Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 5.1 Siðaskipti mótmælenda
    3. 5.2 Yfir Atlantshafið
    4. 5.3 Hagkerfi kaupauðgisstefnunnar
    5. 5.4 Þrælaverslun yfir Atlantshafið
    6. Lykilhugtök
    7. Samantekt kaflans
    8. Upprifjunarspurningar
    9. Spurningar til að kanna skilning þinn
    10. Beitingar- og ígrundunarspurningar
  2. A | Orðasafn
  3. B | Mannkynssaga, 2. bindi, frá 1400: Kort og tímalínur
  4. C | Heimskort
  5. D | Ráðlagðar heimildir til náms í mannkynssögu
  6. Atriðisorðaskrá
Mannkynssaga II: frá 1400 (IS)Kafli 5Inngangur
55 Undirstöður Atlantshafsheimsins

Inngangur

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

5.1 Siðaskipti mótmælenda

Málverkið sýnir opið svæði í skógi sem liggur að strönd og sjó. Tré standa til vinstri og hægri og mynda boga efst. Neðst til vinstri sést fólk með lauf bundin um mittið og fjaðrir í hárinu. Flest eru með málaðar rendur á líkamanum. Fólkið situr, húkir og stendur fyrir framan trén en sumt felur sig á bak við þau. Nokkrir þeirra lúta fram á rjóðrinu í miðjunni. Ávextir og grænmeti liggja dreifð um jörðina. Fyrir miðju á ströndinni stendur fólk í herklæðum, síðum buxum og skikkjum með útrétta handleggi og horfir inn að miðju hópsins þar sem hvítum fánum með krossum er haldið hátt á loft. Maður í síðum brúnum kufli stendur í miðjunni með kross yfir höfðinu. Annar maður, sem klæðist aðeins buxum, krýpur á öðru hné fyrir framan hópinn. Bátar eru á ströndinni fyrir aftan fólkið og þrjú stór skip sjást lengra úti á sjó.
Mynd 5.1. Þessi mynd af landgöngu Kristófers Kólumbusar í Nýja heiminum var máluð af þýsk-bandaríska listamanninum Albert Bierstadt undir lok nítjándu aldar. Málverkið er tíu fet á lengd og sex fet á hæð og sýnir Kólumbus í rómantísku ljósi þar sem frumbyggjar hneigja sig fyrir honum. Líklega hefðu þeir sjálfir lýst atburðinum með allt öðrum hætti. (heimild: breytt verk „The Landing of Columbus“ eftir Albert Bierstadt/City of Plainfield, New Jersey/Wikimedia Commons, almenningseign)

Yfirlit kaflans

  • 5.1 Siðaskipti mótmælenda
  • 5.2 Yfir Atlantshafið
  • 5.3 Hagkerfi kaupauðgisstefnunnar
  • 5.4 Þrælaverslun yfir Atlantshafið

Inngangur

Sextánda öld var tími stórfelldra breytinga í Evrópu. Landafundatímabilið hófst undir lok fimmtándu aldar þegar tvær Evrópuþjóðir, Portúgal og Spánn, hófu könnunarferðir út á Atlantshaf. Þótt þessi ríki hafi haft forystu og Kristófer Kólumbus hafi verið hafinn til skýjanna sem lykilpersóna í sögu þessara landafunda (mynd 5.1) bættust fljótlega fleiri Evrópuríki í hópinn, þar á meðal England, Frakkland, Niðurlönd og Danmörk. Víðtækar könnunarferðir þeirra yfir úthöfin og ört stækkandi net tengsla í Atlantshafsheiminum — Kólumbísku skiptin, nýlenduvæðing Ameríku og þróun þrælaverslunar yfir Atlantshafið — breyttu til frambúðar skilningi fólks á heiminum og gangi sögunnar. Á sextándu öld breyttist þó miklu meira en hugmyndir fólks um jörðina. Djúpstæðar breytingar á trúarskoðunum í Evrópu umbreyttu einnig hugmyndum margra kristinna um lífið sem þeir vonuðust til að tæki við eftir dauðann.

Sýnd er tímalína með atburðum úr þessum kafla. 1000: Víkingar hefja landkönnun í Norður-Ameríku; sýnt er kort af landi og hafi með merkingum. 1139: Afonso Henriques verður konungur Portúgals; sýnd er mynd af manni í riddaraklæðum sem situr með kórónu og skjöld. 1488: Bartolomeu Dias siglir suður fyrir Afríku. 1492: Kólumbus kemur til Ameríku; sýnd er mynd af fólki sem stígur úr bátum og gengur í átt að frumbyggjum. 1494: Tordesillas-samningurinn undirritaður; sýnt er kort af skiptingunni samkvæmt samningnum. 1517: Siðaskipti mótmælenda hefjast. 1521: Spánverjar sigra Asteka; sýnd er mynd af manni með sverð sem heldur öðrum manni í hárinu. 1526: Portúgalar flytja þrælaða Afríkubúa til Ameríku. 1607: Bretar stofna Jamestown. 1675–1676: Stríð Filippusar konungs; maður í íburðarmiklum klæðum stendur með spjót. 1776: Adam Smith gefur út Auðlegð þjóðanna.
Mynd 5.2. (heimild „1000“: breytt verk „Skálholt-map“ eftir Sigurð Stefánsson/Wikimedia Commons, almenningseign; heimild „1139“: breytt verk „King Afonso Henriques, first King of Portugal, in a 16th century miniature“ í The Portuguese Genealogy (Genealogia dos Reis de Portugal)/British Library/Wikimedia Commons, almenningseign; heimild „1492“: breytt verk „The Landing of Columbus“ eftir Albert Bierstadt/City of Plainfield, New Jersey/Wikimedia Commons, almenningseign; heimild „1494“: breytt verk „Map of Meridian Line set under the Treaty of Tordesillas“ eftir Library of Congress/Wikimedia Commons, almenningseign; heimild „1521“: breytt verk „An indigenous Mexican complaint against an abusive encomendero“ eftir Codex Kingsborough/Wikimedia Commons, almenningseign; heimild „1675–1676“: breytt verk „Philip King of Mount Hope by Paul Revere“ eftir Yale University Art Gallery/Wikimedia Commons, almenningseign)
Sýnt er heimskort. Rauður rammi afmarkar alla Suður-Ameríku, austurhluta Norður-Ameríku, nær alla Afríku, Ísland, alla Evrópu og suðurodda Grænlands.
Mynd 5.3. (heimild: breytt verk „World map blank shorelines“ eftir Maciej Jaros/Wikimedia Commons, almenningseign)

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/world-history-volume-2/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Beitingar- og ígrundunarspurningar

NÆSTI KAFLI

5.1 Siðaskipti mótmælenda