11.3 Framkvæmd fýsileikagreiningar

Eins og heitið gefur til kynna er fýsileikagreining ætluð til að meta hvort frumkvöðlaverkefnið þitt sé í raun fýsilegt eða framkvæmanlegt. Með því að meta stjórnendateymið þitt, kanna markaðinn fyrir hugmyndina, meta fjárhagslegan fýsileika og greina hugsanlegar hindranir getur þú tekið upplýsta ákvörðun um hvort unnt sé að hrinda verkefninu í framkvæmd. Fýsileikagreining byggist að miklu leyti á tölulegum gögnum og getur verið mun ítarlegri en viðskiptaáætlun (sem fjallað er um í kaflanum um viðskiptaáætlun). Hún reynir að lokum á fýsileika hugmyndar, verkefnis eða nýs fyrirtækis. Fýsileikagreiningin getur orðið grundvöllur viðskiptaáætlunarinnar, þar sem sett eru fram nauðsynleg skref til að þróa tillögu úr hugmynd í framkvæmanlegt verkefni. Hún gerir fyrirtæki kleift að ákveða hvar og hvernig það starfi og greina samkeppni, hugsanlegar hindranir og fjármögnunarþörf við upphaf rekstrar. Viðskiptaáætlunin veitir síðan umgjörð og vegvísi til að framkvæma framtíðarsýnina um fyrirtækið.

Greining á skipulagslegum fýsileika miðar að því að meta hæfni stjórnenda og hvort nægar auðlindir séu tiltækar til að koma vöru eða hugmynd á markað (mynd 11.12). Fyrirtækið ætti að meta þekkingu stjórnendateymisins á viðkomandi sviðum og getu þess til framkvæmda. Við mat á hæfni stjórnenda er jafnan litið til áhuga stofnenda á viðskiptahugmyndinni, sérþekkingar í atvinnugreininni, menntunar og starfsreynslu. Stofnendur ættu að vera hreinskilnir við sjálfsmat sitt og röðun þessara þátta.

Mat á nægilegu framboði auðlinda tekur til þeirra ófjárhagslegu auðlinda sem verkefnið þarf til að þróast með farsælum hætti og miðar að því að kanna hvort frumkvöðullinn hafi nægan aðgang að þeim. Fyrirtækið ætti að meta getu sína vandlega með tilliti til sex til tólf flokka mikilvægra ófjárhagslegra auðlinda. Þar má nefna framboð á skrifstofuhúsnæði, hæfni þess vinnuafls sem stendur til boða, möguleika á að öðlast vernd hugverkaréttinda (ef við á), líkur á að hæft starfsfólk vilji ganga til liðs við fyrirtækið og líkur á að mynda hagstæð stefnumótandi samstarfstengsl. Ef greiningin leiðir í ljós að mikilvægar auðlindir skortir er hugsanlegt að verkefnið sé ekki framkvæmanlegt í fyrirhugaðri mynd. 46

Fjárhagsgreining leitast við að áætla tekjur og gjöld (ítarlegar spár koma síðar í fullbúinni viðskiptaáætlun), draga upp fjárhagslega mynd og áætla verkefniskostnað, verðmat og sjóðstreymi (mynd 11.13).

Annar mikilvægur þáttur í áætlanagerð nýrra fyrirtækjaeigenda er að skilja hagnaðarmörk, það rekstrarstig þar sem tekjur duga nákvæmlega fyrir kostnaði (sjá kaflann um frumkvöðlafjármál og reikningshald fyrir ítarlega umfjöllun um útreikning hagnaðarmarka og sundurliðun kostnaðartegunda). Við hagnaðarmörk verður hvorki hagnaður né tap. Til að reikna hagnaðarmörk þarftu fyrst að skilja tvær tegundir kostnaðar: fastan og breytilegan. Fastur kostnaður er sá kostnaður sem breytist ekki eftir sölumagni. Húsaleiga er eitt dæmi en flestur annar kostnaður fyrirtækis er einnig fastur. Þótt sumir kostnaðarliðir breytist milli mánaða telst kostnaðarliður aðeins breytilegur ef hann hækkar þegar fyrirtækið selur eina einingu til viðbótar. Kostnaður á borð við tryggingar, laun og skrifstofuvörur telst yfirleitt fastur. Breytilegur kostnaður sveiflast með sölutekjum og tekur meðal annars til hráefna, vara sem keyptar eru til endursölu og beins launakostnaðar. Með þessum upplýsingum getur þú reiknað hagnaðarmörkin — það sölustig þar sem fyrirtækið skilar hvorki hagnaði né tapi. 47 Spárnar ættu að innihalda meira en tölur einar; útskýrðu einnig forsendurnar sem liggja að baki áætluðum tekjum og gjöldum verkefnisins.

Sjóðstreymisáætlunin þín sýnir undirbúningskostnað, rekstrarkostnað og varasjóði — í meginatriðum hve mikið fé þú þarft áður en fyrirtækið tekur til starfa. Þú þarft að ákvarða hvenær gert er ráð fyrir innborgunum og hvenær greiða þarf reikninga. Sjóðstreymisáætlunin á að sýna hvort veltuféð sé nægilegt. Efnahagsreikningur sýnir eignir og skuldir. Hann er nauðsynlegur fyrir skýrslugjöf og fjármálastjórn. Þegar skuldir eru dregnar frá eignum stendur eigið fé eftir. Fjármálahugtökin og reikningsskilin sem kynnt eru hér fá ítarlega umfjöllun í kaflanum um frumkvöðlafjármál og reikningshald.

Með markaðsgreiningu getur þú skilgreint keppinauta og áætlað fjölda markviðskiptavina og/eða notenda í þeirri atvinnugrein sem þú hefur valið. Til þess metur þú heildaráhuga markhópsins á vörunni eða þjónustunni innan greinarinnar (mynd 11.14). Markað má skilgreina út frá stærð, uppbyggingu, vaxtarhorfum, þróun og sölumöguleikum. Upplýsingarnar gera þér kleift að staðsetja fyrirtækið betur í samkeppni um markaðshlutdeild. Þegar þú hefur ákvarðað heildarstærð markaðarins getur þú skilgreint markmarkaðinn og þar með heildarmarkað (TAM), það er fjölda hugsanlegra notenda á áhrifasvæði fyrirtækisins. Skipta má markaðnum upp eftir landssvæði, eiginleikum viðskiptavina eða vöruflokkum. Út frá TAM getur þú síðan afmarkað nánar þann hluta markmarkaðarins sem líklegt er að sæki til fyrirtækisins. Sá markaðshluti kallast þjónustanlegur markaður (SAM).