3.2.1 Leysa heildunarverkefni sem fela í sér margfeldi og veldi sin x og cos x .
3.2.2 Leysa heildunarverkefni sem fela í sér margfeldi og veldi tan x og sec x .
3.2.3 Nota lækkunarformúlur til að reikna heildi hornafalla.
Í þessum hluta skoðum við hvernig heilda má ýmis margfeldi hornafalla. Slík heildi nefnast heildi hornafalla. Þau eru mikilvægur þáttur heildunaraðferðarinnar sem nefnist innsetning með hornaföllum og fjallað er um hana í hlutanum Innsetning með hornaföllum. Með aðferðinni má breyta algebrusegðum sem við kunnum ekki að heilda í segðir með hornaföllum sem við getum ef til vill heildað með aðferðunum í þessum hluta. Heildi af þessu tagi koma einnig oft fyrir þegar við kynnumst síðar skaut-, sívalnings- og kúluhnitakerfum. Byrjum á margfeldum og
Margfeldi og veldi sin x og cos x heildað
Lykilhugmynd aðferðarinnar við að heilda margfeldi og veldi og er að umrita segðirnar sem summur og mismun heilda af gerðinni eða Eftir umritunina reiknum við heildin með u-innsetningu. Áður en almenna aðferðin er útskýrð nánar skulum við skoða eftirfarandi dæmi.
Dæmi 3.8
Heildun á ∫ cos j x sin x d x
Reiknið
Lausn
Beitið -innsetningu og látið Í þessu tilviki er Því fæst
Dæmi 3.9
Undirbúningsdæmi: ∫ cos j x sin k x d x heildað þegar k er oddatala
Reiknið
Lausn
Til að breyta þessu heildi í heildi af gerðinni umritum við og notum innsetninguna Því fæst
Í næsta dæmi sjáum við hvaða aðferð þarf að beita þegar aðeins koma fyrir slétt veldi af og Fyrir heildi af þessari gerð eru samsemdirnar
og
ómetanlegar. Þær eru stundum nefndar veldislækkunarsamsemdir og má leiða þær út frá tvöföldunarhornssamsemdinni og Pýþagórasarsamsemdinni
Dæmi 3.10
Heildun á sléttu veldi sin x
Reiknið
Lausn
Til að reikna heildið notum við hornafallasamsemdina Því fæst
Almenna aðferðin við að heilda margfeldi og veldi og er dregin saman í eftirfarandi leiðbeiningum.
Dæmi 3.11
Heildun á ∫ cos j x sin k x d x þegar k er oddatala
Reiknið
Lausn
Þar sem veldisvísir er oddatala notum við aðferð 1. Því fæst
Dæmi 3.12
Heildun á ∫ cos j x sin k x d x þegar k og j eru sléttar tölur
Reiknið
Lausn
Þar sem veldisvísir er slétt tala og veldisvísir er slétt tala verðum við að nota aðferð 3. Því fæst
Þar sem hefur sléttan veldisvísi setjum við inn
Á sumum sviðum eðlisfræðinnar, svo sem í skammtafræði, merkjavinnslu og útreikningum á Fourier-röðum, þarf oft að heilda margfeldi sem innihalda auk Heildin eru reiknuð með hornafallasamsemdum samkvæmt eftirfarandi reglu.
Þessar formúlur má leiða út frá samlagningarformúlum sínus og kósínus.
Dæmi 3.13
Reikningur á ∫ sin ( a x ) cos ( b x ) d x
Reiknið
Lausn
Beitið samsemdinni Þá fæst
Margfeldi og veldi tan x og sec x heildað
Áður en fjallað er um heildun margfelda og velda og er gagnlegt að rifja upp heildin með og sem við höfum þegar lært:
Fyrir flest heildi margfelda og velda og umritum við segðina sem heilda á sem summu eða mismun heilda af gerðinni eða Eins og næsta dæmi sýnir má reikna þessi nýju heildi með u-innsetningu.
Dæmi 3.14
Reikningur á ∫ sec j x tan x d x
Reiknið
Lausn
Byrjið á að umrita sem
Nú skoðum við mismunandi aðferðir við að heilda margfeldi og veldi og
Dæmi 3.15
Heildun á ∫ tan k x sec j x d x þegar j er slétt tala
Reiknið
Lausn
Þar sem veldisvísir er slétt tala umritum við og notum til að umrita fyrra með Því fæst
Dæmi 3.16
Heildun á ∫ tan k x sec j x d x þegar k er oddatala
Reiknið
Lausn
Þar sem veldisvísir er oddatala byrjum við á að umrita Því fæst
Dæmi 3.17
Heildun á ∫ tan k x d x þegar k er oddatala og k ≥ 3
Reiknið
Lausn
Byrjið á að umrita Því fæst
Í fyrra heildinu skal nota innsetninguna Notið formúluna í síðara heildinu.
Dæmi 3.18
Heildun á ∫ sec 3 x d x
Heildið
Lausn
Þetta heildi krefst hlutheildunar. Byrjum á að láta og Þessi val gefa og Því fæst
Nú höfum við
Þar sem heildið hefur komið aftur fram hægra megin getum við einangrað með því að leggja það við báðar hliðar. Þá fæst
Með því að deila með 2 fæst
Lækkunarformúlur
Til að reikna fyrir gildi þar sem er oddatala þarf að beita hlutheildun. Auk þess þurfum við að þekkja gildi til að reikna Til að reikna þarf einnig að geta heildað Til að einfalda ferlið getum við leitt út og beitt eftirfarandi veldislækkunarformúlum. Með þeim má skipta heildi veldis af eða út fyrir heildi lægra veldis af eða
Dæmi 3.19
Endurskoðun á ∫ sec 3 x d x
Beitið lækkunarformúlu til að reikna
Lausn
Með því að beita fyrri lækkunarformúlunni fæst
Dæmi 3.20
Lækkunarformúla notuð
Reiknið
Lausn
Með því að beita lækkunarformúlunni fyrir fæst
Æfingar úr hluta 3.2
Fyllið í eyðuna þannig að fullyrðingin verði sönn.
69.
70.
Notið samsemd til að umrita veldi hornafallsins sem hornafall í fyrsta veldi.
71.
72.
Reiknið eftirfarandi heildi með u-innsetningu.
73.
74.
75.
76.
77.
78.
Reiknið eftirfarandi heildi samkvæmt leiðbeiningunum um heildun velda hornafalla. Staðfestið lausnirnar með tölvualgebrukerfi. (Athugið: Sum verkefnin má leysa með heildunaraðferðum sem þegar hafa verið kynntar.)
79.
80.
81.
82.
83.
84.
85.
86.
87.
88.
89.
90.
91.
92.
93.
94.
Finnið almenna formúlu fyrir heildin í eftirfarandi verkefnum.
95.
96.
Reiknið eftirfarandi heildi með tvöföldunarhornsformúlunum.
97.
98.
99.
100.
101.
102.
Reiknið ákveðnu heildin í eftirfarandi verkefnum. Gefið svörin á nákvæmu formi þegar þess er kostur.
103.
104.
105.
106.
107.
108.
109.
(Námundið svarið að þremur aukastöfum.)
110.
111.
112.
Finnið flatarmál svæðisins sem afmarkast af gröfum jafnanna
113.
Finnið flatarmál svæðisins sem afmarkast af gröfum jafnanna
114.
Ögn hreyfist eftir beinni línu með hraðafallið Finnið staðsetningarfall hennar ef
115.
Finnið meðalgildi fallsins á bilinu
Leysið deildajöfnurnar í eftirfarandi verkefnum.
116.
Ferillinn liggur um punktinn
117.
118.
Finnið lengd ferilsins
119.
Finnið lengd ferilsins
120.
Finnið rúmmálið sem myndast þegar ferlinum er snúið um x-ásinn,
Notið eftirfarandi upplýsingar í verkefnunum: Innfeldi tveggja falla f og g á er skilgreint með Tvö ólík föll f og g nefnast hornrétt ef
121.
Sýnið að séu hornrétt á bilinu
122.
Reiknið
123.
Heildið
Ákvarðið hvort heildanna í hverju pari er erfiðara að reikna og rökstyðjið svarið.