88 Fullkomin samkeppni

Inngangur að fullkominni samkeppni

Jarðræktarfræðingur og bóndi skoða plöntu á sojabaunaakri. — **Mynd 8.1.** Verð og samkeppnisskilyrði geta ráðið því hvort sojabaunabóndi heldur áfram sömu ræktun eða skiptir yfir í aðra nytjaplöntu. (Mynd: aðlögun á „Agronomist & Farmer Inspecting Weeds“ eftir United Soybean Board/Flickr, CC BY 2.0)

Inngangur að fullkominni samkeppni

Tengjum við raunveruleikann

Á hverju strái

Hefur þú einhvern tíma fengið greitt fyrir barnapössun, grasslátt eða snjómokstur? Þá kepptir þú líklega við marga sem buðu nánast sömu þjónustu og lítið stóð í vegi fyrir því að fleiri bættust í hópinn.

Við slíkar aðstæður ræður ríkjandi markaðsverðið. Ef einn þjónustuaðili krefst hærra verðs geta viðskiptavinir auðveldlega leitað annað. Ræktendur landbúnaðarafurða standa frammi fyrir svipuðum aðstæðum.

Ræktun krefst meiri undirbúnings en barnapössun eða grassláttur, en samkeppnin getur engu að síður verið hörð. Á heimsmarkaði keppa þúsundir bænda sem selja einsleitar afurðir; vetrarhveiti frá einum framleiðanda er í meginatriðum sambærilegt vetrarhveiti frá öðrum. Verði ræktunin óarðbær getur bóndi oft skipt yfir í aðra nytjaplöntu án þess að selja sjálft býlið.

Efsti hluti Miðvesturríkja Bandaríkjanna var um kynslóðir nefndur „hveitiríkið“. Samkvæmt landbúnaðarhagtöluþjónustu bandaríska landbúnaðarráðuneytisins var hveiti sáð í 11,6 milljónir ekra í Norður-Dakóta árið 1997 en maís í 780.000 ekrur. Hvernig hafði þessi skipting breyst um aldarfjórðungi síðar? Brugðust bændur við breytingum á hlutfallslegu verði með því að skipta um nytjaplöntu? Svarið kemur fram í lok kaflans.

Viðfangsefni kaflans er markaður með fullkominni samkeppni. Þar er tiltölulega auðvelt að hefja og hætta starfsemi, vörur seljenda eru sambærilegar og enginn einstakur keppinautur ræður markaðsverðinu.

Engum er skylt að kaupa af tilteknu fyrirtæki og væntanlegir viðskiptavinir geta oft snúið sér til keppinauta. Fyrirtæki í fullkominni samkeppni finna sérstaklega fyrir þessum veruleika. Í kaflanum er fjallað um hvernig þau velja framleiðslumagn, hvaða hagnaði þau geta vænst og hvenær þau hefja eða hætta starfsemi. Fjöldi seljenda, aðgangshindranir og eðli vörunnar mynda saman markaðsgerð atvinnugreinar. Hér er sjónum beint að fullkominni samkeppni; síðar eru einokun, einokunarsamkeppni og fákeppni skoðaðar.