1.5 Mengjaaðgerðir með þremur mengjum – Stærðfræði í daglegu lífi (IS) | Námsgögn
11 Mengi
1.5 Mengjaaðgerðir með þremur mengjum
1.5 Mengjaaðgerðir með þremur mengjum
Mynd 1.28. Fyrirtæki á borð við Google safna gögnum um notkun þjónustu sinnar, en gögnin fá fyrst merkingu við greiningu. (mynd: „Man holding smartphone and searches through google“ eftir Nenad Stojkovic/Flickr, CC BY 2.0)
Námsmarkmið
Að þessum hluta loknum átt þú að geta:
túlkað Venn-myndir með þremur mengjum;
teiknað Venn-myndir með þremur mengjum;
beitt mengjaaðgerðum á þrjú mengi;
sannað jöfnuð mengja með Venn-myndum.
Hefur þú leitað að einhverju á netinu og skömmu síðar farið að sjá margar auglýsingar fyrir sömu vöru á öðrum vefsíðum? Stórfyrirtæki hafa byggt rekstur sinn á söfnun og greiningu gagna. Eftir því sem gagnamengin stækka verður greiningin flóknari. Í þessum hluta víkkum við þekkingu okkar á venslum mengja með því að bæta þriðja menginu við.
Venn-mynd með tveimur mengjum sem skarast skiptir grunnmenginu í fjögur svæði. Með því einu að bæta við þriðja menginu fjölgar svæðunum í átta og flækjustigið tvöfaldast.
Venn-myndir með þremur mengjum
Hér á eftir er Venn-mynd með tveimur mengjum sem skarast og skipta grunnmenginu í fjögur aðgreind svæði.
Mynd 1.29. Svæði tveggja mengja sem skarast innan grunnmengisins U.
Næst sjáum við Venn-mynd með þremur mengjum sem skarast og skipta grunnmenginu í átta aðgreind svæði.
Mynd 1.30. Átta svæði þriggja mengja sem skarast innan grunnmengisins U.
Í næsta dæmi skoðum við blóðflokksþættina þrjá: A, B og Rh. Í blóðgjafardæmum þessa hluta er notað einfalt líkan af samrýmanleika rauðra blóðkorna út frá ABO- og Rh-flokkum. Eftirfarandi upplýsingar um blóðflokka skýra vensl mengja blóðflokksþáttanna. Ef einstaklingur hefur A- eða B-þátt kemur hann fram í blóðflokki viðkomandi. Rh-þátturinn er táknaður með eða . Einstaklingur með alla þrjá þættina er til dæmis í blóðflokki . Á Venn-myndinni er hann í sniðmengi allra þriggja mengjanna, Einstaklingur án þessara þriggja þátta er í blóðflokki og tilheyrir menginu , sem er svæðið utan allra hringjanna.
Dæmi 1.35
Venn-mynd með þremur mengjum túlkuð
Notaðu Venn-myndina hér á eftir, sem sýnir blóðflokka 100 einstaklinga sem gáfu blóð á heilsugæslustöð, til að svara spurningunum.
Mynd 1.32. Blóðflokkar 100 einstaklinga flokkaðir eftir A-, B- og Rh-þáttum.
Hve margir blóðgjafar höfðu A-blóðflokksþátt?
Julio er í blóðflokki Ef hann þarf að gangast undir aðgerð með blóðgjöf getur hann þegið blóð frá hverjum sem hefur ekki A-blóðflokksþátt. Hve margir gáfu blóð sem Julio getur þegið?
Hve margir blóðgjafar höfðu ekki þáttinn?
Hve margir höfðu bæði A- og B-blóðflokksþátt?
Lausn
Fjöldi blóðgjafa með A-blóðflokksþátt er summa allra talna innan A-hringsins. Hann fæst með því að leggja saman fjölda staka á svæðunum
Í fyrsta lið kom fram að 46 blóðgjafar höfðu A-blóðflokksþátt. Til að finna fjölda þeirra sem höfðu hann ekki notum við að sammengi A og er jafnt , sem merkir og Julio getur því þegið blóð frá 54 blóðgjöfum.
Þetta eru allir utan hringsins, það er allir með neikvæðan Rh-þátt,
Til að hafa bæði A- og B-blóðflokksþátt þarf einstaklingur að vera í sniðmengi mengjanna og . Hringirnir skarast á svæðunum og Leggðu saman fjöldann á þessum tveimur svæðum: Með táknum má rita þetta sem
Venn-myndir með þremur mengjum teiknaðar
Þegar Venn-mynd er teiknuð út frá gögnum um þrjú hlutmengi er almenna aðferðin að vinna innan frá og út. Byrjaðu á sniðmengi allra þriggja mengjanna og fylltu síðan svæðin þar sem tvö mengi skarast. Næst koma svæðin sem tilheyra einu mengi og að lokum svæðið í grunnmenginu sem tilheyrir engu þeirra. Aðferðina má útvíkka yfir á hvaða fjölda mengja sem er. Lykillinn er að byrja þar sem skörunin er mest og vinna út frá miðjunni.
Dæmi 1.36
Venn-mynd með þremur mengjum teiknuð
Kennari kannaði hvernig 43 nemendur í bekk undirbjuggu sig fyrir síðasta próf. Alls gerðu 24 nemendur minniskort, 14 lásu glósurnar sínar og 27 leystu upprifjunarverkefnið. Af nemendunum 43 leystu 12 upprifjunarverkefnið og gerðu minniskort, 9 leystu verkefnið og lásu glósur og 7 gerðu minniskort og lásu glósur. Aðeins 5 nemendur gerðu allt þrennt. Hinir gerðu ekkert af þessu. Teiknaðu Venn-mynd með hlutmengjunum „Glósur“, „Minniskort“ og „Upprifjun“ sem sýnir undirbúning nemendanna.
Lausn
Skref 1: Teiknaðu fyrst Venn-mynd með þremur hringjum sem skarast og tákna mengin Glósur, Minniskort og Upprifjun. Merktu grunnmengið með fjöldatölu bekkjarins.
Mynd 1.33. Þrjár leiðir til undirbúnings í 43 nemenda bekk.
Skref 2: Skráðu næst fjölda nemenda sem gerðu allt þrennt á svæðið þar sem öll mengin skarast.
Mynd 1.34. Fimm nemendur notuðu allar þrjár leiðirnar til undirbúnings.
Skref 3: Reiknaðu næst og merktu svæðin þrjú þar sem nákvæmlega tvö mengi skarast.
Skörun Upprifjunar og Minniskorta. Alls 12 nemendur leystu upprifjunarverkefnið og gerðu minniskort, en 5 þeirra gerðu allt þrennt. Því þarf að draga frá: . Þetta er gildið á svæðinu þar sem Minniskort og Upprifjun skarast.
Skörun Upprifjunar og Glósna. Alls 9 nemendur leystu upprifjunarverkefnið og lásu glósurnar sínar, en 5 þeirra gerðu allt þrennt. Því drögum við frá: . Þetta er gildið á svæðinu þar sem Upprifjun og Glósur skarast.
Skörun Minniskorta og Glósna. Alls 7 nemendur gerðu minniskort og lásu glósur. Þegar 5 nemendurnir sem gerðu allt þrennt eru dregnir frá standa eftir 2 sem aðeins lásu glósur og gerðu minniskort. Skráðu þessi gildi á Venn-myndina.
Mynd 1.35. Fjöldi nemenda sem notuðu tvær eða þrjár leiðir til undirbúnings.
Skref 4: Endurtaktu ferlið til að finna fjölda nemenda sem gerðu aðeins eitt af verkefnunum þremur.
Alls 24 nemendur gerðu minniskort, en við höfum þegar talið þeirra. Því voru það nemendur sem gerðu aðeins minniskort.
Alls 14 nemendur lásu glósurnar sínar, en við höfum þegar talið þeirra. Því voru það nemendur sem lásu aðeins glósurnar sínar.
Alls 27 nemendur leystu upprifjunarverkefnið, en við höfum þegar talið þeirra. Það merkir að nemendur leystu aðeins upprifjunarverkefnið.
Skráðu gildin á Venn-myndina.
Mynd 1.36. Fjöldi nemenda á hverju svæði innan hringjanna.
Skref 5: Reiknaðu að lokum hve margir nemendur gerðu ekkert af þessu þrennu. Leggðu saman gildin á öllum aðgreindum svæðum mengjanna: . Þar sem 43 nemendur eru í bekknum og , gerði aðeins einn nemandi ekkert af þessu. Skráðu gildið innan rétthyrningsins en utan allra hringjanna.
Mynd 1.37. Fullgerð Venn-mynd: einn nemandi notaði enga leiðina til undirbúnings.
Mengjaaðgerðum beitt á þrjú mengi
Mengjaaðgerðum er beitt á tvö mengi í einu. Svigar sýna hvaða aðgerð á að framkvæma fyrst og fyrst er reiknað innan innstu sviga, rétt eins og í talnareikningi. Næst eru fyllimengi fundin og loks þau sammengi eða sniðmengi sem eftir standa.
Dæmi 1.37
Mengjaaðgerðum beitt á þrjú mengi
Framkvæmdu tilgreindar mengjaaðgerðir á mengjunum , og
Finndu
Finndu
Finndu
Lausn
Reiknum fyrst innan sviga. Sniðmengi og er stökin sem eru sameiginleg mengjunum og . Þá er því 0 og 6 eru einu sameiginlegu stökin.
Reiknum fyrst innan sviga. Sammengi og er safn allra staka í eða eða báðum. Þá er því sniðmengi þessara tveggja mengja er mengi stakanna sem þau eiga sameiginleg.
Reiknum fyrst innan sviga. Sniðmengi og er Næst finnum við fyllimengið Fyllimengi inniheldur stök grunnmengisins sem eru ekki í Að lokum er
Athugaðu að svörin í Þú átt leik eru þau sömu og í sýnidæminu. Það er ekki tilviljun. Eftirfarandi jafngildi gilda fyrir mengi:
og Þetta eru tengireglur sniðmengis og sammengis.
og Þetta eru víxlreglur sniðmengis og sammengis.
og Þetta eru dreifireglur sniðmengis yfir sammengi og sammengis yfir sniðmengi.
Jöfnuður mengja sannaður með Venn-myndum
Til að sanna jöfnuð mengja með Venn-myndum er teiknuð mynd fyrir hvora hlið jöfnunnar. Síðan er athugað hvort svæðin sem fást séu eins.
Augustus De Morgan var enskur stærðfræðingur sem lagði mikilvægan skerf til mengjafræði og rökfræði. Regla De Morgans um fyllimengi sammengis segir að . Í næsta dæmi notum við Venn-myndir til að sanna regluna. Fyrst staðfestum við hana þó í einu dæmi. Það er ekki sönnun en gefur ástæðu til að ætla að reglan geti gilt almennt.
Látum og Við notum mengin í jöfnunni Byrjum á að finna mengið sem hvor hlið jöfnunnar skilgreinir.
Skref 1: Sammengið inniheldur öll ólík stök í eða eða báðum: Fyllimengið inniheldur öll stök grunnmengisins sem eru ekki í . Vinstri hlið jöfnunnar er því =
Skref 2: Hægri hlið jöfnunnar er inniheldur öll stök í sem eru ekki í , svo Á sama hátt er
Skref 3: Sniðmengið inniheldur stökin sem eru í báðum fyllimengjunum og Tölurnar 1 og 7 eru sameiginlegar, svo Þar sem hefur regla De Morgans um fyllimengi sammengis verið staðfest í þessu dæmi. Venn-myndin hér á eftir sýnir venslin.
Mynd 1.38. Mengin A og B innan grunnmengisins U. Stakið 0 er talið upp í U en vantar á upprunalegu myndina.
Dæmi 1.38
Regla De Morgans um fyllimengi sammengis sönnuð með Venn-mynd
Regla De Morgans um fyllimengi sammengis tveggja mengja og segir að Notaðu Venn-mynd til að sanna reglu De Morgans.
Lausn
Skref 1: Teiknaðu fyrst Venn-mynd sem sýnir vinstri hlið jöfnunnar. Svæðin sem skipta máli eru skyggð. er skyggt til vinstri og er skyggt til hægri.
Mynd 1.39. Sammengi A og B og fyllimengi sammengisins.
Skref 2: Teiknaðu næst Venn-mynd fyrir hægri hlið jöfnunnar. er skyggt og er skyggt. Þar sem og skarast og mynda er það svæði einnig skyggt.
Mynd 1.40. Venn-mynd af sniðmengi fyllimengja tveggja mengja.
Skref 3: Staðfestu niðurstöðuna. Þar sem skyggða svæðið fyrir er það sama og skyggða svæðið fyrir , eru hliðar jöfnunnar jafnar og yrðingin sönn. Þar með er regla De Morgans sönnuð.
Kannaðu skilning þinn
Þegar Venn-mynd með tveimur eða fleiri hlutmengjum er teiknuð á að byrja á svæðinu með mestri _____________ og vinna síðan út frá miðjunni.
Til að teikna Venn-mynd með þremur hlutmengjum skaltu teikna og merkja þrjá hringi sem skarast á sameiginlegu svæði innan rétthyrnings grunnmengisins. Svæðið er _____________ hlutmengjanna þriggja.
Á Venn-mynd með þremur mengjum er svæðið þar sem öll mengin, , og , skarast jafnt menginu _____________.
Þegar mengjaaðgerðir eru framkvæmdar á þremur eða fleiri mengjum er fyrst reiknað innan innstu _____________, síðan eru ___________ mengjanna fundin og loks þau sammengi eða sniðmengi sem eftir standa.
Til að sanna jöfnuð mengja með Venn-myndum skaltu teikna mynd fyrir hvora hlið ______________ og bera myndirnar saman. Ef þær eru eins er yrðingin ____________, annars ekki.
Æfingar úr hluta 1.5
Leikjaklúbbur Baily Middle School með 25 félögum kannaði hverjir léku borðspil, spil eða tölvuleiki. Notaðu niðurstöðurnar á Venn-myndinni til að leysa eftirfarandi æfingar.
1.
Hve margir félagar leika allar þrjár gerðir leikja: borðspil, spil og tölvuleiki?
2.
Hve margir eru í menginu Borðspil Tölvuleikir?
3.
Ef Javier er á svæðinu með þremur félögum, hvaða gerðir leikja leikur hann?
4.
Hve margir leika tölvuleiki?
5.
Hve margir eru í menginu Borðspil Spil?
6.
Hve margir félagar leika ekki tölvuleiki?
7.
Hve margir félagar leika aðeins borðspil?
8.
Hve margir félagar leika aðeins tölvuleiki?
9.
Hve margir félagar leika bæði tölvuleiki og spil?
10.
Hve margir félagar eru í fyllimengi spilamengisins, ?
Í blóðsöfnun við City Honors High School gáfu nýlega 140 nemendur og starfsmenn blóð. Notaðu niðurstöðurnar á Venn-myndinni til að leysa eftirfarandi æfingar.
11.
Blóðflokkurinn getur þegið blóð úr öllum ABO- og Rh-flokkum. Hve margir af 140 blóðgjöfunum við City Honors voru í blóðflokki ?
12.
Blóðflokkurinn er almenni gjafablóðflokkurinn og má gefa hverjum sem þarf blóðgjöf. Hve margir blóðgjafar voru í blóðflokki?
13.
Hve margir blóðgjafar höfðu A-blóðflokksþátt?
14.
Hve margir blóðgjafar höfðu bæði A- og B-blóðflokksþátt, það er voru í AB-blóðflokki?
15.
Hve margir blóðgjafar voru ?
16.
Hve margir blóðgjafar voru ekki ?
17.
Opal er í blóðflokki . Ef hún þarf að gangast undir aðgerð með blóðgjöf getur hún þegið blóð frá hverjum sem hefur ekki B-blóðflokksþátt. Hve margir gáfu blóð við City Honors sem Opal getur þegið?
18.
Finndu .
19.
Finndu .
20.
Finndu .
Í eftirfarandi æfingum skaltu teikna Venn-mynd með þremur hringjum sem sýnir vensl mengjanna.
21.
Fjöldi staka í grunnmenginu er . Mengin , og eru hlutmengi í : og . Einnig er og .
22.
Fjöldi staka í grunnmenginu er . Mengin , og eru hlutmengi í : og . Einnig er , og .
23.
Fjöldi staka í grunnmenginu er . Mengin , og eru hlutmengi í : , og . Einnig er og .
24.
Fjöldi staka í grunnmenginu er . Mengin , og eru hlutmengi í : , og . Einnig er og .
25.
Grunnmengið hefur fjöldatöluna 36. , og
26.
Grunnmengið hefur fjöldatöluna 63. , og .
27.
Grunnmengið hefur fjöldatöluna 72. og .
28.
Grunnmengið hefur fjöldatöluna 81. og .
29.
Anime-teikniklúbburinn við Pratt Institute kannaði notkun 42 félaga á teikniefnum. Alls teiknuðu 23 með pastellitum, 28 með viðarkolum og 17 með litblýöntum. Af þeim notuðu 10 öll efnin þrjú, 18 bæði viðarkol og pastelliti, 11 litblýanta og viðarkol og 12 litblýanta og pastelliti. Hinir notuðu ekkert þessara þriggja efna.
30.
Nýr sportjeppi fæst með þremur aukapökkum: sportpakka, dráttarpakka og afþreyingarpakka. Bílaumboð tók saman gögn um alla 31 bílinn sem seldist í júlí. Af þeim voru 18 með afþreyingarpakka, 11 með dráttarpakka og 16 með sportpakka. Fimm voru með alla pakkana þrjá, sjö með dráttar- og sportpakka, ellefu með afþreyingar- og sportpakka og átta með dráttar- og afþreyingarpakka. Hinir bílarnir voru án þessara aukapakka.
Í eftirfarandi æfingum skaltu framkvæma tilgreindar mengjaaðgerðir á þessum mengjum:
𝑈
=
{
rauður
,
appelsínugulur
,
gulur
,
grænn
,
blár
,
indígó
,
fjólublár
}
,
𝐴
=
{
rauður
,
gulur
,
blár
}
,
𝐵
=
{
appelsínugulur
,
grænn
,
fjólublár
}
U
=
{
rauður,
appelsínugulur,
gulur,
grænn,
blár,
indígó,
fjólublár
}
,
A
=
{
rauður,
gulur,
blár
}
,
B
=
{
appelsínugulur,
grænn,
fjólublár
}
, og
𝐶
=
{
rauður
,
grænn
,
indígó
}
C
=
{
rauður, grænn, indígó
}
.
31.
Finndu .
32.
Finndu .
33.
Finndu .
34.
Finndu .
35.
Finndu .
36.
Finndu .
Í eftirfarandi æfingum skaltu framkvæma tilgreindar mengjaaðgerðir á mengjunum og .
37.
Finndu .
38.
Finndu .
39.
Finndu .
40.
Finndu .
41.
Finndu .
42.
Finndu .
Í eftirfarandi æfingum skaltu nota Venn-myndir til að sanna þessar reglur um mengi: