Inngangur

Inngangur

Hvers vegna var þetta óvenjulegt? Sveppurinn finnst oft í lungum heilbrigðs fólks en er tækifærissýkill sem getur valdið sjúkdómi þegar ónæmiskerfið er bælt eða vanþroskað. Ung börn, þar sem ónæmiskerfið er enn að þroskast, og aldrað fólk, þar sem ónæmisstarfsemi getur hnignað með aldri, eru sérstaklega viðkvæm. Sjúklingarnir fimm í Los Angeles voru hins vegar 29–36 ára og hefðu almennt átt að búa við öfluga ónæmisstarfsemi. Hvað gat skýrt þetta?

Nokkrum dögum síðar var greint frá átta tilvikum í New York-borg, einnig hjá ungu fólki. Að þessu sinni var um að ræða sjaldgæfa gerð krabbameins sem nefnist Kaposi-sarkmein. Æxlið myndast í frumum sem klæða blóð- og sogæðar og hafði áður oftast sést sem tiltölulega hægfara sjúkdómur hjá eldra fólki. Sjúkdómurinn sem læknar sáu árið 1981 var mun ágengari, með mörgum hraðvaxandi meinsemdum sem dreifðust víða um líkamann, meðal annars um bol og andlit. Gat ónæmiskerfi þessa unga fólks hafa veikst með einhverjum hætti? Rannsóknir sýndu mjög lágan fjölda ákveðinnar gerðar hvítfrumna í blóði og bentu þannig til þess að mikilvægur hluti ónæmisvarnanna hefði tapast.

Áunnið ónæmisbrestsheilkenni, alnæmi (AIDS), reyndist vera nýr sjúkdómur af völdum áður óþekktrar eyðniveiru manna (HIV). Á fyrstu árum faraldursins var dánartíðni af völdum ómeðhöndlaðs, langt gengins HIV-sjúkdóms nær 100 prósentum. Þróun samsettrar andretróveirumeðferðar hefur síðan breytt HIV-smiti í langvinnan sjúkdóm sem oft er hægt að halda vel niðri, í stað þess að það jafngildi þeim dauðadómi sem það gerði áður. Ein jákvæð afleiðing HIV-faraldursins var að almenningur beindi athygli, sem aldrei fyrr, að mikilvægi starfhæfs og heilbrigðs ónæmiskerfis.