Inngangur
Efnisyfirlit kaflans
Inngangur
Sumer var í suðurhluta þess lands sem nú er Írak og þar voru nokkrar af stærstu borgum upphafsskeiðs mannkynssögunnar. Í Ur, einni þessara fornu byggða, var fagur viðarkassi lagður í konungsgröf um 2550 BCE (Mynd 3.1). Hann er um níu sinnum tuttugu tommur að stærð (örlítið stærri en fartölva) og í hann eru felldar vandaðar mósaíkmyndir og skrautrammar úr brotum af rauðum kalksteini, lapis lazuli og skeljum sjávardýra. Slíkt sérhæft handverk var einkennandi fyrir samfélög sem reiddu sig ekki lengur á veiðar og söfnun til fæðuöflunar heldur ræktuðu nytjaplöntur sem gáfu næga uppskeru til að brauðfæða fjölmenni. Fyrir vikið nutu þau nægs frítíma og velmegunar til þess að sumir samfélagsþegnar gætu helgað sig handverki.
Kassinn gefur að minnsta kosti þrennt mikilvægt til kynna um siðmenninguna sem bjó hann til. Í fyrsta lagi smíðaði þaulvanur handverksmaður kassann og gerði mósaíkmyndirnar, sem bendir til verkaskiptingar. Í öðru lagi sýna mósaíkmyndirnar mann, væntanlega konung, í miðri efstu röðinni þar sem hann stjórnar hermönnunum fyrir neðan. Þessi valdatengsl benda til nýs stigveldis í samfélaginu. Að lokum virðast allir hermennirnir minni en konungurinn á myndinni. Með því er lægri staða þeirra sýnd á táknrænan hátt og gefið til kynna að félagsleg lagskipting hafi orðið til. Þessar breytingar urðu allar smám saman og höfðu í för með sér hægfara en varanleg áhrif á líf íbúa Ur og nágrennis. Svipaðar breytingar urðu í öðrum fornum borgum heimsins.
