11 Undirstöður

Lykilhugtök

Lykilhugtök

tölugildi: Tölugildi tölu er fjarlægð he $n$ ar frá 0 á talnalínunni. Tölugildi tölunnar n er ritað $| n |$ .

samlagningarhlutleysa: Samlagningarhlutleysan er talan 0; gildi tölu breytist ekki þegar 0 er lagt við hana.

samlagningarandhverfa: Móttala tölu er samlagningarandhverfa hennar. Summa tölu og samlagningarandhverfu hennar er 0.

stuðull: Stuðull liðar er fastinn sem margfaldar breytuna í liðnum.

samsett brot: Samsett brot er brot þar sem teljarinn eða nefnarinn inniheldur brot.

samsett tala: Samsett tala er talningartala sem er ekki frumtala. Samsett tala hefur aðra þætti en 1 og sjálfa sig.

fasti: Fasti er tala sem hefur alltaf sama gildi.

talningartölur: Talningartölurnar eru 1, 2, 3, …

tugabrot: Tugabrot er önnur leið til að rita brot þar sem nefnarinn er veldi af tíu.

nefnari: Nefnarinn er talan neðan brotastriksins sem segir til um í hve marga jafna hluta heildinni hefur verið skipt.

deilanleg með tölu: Ef talan $m$ er margfeldi af $n$ , þá er $m$ deila $n$ leg með n. (Ef 6 er margfeldi af 3, þá er 6 deilanleg með 3.)

jafnaðarmerki: Táknið „ $=$ “ kallast jafnaðarmerki. Við lesum $a = b$ sem „ $a$ er jafnt og $b$ .“

jafna: Jafna samanstendur af tveimur stæðum sem jafnaðarmerki tengir saman.

jafngild tugabrot: Tvö tugabrot eru jafngild ef þau verða að jafngildum brotum þegar þeim er breytt í almenn brot.

jafngild brot: Jafngild brot eru brot sem hafa sama gildi.

reikna gildi stæðu: Að reikna gildi stæðu merkir að finna gildi hennar þegar breytunni er skipt út fyrir tiltekna tölu.

stæða: Stæða er tala, breyta eða samsetning talna og breyta með reikniaðgerðartáknum.

þættir: Ef $a \cdot b = m$ a · $a og b$ b = m, þá eru a $a$ og b þættir tölunnar m. Þar sem 3 · 4 = 12, þá eru 3 og 4 þættir tölunnar 12.

brot: Brot er ritað a/b, $b$ þar $b \neq 0$ $a$ sem b ≠ 0. $b$ a er teljarinn og b er nefnarinn. Brot táknar hluta af heild. Nefnarinn $b$ b segir í hve marga jafna hluta heildinni hefur verið skipt og teljarinn a $a$ segir hve margir hlutar eru teknir með.

heiltölur: Núll, jákvæðar heiltölur og móttölur þeirra kallast heiltölur: ...−3, −2, −1, 0, 1, 2, 3...

óræð tala: Óræð tala er tala sem ekki er hægt að rita sem hlutfall tveggja heiltalna. Tugabrotsframsetning hennar er hvorki endanleg né lotubundin.

minnsti samnefnari: Minnsti samnefnari (LCD) tveggja brota er minnsta sameiginlega margfeldi (LCM) nefnara þeirra.

minnsta sameiginlega margfeldi: Minnsta sameiginlega margfeldi tveggja talna er minnsta talan sem er margfeldi beggja talnanna.

samkynja liðir: Liðir sem eru annaðhvort fastaliðir eða hafa sömu breytur í sömu veldum kallast samkynja liðir.

margfeldi tölu: Tala er margfeldi af n ef hún er margfeldi talningartölu og n.

margföldunarhlutleysa: Margföldunarhlutleysan er talan 1; gildi tölu breytist ekki þegar hún er margfölduð með 1.

margföldunarandhverfa: Margföldunarandhverfa tölu er tala sem gefur einn þegar hún er margfölduð með upphaflegu tölunni.

talnalína: Talnalína er notuð til að sýna tölur myndrænt. Tölurnar á talnalínunni stækka frá vinstri til hægri og minnka frá hægri til vinstri.

teljari: Teljarinn er talan ofan brotastriksins sem segir hve margir hlutar heildarinnar eru teknir með.

móttala: Móttala tölu er talan sem er í sömu fjarlægð frá núlli á talnalínunni en hinum megin við núllið: $− a$ táknar móttölu tölunnar. Rithátturinn $− a$ er lesinn „móttal $a$ .“

upphafspunktur: Upphafspunkturinn er punkturinn sem merktur er 0 á talnalínu.

prósenta: Prósenta er hlutfall með nefnara 100.

frumþáttun: Frumþáttun tölu er margfeldi frumtalna sem er jafnt tölunni.

frumtala: Frumtala er talningartala stærri en 1 sem hefur aðeins þættina 1 og sjálfa sig.

rótarmerki: Rótar $\sqrt{m}$ erki er táknið m sem táknar jákvæðu ferningsrótina.

ræð tala: Ræð tala er tala á forminu $\frac{p}{q}$ , þar sem p og q eru heiltölur og $\frac{b}{a}$ . Ræða tölu má rita sem hlutfall tveggja heiltalna. Tugabrotsframsetning hennar er endanleg eða lotubundin.

rauntala: Rauntala er tala sem er annaðhvort ræð eða óræð.

margföldunarandhverfa: Margföldunarandhverfa $\frac{a}{b}$ er $\frac{b}{a}$ . Margfeldi tölu og margföldunarandhverfu hennar er einn: $\frac{a}{b} \cdot \frac{b}{a} = 1$ .

lotubundið tugabrot: Lotubundið tugabrot er tugabrot þar sem síðasti tölustafurinn eða síðasti tölustafahópurinn endurtekur sig endalaust.

fullstytt brot: Brot telst fullstytt ef teljari þess og nefnari hafa engan sameiginlegan þátt.

einfalda stæðu: Til að einfalda stæðu skal framkvæma allar reikniaðgerðir í henni.

ferningur og ferningsrót: Ef $n^{2} = m$ , þá er $m$ fer $n$ i $n$ gur n og n er ferningsrót $m$ .

liður: Liður er fasti eða margfeldi fasta og einnar eða fleiri breytna.

breyta: Breyta er bókstafur sem táknar tölu sem getur haft mismunandi gildi.

núll og jákvæðar heiltölur: Núll og jákvæðu heiltölurnar eru 0, 1, 2, 3, …