Lykilhugtök og samantekt

Lykilhugtök og samantekt

6.1 Val neytenda

Greining á vali heimila byggist á þeirri forsendu að fólk leitist við að hámarka eigin nytjar eða ánægju. Hver einstaklingur metur nytjar sínar sjálfur. Aukin neysla vöru eykur yfirleitt heildarnytjar, en hver viðbótareining bætir jafnan minna við nytjarnar en einingin á undan. Þetta nefnist minnkandi jaðarnyt.

Finna má það val á tekjubandinu sem hámarkar nytjar með fleiri en einni aðferð. Hægt er að reikna heildarnytjar hvers kosts og velja hæsta gildið. Einnig má byrja á einum punkti og bera jaðarnyt ávinningsins af næsta skrefi saman við jaðarnyt þess sem fórnað er þar til besti kosturinn finnst. Þriðja leiðin er að bera saman jaðarnyt á hverja peningaeiningu fyrir vörurnar tvær. Nytjar eru hámarkaðar þegar hlutföllin eru jöfn:

6.2 Áhrif tekju- og verðbreytinga á neysluval

Tekjubandið sýnir að áhrif tekju- og verðbreytinga ráðast af óskum neytenda. Hærri tekjur auka að jafnaði eftirspurn eftir venjulegum vörum en draga úr eftirspurn eftir óæðri vörum. Verðhækkun dregur yfirleitt úr eftirspurn eftir vörunni sem hækkar í verði, en umfang breytingarinnar ræðst af óskum neytandans. Sama verðhækkun getur jafnframt aukið eða minnkað eftirspurn eftir öðrum vörum vegna staðkvæmdar- og tekjuáhrifa.

6.3 Atferlishagfræði: Önnur nálgun á val neytenda

Fólk tekur reglulega ákvarðanir sem virðast ekki samræmast hefðbundnum kenningum um skynsamlegt val. Atferlishagfræðin skýrir slíka hegðun með því að taka mið af hugarástandi, tilfinningum og samhengi. Tapsfælni veldur til dæmis því að tap á tiltekinni fjárhæð vegur þyngra en jafnhár ávinningur. Takmörkuð sjálfsstjórn og hugrænt bókhald geta einnig skýrt hvers vegna fólk velur dýrari leiðir til að hemja eigin hegðun eða ofgreiðir staðgreiðslu skatta til að eiga frekar von á endurgreiðslu en viðbótargreiðslu.