Námsgögn
Innskráning
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur
    2. 12.1 Viðreisn eftir fyrri heimsstyrjöldina
    3. 12.2 Stofnun Sovétríkjanna
    4. 12.3 Kreppan mikla
    5. 12.4 Gömul heimsveldi og nýjar nýlendur
    6. 12.5 Andspyrna, borgararéttindi og lýðræði
    7. Lykilhugtök
    8. Samantekt kaflahluta
    9. Upprifjunarspurningar
    10. Spurningar til að kanna skilning
    11. Beitingar- og ígrundunarspurningar
  2. A | Orðasafn
  3. B | Mannkynssaga, 2. bindi, frá 1400: Kort og tímalínur
  4. C | Heimskort
  5. D | Ráðlagðar heimildir til náms í mannkynssögu
  6. Atriðisorðaskrá
Mannkynssaga II: frá 1400 (IS)Kafli 12Lykilhugtök
1212 Millistríðsárin

Lykilhugtök

FYRRI KAFLI

12.5 Andspyrna, borgararéttindi og lýðræði

NÆSTI KAFLI

Samantekt kaflahluta

Lykilhugtök

Balfour-yfirlýsingin
yfirlýsing Alfreds Balfour, utanríkisráðherra Bretlands, frá 1917 þar sem hann lýsti opinberlega stuðningi við stofnun þjóðarheimilis gyðinga í Palestínu
Bjórkjallarauppreisnin
tilraun Adolfs Hitler og fylgismanna hans árið 1923 til að ná borginni München á sitt vald
samyrkjuvæðing
yfirtaka ríkisstjórnar á landbúnaði landsins
fasismi
stjórnmálahreyfing sem leggur áherslu á að gera borgara að staðföstum þjóðernissinnum sem keppa að einingu og kynþáttahreinleika til að vinna gegn meintri hnignun þjóðarinnar
fimm ára áætlanir
áætlanir sem Sovétríkin tóku upp á fjórða áratugnum og settu markmið um iðnaðar- og landbúnaðarframleiðslu sem voru yfirleitt óraunhæf
flapper-kona
kona á þriðja áratugnum sem tileinkaði sér sjálfstæðan lífsstíl, klæddist styttri pilsum og var með styttra hár
gullfótur
peningakerfi þar sem verðgildi gjaldmiðils lands er beintengt verðgildi gulls
verg landsframleiðsla (VLF)
verðmæti allra vara og allrar þjónustu sem land framleiðir á einu ári
Guomindang
kínverski þjóðernisflokkurinn sem Sun Yat-sen stofnaði og Chiang Kai-shek leiddi síðar
Írska fríríkið
ríki sem sýslurnar tuttugu og sex í suðurhluta Írlands mynduðu og var síðar nefnt Írland
Kellogg–Briand-sáttmálinn
samningur frá 1928 þar sem meira en sextíu ríki afsöluðu sér notkun stríðs sem tækis í utanríkisstefnu
Þjóðabandalagið
fjölþjóðastofnun sem stofnuð var með Versalasamningnum frá 1919 til að stuðla að sameiginlegu öryggi
Gangan mikla
ganga stuðningsmanna kommúnista norður á bóginn undir forystu Mao Zedong sem bjargaði þeim frá útrýmingu af hálfu Guomindang
umboðskerfið
kerfi þar sem yfirráð yfir landsvæði voru færð frá einni ríkisstjórn til annarrar undir eftirliti Þjóðabandalagsins
Nýi sáttmálinn (New Deal)
bandarísk efnahagsumbótaáætlun undir stjórn Franklins Roosevelt sem kom á fót atvinnubótaáætlunum
Nýja efnahagsstefnan (NEP)
stefna Leníns sem innleiddi vissa þætti kapítalisma til að bregðast við þrengingum og vaxandi óánægju meðal rússnesku þjóðarinnar
New Negro-hreyfingin
hreyfing sem varð til á þriðja áratugnum þegar svartir Bandaríkjamenn börðust fyrir auknum borgararéttindum
panafríska hreyfingin
hreyfing sem byggðist á þeirri hugmynd að allir íbúar Afríku gætu unnið saman að auknu sjálfstæði
stríðsskaðabætur
peningagreiðslur sem Þýskalandi bar að inna af hendi til bandalagsríkjanna til að bæta þeim upp eyðilegginguna sem þau urðu fyrir í stríðinu
Saltgangan
tvö hundruð mílna (um 320 kílómetra) ganga sem Mohandas (Mahatma) Gandhi leiddi á Indlandi árið 1930 til að mótmæla banni Breta við saltsöfnun og háum sköttum á saltkaup
Schutzstaffel (SS)
þýsk hálfhernaðarleg samtök nasista sem ætlað var að annast öryggisgæslu og beita ógnunum
Sinn Féin
stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 1905 og barðist fyrir auknu fullveldi Írlands
sósíalískt raunsæi
listhreyfing í Sovétríkjunum sem gerði verkafólk að viðfangsefni sínu og snerist ekki síður um ættjarðarást en list
kosningaréttarsinni
einstaklingur sem barðist fyrir kosningarétti kvenna
alræði
stjórnarform þar sem ríkið hefur stjórn á öllum þáttum í lífi einstaklings
Versalasamningurinn
samningur frá 1919 sem batt formlega enda á fyrri heimsstyrjöldina, endurskipulagði landamæri Evrópu og stofnaði Þjóðabandalagið

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/world-history-volume-2/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax hvorki styður né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

12.5 Andspyrna, borgararéttindi og lýðræði

NÆSTI KAFLI

Samantekt kaflahluta