Lykilhugtök og samantekt

Lykilhugtök og samantekt

12.1 Hagfræði mengunar

Framleiðsla getur valdið umhverfistjóni. Fórnarskipti framleiðslu og umhverfisverndar blasa við öllum ríkjum, óháð tekjustigi og því hvort þau búa við markaðshagkerfi eða miðstýrt hagkerfi.

Ytri áhrif verða til þegar viðskipti kaupanda og seljanda hafa áhrif á þriðja aðila sem tekur ekki þátt í þeim. Áhrifin, sem einnig eru nefnd úthrif, geta verið neikvæð eða jákvæð. Ef þeir sem valda neikvæðum ytri áhrifum þyrftu að bera allan samfélagslegan kostnað hegðunar sinnar hefðu þeir hvata til að draga úr þeirri framleiðslu sem veldur áhrifunum. Við jákvæð ytri áhrif nýtur þriðji aðilinn ávinnings af viðskiptum kaupanda og seljanda án þess að greiða fyrir hann. Framleiðslumagn verður þá minna en samfélagslega hagkvæmt er, því seljendur taka ekki tillit til viðbótareftirspurnar þriðju aðila. Ef framleiðendur fengju greitt fyrir þennan ytri ávinning hefðu þeir hvata til að auka framleiðsluna sem skapar hann. Í báðum tilvikum leiða ytri áhrif til markaðsbrests vegna þess að framleiðsluþáttum er ekki ráðstafað á hagkvæman hátt.

12.2 Reglusetning með boðum og bönnum

Reglusetning með boðum og bönnum setur tiltekin mörk um losun mengunar og getur kveðið á um hvaða mengunarvarnatækni fyrirtæki skuli nota. Þótt slíkar reglur hafi stuðlað að umhverfisvernd hafa þær þrjá annmarka: þær veita ekki hvata til að ganga lengra en mörkin krefjast, gefa lítið svigrúm til að velja hvar og hvernig dregið er úr mengun og fela oft í sér undanþágur sem rekja má til pólitískra hagsmuna.

12.3 Hagræn stjórntæki í umhverfismálum

Hagræn stjórntæki í umhverfismálum eru meðal annars viðskiptakerfi með losunarþaki, mengunargjöld, framseljanlegar losunarheimildir og skýrt skilgreind eignarréttindi. Með sköttum, markaðsviðskiptum og eignarréttindum má láta þá sem valda neikvæðum ytri áhrifum bera þann samfélagslega kostnað sem þeir leggja á aðra.

12.4 Ávinningur og kostnaður af umhverfislöggjöf Bandaríkjanna

Þegar á heildina er litið benda sterk rök til þess að ávinningur af umhverfisreglum Bandaríkjanna hafi verið meiri en kostnaðurinn. Eftir því sem umhverfisvernd eykst er líklegt að jaðarkostnaður frekari aðgerða hækki en jaðarábatinn minnki. Sveigjanleiki og kostnaðarsparnaður hagrænna stjórntækja í umhverfismálum verða því sífellt mikilvægari.

12.5 Alþjóðleg umhverfismál

Sum umhverfisvandamál eru hnattræn. Hnattræn hlýnun og hnignun líffræðilegrar fjölbreytni ná til dæmis yfir landamæri og verða ekki leyst nema með einhvers konar alþjóðlegu samkomulagi.

12.6 Fórnarskipti milli framleiðslu og umhverfisverndar