar þú lýsir hlutverkinu skaltu íhuga vandlega virðistilboðið sem þú leggur fram. Virðistilboð er stutt yfirlýsing sem lýsir þeim ávinningi sem vara þín, þjónusta eða sérstakt viðskiptaferli eða -líkan skapar viðskiptavinum. Þetta tengist aftur sjónarhorni lausnamiðaðrar hugsunar. Ekki nægir að leysa vandamálið; einnig þarf að skapa virði. Við kunnum að leysa vandamál en ef virðistilboðið skiptir viðskiptavininn ekki máli eða hann upplifir það ekki sem raunverulegt er ólíklegt að verkefnið nái árangri. Setja ætti bæði framtíðarsýn verkefnisins og hlutverk þess fram í formlegum yfirlýsingum.

Þótt þú leggir þig fram getur reynst erfitt að koma framtíðarsýninni á blað. Það er eðlilegt, einkum snemma í ferlinu. Þú gætir byrjað á grófum drögum og bætt smáatriðum við síðar. Önnur leið er að taka frá stuttan tíma daglega til verkefnisins og þjálfa hugann þannig í að íhuga framtíðarsýnina sem þú ert að móta. Ef þú lendir í andlegri stíflu skaltu prófa að breyta um umhverfi: fara út, velja annan tíma dags eða fara á stað sem svipar til þess rekstrar sem þú vilt skapa. Þú gætir einnig rætt við reyndan einstakling úr atvinnugreininni og fengið ábendingar. Enn betra er að finna leiðbeinanda á áhugasviðinu og halda leiðbeinandanum upplýstum um framvinduna. Það er mikill fengur að eiga einhvern til að ræða hugmyndir við þegar möguleikar framtíðarinnar eru í mótun.

Hugtakið framtíðarsýn í frumkvöðlastarfi tekur til þess hvað þú vilt að verkefnið verði, hvernig það muni líta út, hvaða kraftar knýi það áfram og hvaða gildi og menning eigi að umlykja það. Hver frumkvöðull hefur sína sérstöku mynd af framtíð verkefnisins. Kevin F. Adler vildi til dæmis hjálpa heimilislausu fólki. Hann stofnaði Miracle Messages, félagasamtök án hagnaðarsjónarmiða sem byggjast á sjálfboðastarfi og hjálpa heimilislausu fólki að komast aftur í samband við ástvini. Framtíðarsýn samtakanna felur í sér að byggja upp víðtækt net sjálfboðaliða og samstarfsaðila til að vinna gegn heimilisleysi og leiða fólk saman. Hún snýst um að mynda samfélag, hjálpa hvert öðru og styrkja samfélög. Viðskiptalíkanið hvetur heimilislaust fólk til að útbúa stutt Miracle Messages-skilaboð í myndskeiði, hljóði eða texta. Skilaboðunum er síðan miðlað á samfélagsmiðlum og með öðrum aðferðum til að finna ástvini viðkomandi.

Þegar framtíðarsýn frumkvöðlaverkefnis nær yfir skemmri tíma, til dæmis fimm ár, getur hún beinst að staðbundnu vandamáli eða aðstæðum en þróast síðar í víðari sýn sem tekur til fjölbreyttari markaða eða hópa. Framtíðarsýnin ætti að hvetja fólkið sem kemur að sprotafyrirtækinu til að styðja verkefnið. Beittu ímyndunaraflinu til að draga upp mynd af framtíð þess. Þótt frumkvöðlar nýti ímyndunarafl og sköpunargáfu við þessa mótun þurfa þeir einnig að skilja atvinnugrein verkefnisins, samkeppnina og þá þróun sem nú á sér stað eða kann að verða í framtíðinni. Þessar upplýsingar móta framtíðarsýn verkefnisins og skýra hvernig það sker sig frá öðrum rekstri. Helst ætti sýnin að vera innsæ, djörf, hvetjandi og trúverðug og mótuð í formlega yfirlýsingu.

Slíka yfirlýsingu um framtíðarsýn þarf einnig að setja skýrt fram og ræða við sprotateymið. Þótt þú hafir ef til vill ekki enn myndað sprotateymi, fundið leiðbeinanda eða byggt upp stuðningshóp þarftu stuðning til að skapa frumkvöðlaverkefni. Fólkið í stuðningsnetinu þarf að skilja að í upphafi er oft eðlilegt að vinna án launa og að fjárhagslegur ávinningur kann að skila sér þegar verkefnið er uppskorið eða selt. Sumum frumkvöðlum reynist erfitt að sætta sig við að framtíðarsýnin feli í sér sölu verkefnisins til annars hóps eða fyrirtækis. En einmitt þá getur verkefnið vaxið og orðið enn rekstrarhæfara. Ef framtíðarsýn þín er þess í stað að reka lítið fyrirtæki, til dæmis sérleyfi, kaupir þú rekstrarpakka sem byggist á viðskiptaáætlun þar sem ferli og ákvarðanir hafa þegar verið fínstillt til að styðja árangur þinn sem eiganda og stjórnanda. Eigandi lítils fyrirtækis stofnar rekstur eða kaupir sig inn í fyrirliggjandi viðskiptahugmynd en frumkvöðull leitast við að skapa eitthvað nýtt með nýjum vörum, þjónustu, aðferðum eða samsetningu hugmynda sem verður að nýju verkefni eða skipulagsheild.

Leiðandi frumkvöðullinn ætti að kynna yfirlýsinguna um framtíðarsýn fyrir starfsfólki og fjárfestum þegar þessir hópar taka á sig fastari mynd og útskýra hvaða persónulega þýðingu sýnin hefur og hvernig hún stuðlar að árangri verkefnisins. Eftir því sem verkefnið vex gætir þú einnig þurft að endurskoða sýnina í ljósi ákvarðana þinna og þekkingar á atvinnugreininni, vörunum og þörfum viðskiptavina. Þótt nýjar upplýsingar og ákvarðanir breyti síðar yfirlýsingunni er verðmætt skref að móta fyrstu framtíðarsýn, enda leiðbeinir hún við ákvarðanatöku.

Skapandi leiðir til að móta framtíðarsýn

Ein leið til að uppgötva framtíðarsýn þína er að byrja með lokamarkmiðið í huga. Hvaða mynd hefur þú af æskilegri framtíð? Hvernig gæti hún fallið að hugmyndum þínum um að skapa farsælt verkefni? Taktu eftir að spurningarnar snúast bæði um persónulega framtíð þína og framtíðarsýn verkefnisins. Þessar tvær myndir þurfa að geta farið saman. Framtíðarsýn þín fyrir eigið líf ætti að gera ráð fyrir þeim úrræðum sem þarf til að styðja framtíð verkefnisins, rétt eins og framtíð þess þarf að styðja persónulega framtíð þína. Síðar í kaflanum ræðum við jafnvægi milli vinnu og einkalífs til að auðvelda þér að greina hvað felst í árangri þegar þú lýsir framtíðarsýninni.

Hönnunarhugsun, hugstormun og hugarkort eru verkfæri sem þú kynnist síðar í námskeiðinu. Þótt þau kunni að vera kunnugleg eru til sérstakar aðferðir sem auka árangur þeirra í frumkvöðlastarfi. Hugstormun felst í því að þátttakendur setji fram hugmyndir um tiltekið viðfangsefni án þess að leggja dóm á þær. Þú getur gert það á eigin spýtur eða með öðrum, en fleiri þátttakendur skapa meiri fjölbreytni þar sem hugmynd eins þátttakanda getur kveikt hugmynd hjá öðrum. Skrifaðu hugmyndirnar niður svo þú getir snúið aftur að þeim síðar. Hugstormun er ekki það sama og sundurleit hugsun, sem krefst þess ekki að hugmyndir tengist hinu skilgreinda viðfangsefni. Í hugstormun um aðstoð við heimilislaust fólk gætum við til dæmis fengið hugmyndir um mat og húsnæði í nærsamfélaginu eða ókeypis heilbrigðisþjónustu. Með sundurleitri hugsun kæmu fram fjölbreyttari hugmyndir, svo sem að taka heimilislaust fólk upp á myndskeið og hlaða efninu á samfélagsmiðil til að tengja það við fjölskyldu sína. Þessi verkfæri geta nýtt sundurleita hugsun við hugmyndamyndun. Ef fólk hefur þó ekki lært að beita henni verða hugmyndirnar yfirleitt skipulegri, afmarkaðri og rökréttari. Jafnframt því að hvetja til sundurleitra hugmynda þurfum við að forðast að dæma þær. Um leið og við byrjum að leggja dóm á hugmyndirnar takmörkum við sköpunargáfuna og endum með lakari lausnir. Nálgastu ferlið með leikgleði og afslöppuðu hugarfari.

Hugarkort er önnur vinsæl aðferð til skapandi hugsunar. Þá teiknar þú mynd á blað eða töflu, skrifar niður orðin sem koma upp í hugann og tengir þau með línum í skýringarmynd sem sýnir innbyrðis tengsl þeirra. Hugmyndin er að eitt orð geti leitt af sér annað. Þannig getur þú uppgötvað tengsl sem sáust ekki áður en hugarkortið var gert.

Að ná jafnvægi

Frumkvöðlastarfsemi felur í sér margar áskoranir þar sem frumkvöðullinn þarf að gegna fjölmörgum hlutverkum. Það á sérstaklega við ef frumkvöðullinn er eini starfsmaður fyrirtækisins. Óháð viðskiptalíkani þurfa allir frumkvöðlar þó að finna jafnvægi milli uppbyggingar frumkvöðlaverkefnisins og einkalífs. Framtíðarsýn sem nær til ólíkra þátta starfs og einkalífs getur auðveldað fólki að ná slíku jafnvægi.

Hvernig skilgreinir þú jafnvægi í lífi þínu? Hvaða svið koma upp í hugann þegar þú hugsar um líf í jafnvægi? Eitt markmið gæti verið að hafa nægt fé til að standa undir lífsstílnum. Önnur svið gætu verið hreyfing eða áhugamál, félagsleg samskipti og afþreying, ánægja með tekjuöflunina, fjölskylda og persónuleg sambönd, auk annarra áhugamála og gilda. Sumir frumkvöðlar hefja lífsstílsverkefni til að ná þessu jafnvægi. En hvernig náum við jafnvægi ef markmiðið er að helga okkur frumkvöðlastarfi?

Hugtakið atvinnufrumkvöðull vísar til eiganda sem annast daglega stjórnun verkefnisins og tekst á við, og nýtur jafnvel, daglegrar áhættu og ávinnings af rekstri þess og uppbyggingu, líkt og Roxanne Quimby. Vöxtur Burt’s Bees krafðist erfiðra ákvarðana, svo sem að flytja frá Maine til Kaliforníu til að mæta vaxtarþörfum fyrirtækisins. Þótt hún vildi skapa fólki í norðurhluta Maine atvinnutækifæri vissi hún að fyrirtækið þyrfti rétta innviði til að ná árangri og þeir voru ekki til staðar í Maine. Ef þú velur að helga starfsferil þinn frumkvöðlastarfi kann megináherslan að verða á að þróa hugmyndina í farsælt verkefni, líkt og Quimby gerði með Burt’s Bees, en það getur komið niður á persónulegum markmiðum.

Margir atvinnufrumkvöðlar þurfa stuðning fjölskyldu og vina sem skilja að athygli og kraftar leiðandi frumkvöðulsins eru nauðsynleg fyrir árangur verkefnisins. Margir lífsstílsfrumkvöðlar mæta jafnframt áskorunum við að sinna þörfum verkefnisins og halda jafnframt jafnvægi milli vinnu og einkalífs. Ræða ætti við fjölskyldu, nána aðila og frumkvöðlateymið snemma í mótun hugmyndarinnar til að meta stuðning þeirra sem kunna að þurfa að víkja eigin hagsmunum vegna einbeitingar frumkvöðulsins að þróun verkefnisins.

Mikilvægt skref í átt að jafnvægi er að skilgreina skýrt hvað árangur merkir í lífi þínu og verkefninu. Hver eru forgangsatriðin? Hvað getur þú gert til að finna jafnvægi milli velgengni nýja verkefnisins, eigin farsældar og farsældar fjölskyldunnar? Þar sem mörgum reynist erfitt að finna jafnvægi milli allra hlutverka lífsins, sérðu þar tækifæri til að skapa frumkvöðlaverkefni?

Þegar þú kannar hvað árangur merkir fyrir verkefnið og hvernig skilgreining þín samræmist jafnvægi einkalífs og vinnuframlags skaltu huga að ýmsum sérstökum áskorunum sem frumkvöðlar kunna að mæta. Þú gætir til dæmis þurft að læra margt á ókunnugum sviðum rekstrarins, svo sem reikningshaldi eða fjármálum. Einnig gætir þú þurft að ákveða hvort víkka eigi vörulínu eða hvort og hvar opna skuli nýja starfsstöð. Frumkvöðlar nefna oft líkamlegt álag við stofnun fyrirtækis. Það getur falist í því mikla úthaldi sem þarf til að þrífa nýtt húsnæði, flytja inn og koma starfseminni fyrir. Eftir eðli rekstrarins gætir þú jafnframt þurft að venjast því að vera á bakvakt allan sólarhringinn. Framtíðarsýn um hvar þú vilt standa síðar getur enn á ný hjálpað þér að búa þig undir áskoranirnar á fyrstu stigum fyrirtækisins.

Frumkvöðlastarfsemi getur reynt sérstaklega á ef undirbúningur þinn fyrir verkefnin fram undan er ekki nægur, rétt eins og önnur fagleg eða persónuleg hlutverk. Sjálfsumönnun og tilfinningavitund geta því gegnt lykilhlutverki við að viðhalda tilfinningalegri vellíðan frumkvöðulsins. Mjög mikilvægt er að gefa sér tíma. Til dæmis má útbúa tímaáætlun. Með því að skrá hvernig tímanum er varið getur þú haldið áætlun, lokið verkefnum og forðast að verja svo miklum tíma í einn þátt rekstrar eða einkalífs að annar verði út undan. Það er hollt fyrir tilfinningalífið að taka sér hlé frá rekstrinum og fjarlægðin getur veitt mikilvægt sjónarhorn sem styður betri ákvarðanir. Margt viðskiptafólk skilur einkalíf og starf að með því að „skilja vinnuna eftir á vinnustaðnum“. Ef það er ekki hægt, til dæmis þegar unnið er heima, má taka frá sérstakan tíma fyrir fjölskyldu eða einkalíf til að skapa jafnvægi.

Traustir ráðgjafar og leiðbeinendur í rekstri og einkalífi geta einnig stutt tilfinningalega heilsu. Þegar þú stendur frammi fyrir erfiðri ákvörðun eða áskorun er mikilvægt að geta rætt við einhvern sem þekkir þig og aðstæður þínar. Sumir frumkvöðlar leiða annað fólk í fyrsta sinn og bera sem eigendur fyrirtækisins fulla ábyrgð á niðurstöðunum. Allt viðskiptafólk ætti að hafa persónulega áætlun um eflingu leiðtogahæfni. Hún getur falist í háskólanámskeiðum eða faglegri þjálfun en stundum er hún persónuleg skuldbinding um umbætur. Þú ættir að greina hvaða leiðtogastílar henta þér best ásamt styrkleikum og veikleikum þínum sem leiðtoga. Gagnlegt getur verið að rifja upp eigin starfsreynslu og greina hvaða leiðtogaeiginleika þú dáðist að og hvaða eiginleika ekki. Eins og aðra viðskiptafærni má læra og efla þessa hæfni. Einnig má ráða fólk með hæfni sem bætir upp þá þætti sem þú ert óviss um.

Vitund um eigin styrkleika og veikleika, óskir og það sem þér mislíkar hjálpar þér að ná og viðhalda jafnvægi í lífinu. Ráðgjafar, leiðbeinendur, gátlistar og tímaáætlanir geta haldið þér á réttri leið og komið í veg fyrir að eitt svið rekstrar eða einkalífs taki yfir eða verði vanrækt.

Mikilvægi markmiða

Framtíðarsýn frumkvöðuls dregur upp mynd af framtíðinni en markmið beinast að æskilegri niðurstöðu. Framtíðarsýn er lykill að því að skapa þá framtíð sem þú vilt fyrir þig og fyrirtækið, en markmið hjálpa þér að greina skrefin sem þarf til að gera sýnina að veruleika.

Lestu aftur skilgreiningar þínar á árangri og yfirlýsinguna um framtíðarsýn. Skrifaðu nú lista yfir mögulegar aðgerðir sem hjálpa þér að ná árangri og hrinda sýninni í framkvæmd. Farðu yfir listann og flokkaðu orðin og aðgerðirnar eftir mikilvægi og tímaramma.

• Sértæk: Markmiðin ættu að vera nákvæm fremur en of víð.
• Mælanleg: Þú ættir að geta prófað með tölulegum hætti hvort markmiði hafi verið náð. Til þarf að vera skýr aðferð sem sker úr um hvort það hafi tekist.
• Raunhæf: Markmiðið þarf að vera framkvæmanlegt; það má ekki vera svo metnaðarfullt að ómögulegt sé að ná því. Hins vegar ætti það ekki heldur að vera svo auðvelt að því megi ná fljótt eða með lítilli fyrirhöfn.
• Mikilvæg: Markmiðið ætti að falla vel að því sem þú vilt áorka og skipta máli fyrir þá niðurstöðu sem þarf.
• Tímasett: Hvert markmið þarf að hafa skilgreindan lokafrest, það er ákveðinn tíma þegar því skal náð. Hversu langan tíma hefur þú til að ljúka markmiðunum? Hvernig fellur tímaáætlunin að heildaráætluninni?

Segjum til dæmis að persónuleg skilgreining þín á árangri og framtíðarsýn feli í sér fjárhagslegt sjálfstæði, svo sem sumarbústað til fjalla. Hvaða markmið getur þú skilgreint í dag sem leiða að þeirri niðurstöðu? Þú myndir setja mánaðarleg eða árleg fjárhagsmarkmið um að spara ákveðna fjárhæð miðað við áætlun um hvað þarf til að eignast sumarbústaðinn. Einnig þyrfti að setja markmið um að finna rétta staðinn. Sama ferli er nauðsynlegt til að styðja árangur frumkvöðlaverkefnisins. Markmiðasetning er áhrifarík leið að þeirri framtíð sem við viljum skapa í lífinu.

Hér er tilbúið dæmi um markmið frumkvöðuls sem við getum borið saman við SMART-viðmiðin og kannað hvort þau séu raunhæf. Soraya rekur lítið kennslufyrirtæki í Dallas í Texas. Markhópur hennar er framhaldsskólanemar. Soraya er nú eini starfsmaður einstaklingsrekstrarins en vonast til að ráða fljótlega fleira fólk. Hún er full eldmóðs fyrir rekstrinum og hefur náð góðum árangri þau fjögur ár sem hann hefur starfað. Að ráði vinar í viðskiptaháskóla hefur Soraya skilgreint þrjú rekstrarmarkmið fyrir næsta ár. Þau eru:

1. Auka sölu um 50 prósent.
2. Opna nýja starfsstöð.
3. Ráða tvo starfsmenn.