1212 Hvarfahraðafræði
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- virkjaður flóki
- (einnig umbreytingarástand) óstöðug samsetning hvarfefnaeinda sem myndast á meðan efnahvarf fer fram
- virkjunarorka (Ea)
- lágmarksorka sem þarf til að efnahvarf geti átt sér stað
- jafna Arrheníusar
- stærðfræðilegt samband milli hraðafasta, virkjunarorku og hitastigs efnahvarfs
- meðalhraði
- hraði efnahvarfs reiknaður sem hlutfall mældrar breytingar á magni eða styrk efnis og tímabilsins sem breytingin varð á
- tvísameindahvarf
- frumhvarf þar sem tvær hvarfefniseindir taka þátt
- hvati
- efni sem eykur hraða efnahvarfs án þess að eyðast sjálft í hvarfinu
- árekstrakenning
- líkan sem skýrir og spáir fyrir um hvarfhraða út frá orku og afstöðu sameinda þegar þær rekast saman
- frumhvarf
- efnahvarf sem fer fram í einu skrefi, nákvæmlega eins og efnajafna þess sýnir
- tíðnistuðull (A)
- hlutfallsfasti í jöfnu Arrheníusar sem tengist hlutfallslegum fjölda árekstra með rétta afstöðu til að myndefni geti myndast
- helmingunartími efnahvarfs (t1/2)
- tíminn sem þarf til að helmingur tiltekins magns hvarfefnis eyðist
- misleitur hvati
- hvati sem er í öðrum fasa en hvarfefnin og veitir yfirborð þar sem efnahvarf getur átt sér stað
- einsleitur hvati
- hvati sem er í sama fasa og hvarfefnin
- upphafshraði
- augnablikshraði efnahvarfs við t = 0 s, strax eftir að hvarfið hefst
- augnablikshraði
- hraði efnahvarfs á tilteknu augnabliki, ákvarðaður af halla snertils við feril sem sýnir styrk sem fall af tíma
- heildarhraðalögmál
- jafna sem tengir styrk hvarfefnis við liðinn hvarftíma
- milliefni
- eind sem myndast í einu skrefi hvarfgangs og eyðist í síðara skrefi
- aðferð upphafshraða
- algeng tilraunaaðferð til að ákvarða hraðalögmál með því að mæla hvarfhraða við mismunandi upphafsstyrk hvarfefna
- sameindafjöldi
- fjöldi hvarfefniseinda sem taka þátt í frumhvarfi
- heildarhvarfstig
- summa hvarfstiga allra efna sem koma fyrir í hraðalögmálinu
- hraðafasti (k)
- hlutfallsfasti í hraðalögmáli
- hraðaframsetning
- stærðfræðileg framsetning sem skilgreinir hvarfhraða sem breytingu á magni, styrk eða þrýstingi hvarfefnis eða myndefnis á tímaeiningu
- hraðalögmál
- (einnig hraðajafna) stærðfræðileg jafna sem sýnir hvernig hvarfhraði er háður hraðafasta og styrk eins eða fleiri hvarfefna
- hvarfhraði
- mælikvarði á hversu hratt efnahvarf gengur
- hraðaákvarðandi skref
- (einnig hraðatakmarkandi skref) hægasta frumhvarfið í hvarfgangi; það ákvarðar hraða heildarhvarfsins
- hvarfrit
- skýringarmynd sem er notuð í hvarfhraðafræði til að sýna ýmsa eiginleika efnahvarfs
- hvarfgangur
- skrefaskipt röð frumhvarfa sem efnabreyting fer fram eftir
- hvarfstig
- gildi veldisvísis í hraðalögmáli, til dæmis núllta stig fyrir 0, fyrsta stig fyrir 1 og annað stig fyrir 2
- þrísameindahvarf
- frumhvarf þar sem þrjár hvarfefniseindir taka þátt
- einsameindahvarf
- frumhvarf þar sem ein hvarfefniseind tekur þátt