5.4 Þrælaverslun yfir Atlantshafið
5.4 Þrælaverslun yfir Atlantshafið
Námsmarkmið
Að loknum þessum hluta átt þú að geta:
Til að sækja sem mestan auð úr nýlendum sínum í Ameríku ræktuðu Evrópuríkin þar markaðsplöntur sem Evrópubúar sóttust eftir en gátu ekki ræktað heima fyrir. Til að hámarka hagnað létu þau verkafólkið vinna af hörku án tillits til heilsu þess eða öryggis. Þegar frumbyggjar og evrópskt samningsbundið vinnufólk gátu ekki mætt vinnuaflsþörf þeirra tóku þau að flytja þrælað fólk frá Afríku til starfa. Sú ákvörðun hafði áhrif á líf milljóna manna um ókomnar aldir.
Þrælkun og þríhyrningsviðskiptin
Einn mesti nauðungarflutningur fólks í sögunni átti sér stað frá lokum fimmtándu aldar til upphafs þeirrar nítjándu. Evrópumenn fluttu þá um tólf milljónir Afríkubúa með valdi yfir Atlantshafið til Ameríku sem vinnuafl fyrir evrópskan atvinnurekstur. Um tvær milljónir manna létust á leiðinni yfir hafið. Þau sem lifðu ferðina af gerðu Evrópumönnum kleift að vinna úr nýlendunum þann auð sem kerfi kaupauðgisstefnunnar byggðist á.
Flestir Afríkubúanna sem fluttir voru yfir Atlantshafið voru neyddir til að vinna á sykurplantekrum í Karíbahafi og Brasilíu. Margt þrælað fólk frá Afríku var einnig sent til spænsku nýlendnanna í Suður-Ameríku en tiltölulega fátt til meginlands Norður-Ameríku, aðallega Mexíkó. Evrópskir nýlendubúar höfðu fyrst ætlað að nota þrælaða frumbyggja við erfið og hættuleg störf við uppskeru sykurreyrs og annarra markaðsplantna en þær tilraunir mistókust. Frumbyggjar létust í stórum hópum úr smitsjúkdómum og of fáir urðu eftir til að vinna á ökrunum. Á eyjunni Hispaníólu, þar sem bæði Spánverjar og Frakkar stofnuðu sykurplantekrur, voru Taínó-frumbyggjar til dæmis að minnsta kosti nokkur hundruð þúsund þegar Kólumbus kom árið 1492. Árið 1514 voru hins vegar aðeins um þrjátíu og tvö þúsund Taínó eftir. Spánverjar höfðu drepið suma þeirra af ásetningi og aðrir höfðu látist vegna erfiðisvinnu og slæmra lífsskilyrða eftir að þeir voru hnepptir í þrælkun. Langflestir höfðu þó dáið úr sjúkdómum.
Frá sjónarhóli Evrópumanna var ákjósanlegt vinnuafl fólk sem þekkti landslagið jafnlítið og þeir sjálfir. Ólíkt þræluðum frumbyggjum, sem vissu hvar best væri að fela sig, væri auðveldara að handsama það aftur ef það flýði. Slíkt fólk væri auk þess síður næmt fyrir mörgum þeirra smitsjúkdóma sem hrjáðu Evrópumenn. Evrópumenn skildu ekki hvað olli ónæmi en vissu að þau sem áður höfðu fengið tiltekna sjúkdóma, svo sem bólusótt, og lifað þá af fengju þá ekki aftur. Af langvarandi samskiptum við Afríkubúa vissu þeir einnig að þeir dóu ekki úr evrópskum sjúkdómum í sama mæli og frumbyggjar Ameríku. Að mati Evrópumanna uppfylltu Afríkubúar því báðar meginkröfur þeirra.
Evrópskt samningsbundið vinnufólk hefði einnig uppfyllt kröfurnar. Heitt loftslag Karíbahafsins og sjúkdómar á borð við malaríu og gulusótt, sem bárust frá Afríku með skipum sem fluttu þrælað fólk, ollu þó miklum dauðsföllum meðal Evrópumanna á fyrsta ári þeirra og drógu úr vilja annarra til að flytjast þangað. Samningsbundin vinna fullnægði heldur ekki vinnuaflsþörf tóbaksræktenda í Virginíu og Maryland þar sem dánartíðni Evrópumanna var einnig há. Sumt samningsbundið vinnufólk var sakafólk sem dæmt hafði verið til flutnings í nýlendurnar en langflest fór sjálfviljugt frá Evrópu. Fjöldinn nægði þó ekki. Frönsk lög frá 1664, sem takmörkuðu rétt plantekrueigenda til að berja samningsbundið vinnufólk sitt, gerðu það auk þess að síður eftirsóknarverðu vinnuafli í augum franskra nýlendubúa. Evrópumenn sem vildu hagnast sneru sér því að Afríku og þrælkun í stað samningsbundinnar vinnu. Þeir töldu Afríkubúa líkamlega betur fallna til erfiðisvinnu en Evrópumenn. Einnig mátti halda Afríkubúum í þrælkun ævilangt og tryggja þannig stöðugt framboð vinnuafls á ökrunum.
Portúgalar notuðu þegar þrælað fólk frá Afríku við sykurrækt á eyjum undan strönd Afríku og urðu fyrstir til að flytja það í stórum hópum til Ameríku. Fyrsta portúgalska ferðin í þeim tilgangi flutti tvö hundruð Afríkubúa til spænsku nýlendunnar Santo Domingo á eyjunni Hispaníólu árið 1525. Flestir þeirra voru neyddir til að rækta sykur fyrir portúgalska nýlendubúa í Brasilíu eða seldir Spánverjum í sama tilgangi. Herteknir Afríkubúar voru einnig seldir Spánverjum til vinnu í námum í Mexíkó og Perú eða sem heimilisþjónar. Brátt tóku Bretar, Frakkar, Spánverjar, Hollendingar og Danir einnig að flytja hertekið fólk frá Afríku til að framleiða sykur, hrísgrjón, indígó, tóbak og, á átjándu öld, kaffi í Ameríku.
Efnahagskerfið sem byggðist á vinnu þrælaðs fólks frá Afríku við ræktun sykurs og annarra nytjaplantna fyrir evrópska nýlendubúa í Ameríku var flókið. Til einföldunar er því þó oft lýst sem þríhyrningsviðskiptum vegna þess að það tengdi þrjú svæði, Ameríku, Evrópu og Vestur-Afríku, í eitt viðskiptanet (mynd 5.20). Flutningur þrælaðs fólks frá Afríku yfir Atlantshafið var einn leggur þríhyrningsviðskiptanna. Á fyrsta leggnum skiptu Evrópumenn framleiðsluvörum fyrir þrælað fólk frá Afríku í viðskiptum við afríska kaupmenn. Þrælaða fólkið var síðan flutt yfir Atlantshafið til evrópskra nýlendna í Ameríku. Sú ferð var nefnd „miðleiðin“ yfir Atlantshafið vegna þess að hún var miðleggur, eða annar leggur, þrískiptu viðskiptanna. Féð sem fékkst fyrir sölu þrælaðs fólks frá Afríku í nýlendunum var notað til að kaupa afurðir sem fólk sem þegar var í þrælkun hafði ræktað. Á þriðja legg þríhyrningsins voru vörurnar fluttar til Evrópu eða annarra nýlendna viðkomandi Evrópuríkis í Ameríku og unnar þar í fullunnar vörur.
Enskir þrælaverslunarmenn skiptu til dæmis rommi fyrir hertekið fólk í afrískum höfnum. Fangarnir voru síðan fluttir hlekkjaðir yfir Atlantshafið til enskra nýlendna í Karíbahafi. Þar voru þeir seldir plantekrueigendum sem létu þá rækta sykurreyr. Plantekrueigendurnir fluttu síðan melassa, aukaafurð sykurframleiðslunnar, til annarra enskra landnema í Massachusetts-nýlendunni. Þeir unnu romm úr melassanum og fluttu það til Englands. Enskir skipstjórar í Afríku skiptu svo rommi ásamt framleiðsluvörum á borð við klæði, byssur og skotfæri fyrir hertekið fólk. Afrískir þrælaverslunarmenn notuðu byssurnar til að taka fleira fólk höndum og senda það eftir „miðleiðinni“ yfir Atlantshafið og hringrásin hélt áfram. Þrælað fólk var undirstaða þríhyrningsins. Án sykursins, tóbaksins, kaffisins, indígósins og hrísgrjónanna sem voru afrakstur vinnu þess hefði verslunin hrunið.
Mannlegur fórnarkostnaður þrælaverslunarinnar yfir Atlantshafið var gríðarlegur. Aðstæður á „miðleiðinni“ yfir Atlantshafið voru hrottalegar og sum skip fluttu allt að fimm eða sex hundruð manns. Sumir skipstjórar vissu að 10 til 20 prósent myndu deyja á leiðinni og tróðu því sem flestum í lestina í von um að nógu margir lifðu af til að skila góðum hagnaði. Í lestinni voru karlar aðskildir frá konum og börnum og lágu hlekkjaðir hlið við hlið á bakinu, stundum með aðeins fáeinar tommur upp að loftinu (mynd 5.21). Árið 1713 fyrirskipaði Konunglega Afríkufélagið, breskt félag, skipstjórum að hverri þrælaðri manneskju skyldi ætla rými sem væri fimm fet á lengd, ellefu tommur á breidd og tuttugu tommur á hæð. Af því má ráða að skipstjórar hafi yfirleitt troðið fólki í enn minna rými.
Á siglingunni gáfu sjómenn þrælaða fólkinu yfirleitt mat og vatn einu sinni á dag. Engin aðstaða var til baða og bæði karlar og konur þurftu að gera þarfir sínar í fötur eða ker sem ultu oft í úfnum sjó. Loftræsting var léleg, fnykurinn hræðilegur og hitinn óbærilegur. Stundum færði áhöfnin þrælaða fólkið frá Afríku upp á þilfar til að fá ferskt loft og lét það hoppa og dansa til að hreyfa vöðvana því kaupendur greiddu ekki hátt verð fyrir fólk sem virtist veikburða. Það var þó alltaf áhætta fyrir áhöfnina að taka fangana upp úr lestinni því þá voru mestar líkur á uppreisn. Skipstjórar þrælaskipa refsuðu öllum uppreisnartilraunum harðlega. Það var einnig áhættusamt að fara með þrælað fólk upp á þilfar vegna þess að margt af því notaði tækifærið til að svipta sig lífi fremur en að þola eymdina um borð eða þá óvissu sem beið þess. Sumir skipstjórar strengdu net neðan við borðstokkinn til að grípa þau sem stukku fyrir borð.
Sjúkdómar voru skipstjórum þrælaskipanna stöðug ógn. Í þrengslunum um borð gat smitsjúkdómur breiðst út eins og eldur í sinu og hvert dauðsfall dró úr hagnaði skipstjórans. Óttast var mest trakómu, augnsýkingu sem drap ekki en blindaði þau sem fengu hana. Enginn keypti þrælað fólk sem ekki sá. Enn skelfilegri var sá möguleiki að sýkingin bærist til áhafnarinnar. Misstu sjómennirnir sjónina, blasti hægur hungurdauði við öllum um borð þar sem skipið ræki stjórnlaust og næði engri höfn.
Ferðir þrælaskipa voru oft tryggðar fyrir miklu tjóni. Skipstjórinn á Zong nýtti sér það til fulls. Þegar óveður tafði för skips hans yfir Atlantshafið árið 1781 tóku bæði áhafnarmeðlimir og þrælaða fólkið sem flutt var sem farmur að deyja úr sjúkdómum. Skipstjórinn áttaði sig á að trygging skipseigandans greiddi bætur fyrir fanga sem týndust í hafi en ekki þá sem létust úr veikindum. Hann fyrirskipaði því að 132 þræluðum manneskjum yrði kastað fyrir borð og þær látnar drukkna.
Þrælkun í Afríku og Norður-Ameríku
Fangarnir sem evrópskir skipstjórar keyptu voru seldir af öðrum Afríkubúum. Evrópumenn innleiddu ekki þrælkun í Afríku; hún hafði tíðkast þar öldum saman áður en þríhyrningsviðskiptin hófust. Hún var þó að ýmsu mikilvægu leyti ólík þeirri þrælkun sem beið Afríkubúa hinum megin Atlantshafsins.
Þrælkun tíðkaðist í fjölmörgum samfélögum í Afríku og fólk gat verið hneppt í þrælkun með ýmsum hætti. Í sumum samfélögum var þrælkun refsing fyrir glæp. Í öðrum gat fólk verið hneppt í þrælkun eða selt börn sín í þrælkun til að greiða skuld. Á erfiðleikatímum, svo sem í hungursneyð, gátu foreldrar selt börn efnameira fólki til að afla sér framfærslufjár og tryggja að börnin fengju mat. Í mörgum samfélögum var stríðsföngum haldið í þrælkun.
Afríkubúar hnepptu fólk fyrst og fremst í þrælkun til að stækka heimili sín, sem voru grunneiningar hagkerfis samfélagsins. Fjölskyldur áttu undir högg að sækja ef þær höfðu ekki nógu margt vinnufært fólk til að starfa á ökrum eða gæta hjarða og þrælkun var ein lausn á því. Sumir Afríkubúar sem hnepptir höfðu verið í þrælkun dvöldu hjá þrælahaldaranum alla ævi en aðrir væntu þess að öðlast frelsi aftur. Þau sem höfðu verið hneppt í þrælkun vegna skuldar fengu til dæmis frelsi þegar skuldin hafði verið greidd. Jafnvel fólk sem var þrælað ævilangt gat tekið fullan þátt í lífi heimilisins eða samfélagsins. Það gat gifst, makinn gat verið frjáls og börnin fæddust frjáls. Það gat átt eignir og jafnvel sjálft haldið öðru fólki í þrælkun. Oft naut það mikillar virðingar í samfélaginu, einkum ef það bjó yfir mikilvægri þekkingu eða færni. Afríkubúar litu á þrælkun sem ólán sem gæti hent hvern sem væri; hún gaf ekki til kynna meðfæddan mun eða minni verðleika. Líf þrælaðrar manneskju var hvorki þægilegt né auðvelt en var sjaldnast eins og það sem við tengjum við plantekruþrælkun Atlantshafsheimsins.
Þrælkun í Ameríku var öðruvísi. Þar ríkti lausafjárþrælkun þar sem ein manneskja var eign annarrar, líkt og lífvana hlutur. Þrælað fólk hafði enga réttarstöðu eða lagaleg réttindi sem manneskjur. Það mátti kaupa, selja, erfa eða gefa öðrum. Það hafði engan rétt til að ráða eigin líkama eða vinnu og mátti neyða það til hvers sem þrælahaldarinn vildi. Staðan í þrælkun gekk í arf til barna þess; í öllum evrópskum nýlendum í Ameríku fæddist barn þrælaðrar konu sjálft í þrælkun. Þótt lausafjárþrælkun þekktist einnig í Afríku var hún eina form þrælkunar sem tíðkaðist í Ameríku.
Afríkubúar höfðu öldum saman tekið þátt í þrælaverslun yfir Sahara og selt fanga í Norður-Afríku og á Svahílíströnd til flutnings á áfangastaði við Miðjarðarhaf eða í Mið-Austurlöndum. Koma Evrópumanna sem voru tilbúnir að greiða háar fjárhæðir breytti hins vegar áherslum afrísku þrælaverslunarinnar. Afríkubúar tóku nú fjölda annarra Afríkubúa höndum og hnepptu þá í þrælkun til að selja Evrópumönnum sem fluttu þá yfir Atlantshafið. Ráðist var í stríð gegn öðrum þjóðum í þeim eina tilgangi að taka fanga og þrælaverslunarmenn fóru í leiðangra inn í álfuna til að ræna fólki sem bjó langt frá ströndinni. Afríkubúar voru ekki óhultir á eigin heimilum. Á átjándu öld rændu þrælaverslunarmenn hinum unga Olaudah Equiano, sem síðar barðist gegn þrælahaldi, og systur hans þar sem þau léku sér heima. Meðan foreldrar þeirra voru fjarverandi klifruðu ókunnugir yfir vegg inn í húsagarðinn og námu börnin á brott. Sumt fólk var blekkt og selt evrópskum þrælaverslunarmönnum af eigin ættingjum.
Eftir handtökuna var fólkið látið ganga dögum saman til einhvers þeirra staða á ströndinni þar sem Evrópumenn skiptu vörum fyrir manneskjur. Margt dó á leiðinni. Þrælaverslunarmenn hlekkjuðu fangana gjarnan saman á göngunni og stundum voru fest tæki um háls þeirra. Ef þeim tókst að flýja gátu þeir þá dáið úr þorsta vegna þess að þeir gátu ekki beygt höfuðið niður að læk til að drekka. Þegar komið var að ströndinni afklæddu kaupmennirnir fólkið og rökuðu höfuð þess til að losa það við lús. Síðan báru þeir pálmaolíu á líkama þess svo það virtist hraust og heilbrigt þegar kaupendur komu.
Fjöldi þrælaverslunarhafna dafnaði á vesturströnd Afríku frá fimmtándu til átjándu aldar. Þar á meðal voru Ouidah eða Whydah, Grand-Popo, Jaquim og Porto-Novo í núverandi Benín, Badagry í Nígeríu og Little Popo í Tógó. Í þessum höfnum sömdu enskir, hollenskir, franskir, portúgalskir, spænskir, danskir og sænskir kaupmenn og skipstjórar við afríska þrælaverslunarmenn um fanga þeirra. Sum afrísk borgríki og konungsríki auðguðust á þrælaversluninni og valdhafar þeirra mótmæltu aðeins ef þeirra eigið fólk var tekið. Afonso konungur í Kongó sagði Portúgalskonungi að þráin eftir evrópskum vörum yrði til þess að þegnar hans tækju aðra Kongóbúa höndum og seldu portúgölskum kaupmönnum. Hann fordæmdi ekki þrælaverslunina heldur bað aðeins um að Portúgalar færðu fanga sína embættismönnum Kongó til að ganga úr skugga um að þeir væru ekki frjálsir Kongóbúar sem hefðu verið teknir með röngu. Gezo konungur í Benín sagði: „Þrælaverslunin er ráðandi meginregla þjóðar minnar. Hún er uppspretta og dýrð auðs hennar ... móðirin svæfir barnið við sigursöngva um óvin sem hefur verið hnepptur í þrælkun.“
Þessi þrælaverslun yfir Atlantshafið skaðaði bæði þau sem urðu eftir í Afríku og þau sem voru flutt á brott. Fjölskyldur urðu fyrir djúpu tilfinningalegu áfalli þegar þær misstu ástvini. Ótti við að verða þrælaverslunarmönnum að bráð gegnsýrði þorp víða um Vestur- og Mið-Afríku. Olaudah Equiano minntist þess að þegar fullorðna fólkið í þorpi hans fór út á akrana létu börnin eitt þeirra sitja í tré og gæta að mannræningjum meðan hin léku sér.
Efnahagur Afríku varð einnig fyrir tjóni. Þau sem líklegast var að yrðu tekin, karlar og konur á besta aldri, höfðu lagt til stærstan hluta vinnunnar í samfélögum sínum. Þegar þrælaverslunarmenn tóku ungt fullorðið fólk varð enginn eftir til að annast börn og aldraða og færra fólk var eftir til að eignast börn. Samkvæmt einu líkani varð engin fólksfjölgun sunnan Sahara og norðan Limpopo-fljóts á árunum 1750 til 1850 vegna fólksmissisins sem þrælaverslunin olli. Til að bregðast við hvarfi svo margra ungra karla, sem plantekrueigendur sóttust helst eftir sem vinnuafli, tóku margir afrískir þjóðernishópar upp fjölkvæni og leyfðu körlum að eiga fleiri en eina eiginkonu. Karlafækkunin varð einnig til þess að konur tóku að sinna efnahagslegum hlutverkum sem hefðbundið höfðu verið ætluð körlum.
Eftirspurn eftir þeim vörum sem Evrópumenn létu í skiptum fyrir þrælað fólk hafði einnig skelfilegar afleiðingar fyrir Afríku. Sumir sagnfræðingar telja að innflutningur evrópskra vefnaðarvara hafi ýtt undir iðnvæðingu evrópska vefnaðariðnaðarins en skaðað afríska framleiðendur klæða sem gátu hvorki keppt í magni né verði. Vefarar héldu áfram að framleiða vörur fyrir staðbundna markaði en sameiginlegur markaður fyrir afrískar vefnaðarvörur í allri álfunni fékk aldrei tækifæri til að þróast vegna þess að Evrópumenn voru þegar ráðandi á sviðinu. Afríski málmiðnaðurinn varð fyrir svipuðum áhrifum.
Þessi áhrif hafa reynst langvinn. Fræðimaður hefur sýnt fram á að þau svæði sem flestar þrælaðar manneskjur voru fluttar frá eru nú þau fátækustu í Afríku, þótt þau hafi verið meðal hinna þróuðustu þegar þrælaverslunin stóð yfir. Þar eru borgaraleg átök einnig algengari nú en annars staðar í álfunni. Aðrar rannsóknir hafa sýnt að fólk úr þeim þjóðernishópum sem voru líklegastir til að verða fyrir þrælaverslun treystir öðrum síður en fólk úr hópum sem urðu síður fyrir áhrifum. Það kann að stafa að minnsta kosti að hluta af því að þrælaverslunin braut niður félags- og stjórnmálakerfi sem ætlað var að vernda fólk.
Efnahagur þrælkunar
Þegar þau sem lifðu ferðina af komust á lokaáfangastaðinn tók við tilvera sem var jafn hroðaleg og ferðin eftir „miðleiðinni“ yfir Atlantshafið. Vinnan sem þeim var ætluð var þrotlaus og sligaði líkamann. Ræktun flestra nytjaplantna sem þrælað fólk frá Afríku ræktaði í Ameríku var vinnuaflsfrek. Á þessum tíma þurfti að sá tóbaksfræjum í höndunum og gróðursetja síðan plönturnar á ökrunum. Við uppskeru slitu verkamenn laufin af tóbaksplöntunum, hengdu þau til þerris og pökkuðu í stórar tunnur. Síðan rúlluðu þeir tunnunum að strönd eða árbakka svo flytja mætti þær um borð í skip og áfram til Evrópu (mynd 5.22).
Við hrísgrjónarækt þurfti einnig að gróðursetja ungplöntur í höndunum. Þrælað fólk ruddi fyrst undirgróður úr mýrlendi, hlóð jarðgarða og veitti síðan vatni yfir hið rudda land. Við vinnu í mýrarvatninu var það berskjaldað fyrir snákum og moskítóflugum sem báru malaríu og gulusótt.
Sykur var verðmætasta nytjaplantan sem þrælað fólk ræktaði og krafðist jafnframt mestrar vinnu. Á sykurplantekrum störfuðu oft hundruð verkamanna. Að undanskildum þeim allra yngstu og allra elstu stritaði allt fólkið allan daginn í stórum vinnuhópum. Vinnan var slítandi og hættuleg. Sykurreyr var gróðursettur þétt og snákar gátu leynst í undirgróðri akranna og bitið verkafólk. Eftir að hafa borið á reyrinn og reytt illgresi skar verkafólkið hann nærri jörðu með sveðjum og hjó hann síðan í smærri búta svo auðveldara væri að flytja hann af ökrunum. Sveðjur í sveittum höndum þreyttra verkamanna skáru oft í fætur og fótleggi. Fólki gat blætt út eða það dáið þegar sýking komst í sár. Þau sem unnu of hægt voru barin.
Verkafólkið flutti síðan skorinn reyrinn í myllu þar sem þungir valsar mörðu hann og gripu oft hendur verkamanna og limlestu þær. Þetta þurfti að gerast mjög hratt, innan tuttugu og fjögurra klukkustunda frá því reyrinn var skorinn, því safinn gufaði fljótt upp. Verkafólkið sauð marinn reyrinn til að vinna úr honum vökva sem síðan var hreinsaður og kristallaður í sykur. Við það þurfti fólk að standa klukkustundum saman við mikla elda og varð oft fyrir brunasárum. Til að hámarka hagnað skipulögðu plantekrueigendur framleiðsluna þannig að sykurreyr óx á einum akri meðan hann var uppskorinn á öðrum. Þar sem sykurreyr gekk hratt á næringarefni jarðvegsins þurfti verkafólkið oft einnig að ryðja land fyrir nýja akra. Auk þess að rækta og vinna sykurreyr varð þrælað fólk að halda við byggingum plantekrunnar, annast búfé og höggva viðinn sem þurfti til að sjóða reyrsafann.
Þrælahaldarar vörðu litlu fé í mat handa þræluðu fólki og því þurfti verkafólkið einnig að sinna eigin görðum, veiða fisk og safna villtum matjurtum. Til að gefa því orku og deyfa sársauka þess gáfu þrælahaldarar því oft rommskammta, enda var nóg af rommi á sykurplantekrum.
Ýmsir smitsjúkdómar, ofþjökun, lélegt mataræði og meiðsli kostuðu fjölda fólks lífið. Ungbarnadauði meðal þrælaðs fólks í Karíbahafi var svo mikill að fólksfjöldinn gat ekki viðhaldið sér með náttúrulegri fjölgun og þrælahaldarar urðu að kaupa fleira fólk á hverju ári til að viðhalda vinnuaflinu. Verðið var hátt. Hraust ung manneskja gat kostað jafn mikið og meðal-Evrópumaður aflaði með ársstarfi. Árið 1684 greiddu plantekrueigendur í Santo Domingo, nú Dóminíska lýðveldinu, sex þúsund pund af sykri fyrir hvern Afríkubúa sem hnepptur hafði verið í þrælkun. Á hverju ári þurfti um 2,500 til 3,000 nýja fanga. Þetta var mjög ólíkt ensku nýlendunum á meginlandi Norður-Ameríku. Þar var ræktun og vinnsla tóbaks ekki jafn líkamlega slítandi, þrælað fólk dó ekki í jafnstórum hópum og fólksfjöldinn gat aukist með fæðingum.
Þrátt fyrir lífsskilyrðin tókst þræluðu fólki í Ameríku að varðveita reisn sína og mennsku. Pör giftust og eignuðust börn og sum þeirra lifðu. Fólkið myndaði ný fjölskyldu- og skyldleikatengsl og notaði heitin „bróðir“ og „frænka“ um aðra samverkamenn í stað ættingjanna sem það hafði verið tekið frá. Það skapaði ný trúarbrögð með því að sameina þætti úr ýmsum afrískum siðum og kristni sem það lærði af þrælahöldurum sínum. Það sameinaði matvæli frá Afríku og staðbundið hráefni í nýja matargerð sem minnti það á heimahagana. Áhrif Afríku lifðu áfram í tónlistinni, dönsunum og sögunum sem fólkið skapaði. Þrælað fólk veitti einnig tilraunum þrælahaldara til að arðræna það mótspyrnu með ýmsum hætti. Það skemmdi verkfæri, vann skemmdarverk á vélum og kveikti í reyrökrum og hlöðum fullum af sykri sem beið útflutnings til Evrópu. Það flúði og í fjöllum Jamaíku myndaði fólk sem flúið hafði úr þrælkun samfélög og lifði í felum. Nokkrum sinnum reis þrælað fólk upp með vopnum og drap þrælahaldara og verkstjóra.
Evrópumenn létu eymd þrælaðs fólks frá Afríku sig að mestu litlu varða og höfðu óseðjandi löngun í sykur sem jókst með tímanum. Árið 1650 fluttu plantekrueigendur á Barbados einu saman um fimm þúsund tonn af sykri til Englands. Fimmtíu árum síðar hafði magnið tvöfaldast. Eftir því sem eftirspurn eftir sykri óx jókst einnig eftirspurn eftir þræluðu vinnuafli. Á árunum 1450 til 1600 keyptu Evrópumenn árlega um 2,500 manns frá Afríku sem hneppt höfðu verið í þrælkun. Á sextándu öld var flest þetta fólk sent til Hispaníólu, Kúbu, Brasilíu og Venesúela. Frá og með sautjándu öld, þegar England, Frakkland, Niðurlönd og Danmörk stofnuðu sykurplantekrur í Karíbahafi, fjölgaði fólki frá Afríku sem flutt var í þrælkun til Ameríku upp í um 18,680 á ári (mynd 5.25). Á átjándu öld, þegar þúsundir sykurmyllna stóðu meðfram strönd Brasilíu og á eyjum Karíbahafsins, fóru 61,330 manns eftir „miðleiðinni“ yfir Atlantshafið árlega. Fjörutíu og tvö prósent voru send til vinnu í Karíbahafi og 38 prósent til Brasilíu. Bresku nýlendurnar á meginlandi Norður-Ameríku fengu aðeins 4 til 5 prósent heildarfjöldans.
Verslun bæði með sykur og þrælað fólk hélt uppi fjölmörgum atvinnugreinum og veitti þúsundum atvinnu en skapaði sumum mikinn auð. Skipasmiðir, skipstjórar og sjómenn fengu atvinnu, sem og hafnarverkamenn, flutningamenn, tollverðir og starfsfólk sykurhreinsunarstöðva. Bakarar, kökugerðarfólk, sælgætisframleiðendur og matvörukaupmenn græddu allir óbeint á sykri. Þau sem smíðuðu tunnurnar sem geymdu sykur og aðrar afurðir sem þrælað fólk framleiddi — tóbak, hrísgrjón og indígó — högnuðust einnig. Hið sama átti við um þau sem útveguðu ódýran fatnað, skó og matvæli á borð við saltfisk handa þræluðu fólki. Bankar og tryggingafélög græddu sömuleiðis gríðarlegar fjárhæðir og eigendur stórra sykurplantekra fjárfestu oft hagnað sinn í öðrum atvinnugreinum, reistu glæsileg stórhýsi eða keyptu munaðarvörur.
Auð af þessu tagi mátti auðveldlega umbreyta í pólitísk völd. Sykurplantekrueigendur í Bretlandi beittu þrýstingi á þingið með góðum árangri til að vernda hagsmuni sína og margir þeirra fóru út í stjórnmál. Þeir sátu í neðri málstofu þingsins og sumir komust jafnframt í lávarðadeildina með því að nota auð sinn til að kaupa sér aðalstitla og jarðeignir. Fyrir tilstilli sykurhagsmunahópsins á þingi tók breski flotinn að skammta sjómönnum sínum daglega grogg, blöndu af rommi, sykri og límónusafa. Þessi ráðstöfun jók hagnað breskra sykurplantekrueigenda enn frekar.