8.3 Kynvitund og kynhneigð
8.3 Kynvitund og kynhneigð
Námsmarkmið
Í lok þessa kaflahluta áttu að geta:
Eftir því sem skilningur samfélagsins á kynhneigð og kynvitund eykst þurfa fyrirtæki og stjórnendur að laga inngildandi starfshætti sína að breyttum viðmiðum. Árangursríkir stjórnendur skapa vinnuumhverfi þar sem allt starfsfólk er velkomið og tekið er mið af þeim fjölbreytileika kynhneigðar og kynvitundar sem nú er sýnilegri en áður.
Lagavernd
Mismunun á vinnustað á þessu sviði felst í því að koma öðruvísi fram við fólk eingöngu vegna kynvitundar þess eða kynhneigðar. Þar getur meðal annars verið um að ræða lesbíur og homma, tvíkynhneigt fólk, trans fólk og gagnkynhneigt fólk. Mismunun getur einnig byggst á tengslum einstaklings við einhvern sem hefur aðra kynhneigð. Hún getur falist í því að fólki sé neitað um tækifæri, því sagt upp eða það verði fyrir kynferðisofbeldi, en einnig birst í niðrandi orðalagi, staðalmyndum og annars konar áreitni.
Hæstiréttur Bandaríkjanna komst að þeirri niðurstöðu í United States v. Windsor (2013) að 3. grein Defense of Marriage Act frá 1996, sem hafði takmarkað skilgreiningu alríkisins á „hjónabandi“ og „maka“ við pör af gagnstæðu kyni, bryti gegn stjórnarskránni. Í Obergefell v. Hodges (2015) tryggði dómstóllinn síðan samkynja pörum rétt til hjónabands. 24 Hjúskaparstaða skiptir þó litlu eða engu beinu máli fyrir ráðningarkjör fólks. Hinsegin fólk (LGBTQ) stóð lengi verr að vígi hvað lagavernd á vinnustað varðaði, þar sem VII. bálkur CRA-laganna var ekki talinn ná til kynhneigðar og alríkislög bönnuðu ekki mismunun á þeim grundvelli. Í málinu Bostock v. Clayton County árið 2020 komst Hæstiréttur að þeirri niðurstöðu að mismunun vegna „kyns“ næði einnig til mismununar vegna kynhneigðar og kynvitundar.
Þótt dómur Hæstaréttar frá 2020 hafi aukið vernd í ráðningarmálum er mismunun enn til staðar á öðrum sviðum. Equality Act er til dæmis frumvarp að alríkislögum gegn mismunun á hinsegin fólki sem myndi veita því vernd í atvinnu-, húsnæðis-, lána- og menntamálum. Meðan frumvarpið hefur ekki orðið að lögum hvílir ábyrgðin á atvinnulífinu að veita hinsegin starfsfólki og umsækjendum sambærilega vernd og alríkislög tryggja öðrum.
Siðferðileg álitaefni
Þegar sértæk lög skortir skapa málefni hinsegin fólks sérstakt tækifæri til siðferðilegrar forystu. Mörg fyrirtæki kjósa að gera það sem er siðferðilega rétt og samfélagslega ábyrgt og koma jafnt fram við allt starfsfólk. Þau veita til dæmis mökum af sama kyni sömu fríðindi og mökum af gagnstæðu kyni. Siðferðilega ábyrgir leiðtogar eru jafnframt fúsir til að hlusta og sýna tillitssemi í samskiptum við starfsfólk sem er enn að átta sig á eigin kynvitund.
Fjárhagsleg sjónarmið og árangur skipta einnig máli. Denver Investments greindi nýlega gengi hlutabréfa fyrirtækja fyrir og eftir að þau innleiddu inngildandi vinnustaðastefnu gagnvart hinsegin fólki. 25 Eftir innleiðingu slíkrar stefnu fjölgaði þeim fyrirtækjum sem stóðu sig betur en samanburðarfyrirtæki í ýmsum atvinnugreinum. Enn á ný sést að siðferðileg breytni þarf hvorki að leiða til fjárhagslegs taps né lakari árangurs.
Fylki sem hafa sett lög sem stór hluti Bandaríkjamanna telur beinast gegn hinsegin fólki hafa mætt verulegum efnahagslegum mótmælum. Þar má nefna Religious Freedom Restoration Act í Indiana og hin alræmdu H.B. 2-lög í Norður-Karólínu, svonefnd „salernislög“, sem hefðu skyldað trans fólk til að nota salerni í samræmi við kynskráningu á fæðingarvottorði sínu. Neytendur, stórfyrirtæki, landssamtök á borð við National Collegiate Athletic Association og jafnvel önnur sveitarfélög og fylki beittu bæði víðtækum og markvissum sniðgönguaðgerðum gegn þessum fylkjum. 26 Árið 2016 undirrituðu nær sjötíu stór bandarísk fyrirtæki, þar á meðal American Airlines, Apple, DuPont, General Electric, IBM, Morgan Stanley og Wal-Mart, amicus-greinargerð, svonefnda greinargerð „vinar dómsins“, gegn hinum óvinsælu H.B. 2-lögum í Norður-Karólínu. 27 Löggjafinn í Norður-Karólínu felldi lögin úr gildi og setti önnur í staðinn árið 2017; dómsátt árið 2019 breytti reglunum síðan verulega. Þau ákvæði sem eftir standa takmarka þó svigrúm sveitarfélaga í fylkinu til að vernda hinsegin fólk. Religious Freedom Restoration Act í Indiana vakti sambærileg mótmæli árið 2015 og opinbera gagnrýni bandarískra fyrirtækja.
Human Rights Campaign Foundation gefur árlega út jafnréttisvísitölu fyrirtækja, Corporate Equality Index (CEI), til að meta stefnu fyrirtækja gagnvart hinsegin fólki. Vísitalan nær til um eitt þúsund stórra bandarískra fyrirtækja, sem fá einkunn frá 0 til 100 eftir því hversu vel fríðindi þeirra og starfsmannastefna styðja hinsegin fólk (mynd 8.8). Nýlega fengu meira en sex hundruð fyrirtæki fullt hús stiga í CEI fyrir árið 2018, þar á meðal AT&T, Boeing, Coca-Cola, Gap Inc., General Motors, Johnson & Johnson, Kellogg, United Parcel Service og Xerox. 28
Samtökin National LGBT Chamber of Commerce fylgjast einnig með jafnrétti og inngildingu hinsegin fólks á vinnustað. Þau veita óháða vottun fyrirtækjum sem eru að meirihluta í eigu hinsegin fólks. Nú eru meira en eitt þúsund slík vottuð fyrirtæki í Bandaríkjunum og um helmingur þeirra er í Kaliforníu, New York, Texas, Flórída og Georgíu. Þessi fylki eru öll framarlega í stofnun sprotafyrirtækja. Þar eru jafnframt mörg Fortune 500-fyrirtæki með fjölbreytniverkefni sem hvetja vottuð fyrirtæki í eigu hinsegin fólks til að gerast birgjar þeirra. Dæmi um stór fyrirtæki með höfuðstöðvar í þessum fylkjum sem styðja hinsegin fólk eru American Airlines, JPMorgan Chase, SunTrust Bank og Pacific Gas & Electric.