12.4 Ávinningur og kostnaður af umhverfislöggjöf Bandaríkjanna

12.4 Ávinningur og kostnaður af umhverfislöggjöf Bandaríkjanna

Hagfræðingar hins opinbera hafa áætlað að bandarísk fyrirtæki kunni að verja meira en 200 milljörðum dala á ári til að uppfylla alríkislög um umhverfismál. Það er umtalsverð fjárhæð. Skilar kostnaðurinn nægum ávinningi?

Ávinningur og kostnaður af hreinu lofti og hreinu vatni

Ávinningur af hreinna umhverfi felst meðal annars í betri heilsu og lengra lífi, auknum tekjum atvinnugreina sem reiða sig á hreint loft og vatn, hærra fasteignaverði og ánægju af umhverfisgæðum utan markaðar. Tiltölulega auðvelt er að meta áhrif á ferðaþjónustu eða landbúnað til fjár. Erfiðara er að verðmeta hreint loft fyrir fólk með astma. Einnig er vandasamt að meta þann ávinning sem felst í vitneskjunni um að loftið yfir Vatnajökulsþjóðgarði sé hreint, jafnvel fyrir fólk sem hefur aldrei komið þangað. Hagfræðilegar matsaðferðir gera þó kleift að áætla slík gildi.

Mat á ávinningi af umhverfisvernd er óvíst en getur engu að síður verið upplýsandi. Umhverfisverndarstofnun Bandaríkjanna (EPA) mat til dæmis kostnað og ávinning af lögum um hreint loft (Clean Air Act) á árunum 1970–1990. Heildarkostnaðurinn var áætlaður um 500 milljarðar dala. Mat á miðju bili fyrir heilsufarslegan og annan ávinning af hreinna lofti nam hins vegar 22 billjónum dala, eða um 44-földum kostnaðinum. Í síðari rannsókn áætlaði EPA að ávinningur Bandaríkjamanna af lögunum næmi um fjórföldum kostnaðinum. Ávinningur ársins 2010 var metinn á 110 milljarða dala og fólst einkum í færri veikindum og ótímabærum dauðsföllum. Að heildarávinningur umhverfisreglna hafi verið meiri en kostnaðurinn þýðir þó ekki að sérhver regla sé hagkvæm. Rannsóknir benda til að ávinningur af minni losun svifryks og blýs sé sérstaklega mikill, en fyrir önnur loftmengunarefni getur kostnaðurinn verið svipaður eða meiri en ávinningurinn. Meta þarf hverja reglu á eigin forsendum.

Vistferðamennska: Náttúruvernd skapar tekjur

Vistferðamennska er ekki afmörkuð með einni nákvæmri skilgreiningu. Hún getur náð frá einföldum náttúruferðum til skipulagðrar dýralífsskoðunar og rannsókna. Sameiginlegt einkenni er að ferðamenn vilja kynnast vistkerfi áfangastaðarins og eftirspurn þeirra hefur skapað stóran og vaxandi atvinnuveg. Alþjóðasamtök um vistferðamennsku spáðu að ferðamenn með áhuga á náttúru og dýralífi myndu fara í 1,56 milljarða alþjóðlegra ferða árið 2020. Kórónuveirufaraldurinn (COVID-19) kom í veg fyrir að sú spá rættist það ár, en eftirspurn eftir vistferðamennsku er engu að síður mikil.

Þegar tekjumöguleikar vistferðamennsku verða ljósir geta íbúar tekjulágra ríkja haft meiri efnahagslegan ávinning af því að varðveita búsvæði villtra dýra en að höggva skóga eða nýta landið til beitar. Í Suður-Afríku, Namibíu og Simbabve hefur vistferðamennska til dæmis skapað byggðarlögum hagsmuni af vernd fíla- og nashyrningastofna. Meðal þekktra áfangastaða eru Kostaríka og Panama, Karíbahafið, Malasía og aðrir staðir við Suður-Kyrrahaf, Nýja-Sjáland, Serengeti í Tansaníu, regnskógar Amasón og Galapagoseyjar. Víða deila stjórnvöld tekjum af vistferðamennsku með byggðarlögum og skapa þannig heimafólki hagsmuni, sambærilega eignarréttindum, af því að vernda nærumhverfið.

Vistferðamennsku þarf að stýra vandlega svo ferðamenn og ferðaþjónustufyrirtæki eyðileggi ekki náttúruna sem laðar gestina að. Rannsóknir benda jafnframt til að stöðug nærvera ferðamanna og farartækja geti valdið villtum dýrum streitu og breytt hegðun þeirra. Vel stýrð vistferðamennska er þó almennt talin skila hreinum ávinningi og veita tekjumöguleika sem byggjast á vernd náttúrunnar fremur en eyðingu hennar.

Jaðarábati og jaðarkostnaður

Þegar samfélagið nálgast Qb verður sífellt mikilvægara að halda kostnaði mengunarvarna niðri með hagkvæmum stjórntækjum. Forðast þarf að krefjast verndar upp að Qc, þar sem jaðarkostnaður er orðinn meiri en jaðarábati. Í næsta skýringarinnskoti er fjallað um hvernig EPA metur ávinning stefnu sinnar af minni dánaráhættu.

Heimildir