Í kaflanum Dreifiregla lærðuð þið að nota dreifiregluna til að einfalda stæður á borð við 2 ( 𝑥 − 3 ) . 2 ( x − 3 ) . Þið margfölduðuð báða liðina innan sviganna, 𝑥 a n d 3 , x og 3 , með 2 , 2 , og fenguð 2 𝑥 − 6 . 2 x − 6 . Með nýjum orðaforða þessa kafla má segja að þið hafið margfaldað tvíliðinn 𝑥 − 3 , x − 3 , með einliðnum 2 . 2 . Að margfalda tvílið með einlið er því ekkert nýtt fyrir ykkur!
Dæmi 10.28
Margfaldið:
Lausn
3 ( 𝑥 + 7 ) 3 ( x + 7 )
Beitið dreifireglu.
3 · 𝑥 + 3 · 7 3 · x + 3 · 7
Einfaldið.
3 𝑥 + 2 1 3 x + 21
Dæmi 10.29
Margfaldið:
Lausn
Beitið dreifireglu.
Einfaldið.
Dæmi 10.30
Margfaldið:
Lausn
Beitið dreifireglu.
Einfaldið.
Margföldun einliðar og þríliðar fer fram með nánast sama hætti.
Rétt eins og sýna má margföldun talna á mismunandi vegu má nota nokkrar aðferðir til að margfalda tvílið með tvílið.
Notkun dreifireglunnar
Við byrjum á að nota dreifiregluna. Skoðið aftur sýnidæmi 10.33.
Við dreifðum p og fengum
Hvað ef við höfum ( x + 7 ) í stað p ?
Dreifið ( x + 7 ) .
Beitið dreifireglunni aftur.
𝑥 2 + 7 𝑥 + 3 𝑥 + 2 1 x 2 + 7 x + 3 x + 21
Sameinið samkynja liði.
𝑥 2 + 1 0 𝑥 + 2 1 x 2 + 10 x + 21
Takið eftir að áður en samkynja liðir voru sameinaðir voru liðirnir fjórir. Við margfölduðum hvorn lið fyrri tvíliðarins með hvorum lið síðari tvíliðarins—fjórar margfaldanir.
Gætið þess að greina á milli summu og margfeldis.
Dæmi 10.34
Margfaldið:
Lausn
( 𝑥 + 6 ) ( 𝑥 + 8 ) ( x + 6 ) ( x + 8 )
Dreifið ( x + 8 ) .
Beitið dreifireglunni aftur.
𝑥 2 + 8 𝑥 + 6 𝑥 + 4 8 x2 + 8 x + 6 x + 48
Einfaldið.
𝑥 2 + 1 4 𝑥 + 4 8 x2 + 14 x + 48
Nú sjáum við hvernig tvíliðir þar sem breytan hefur stuðul eru margfaldaðir.
Hingað til hefur margfeldi tveggja tvíliða verið þríliður. Það á þó ekki alltaf við.
Dæmi 10.37
Margfaldið:
Lausn
Beitið dreifireglu.
Beitið dreifireglunni aftur.
Einfaldið.
Engir samkynja liðir eru til að sameina.
Notkun FOIL-aðferðarinnar
Munið að þegar tvíliður er margfaldaður með tvílið fást fjórir liðir. Stundum má sameina samkynja liði og fá þrílið en stundum eru engir samkynja liðir til að sameina. Skoðum síðasta dæmið aftur og athugum sérstaklega hvernig liðirnir fjórir fengust.
Hvaðan kom fyrsti liðurinn, 𝑥 2 , ?
Hann er margfeldi 𝑥 𝑎 𝑛 𝑑 𝑥 , x og x , fremstu liðanna í ( 𝑥 + 2 ) a n d ( 𝑥 − 𝑦 ) . ( x + 2 ) og ( x − y ) .
Næsti liður, − 𝑥 𝑦 , − xy , er margfeldi 𝑥 a n d − 𝑦 , x og − y , ytri liðanna tveggja.
Þriðji liðurinn, + 2 𝑥 , +2 x , er margfeldi 2 a n d 𝑥 , 2 og x , innri liðanna tveggja.
Síðasti liðurinn, fékkst með því að margfalda öftustu liðina tvo.
Við skammstöfum „fremstu, ytri, innri, öftustu“ sem FOIL eftir ensku heitunum First, Outer, Inner og Last. Auðvelt er að muna orðið FOIL og það tryggir að við finnum öll fjögur margfeldin. Við segjum því að FOIL-aðferðin sé notuð til að margfalda tvo tvíliði.
Skoðum aftur. Nú vinnum við dæmi þar sem FOIL-mynstrið er notað til að margfalda tvo tvíliði.
Dæmi 10.38
Margfaldið með FOIL-aðferðinni:
Lausn
Skref 1: Margfaldið fremstu liðina.
Skref 2: Margfaldið ytri liðina.
Skref 3: Margfaldið innri liðina.
Skref 4: Margfaldið öftustu liðina.
Skref 5: Sameinið samkynja liði þegar það er hægt.
Skref FOIL-aðferðarinnar eru tekin saman hér fyrir neðan. FOIL-aðferðin gildir aðeins um margföldun tvíliða en ekki annarra margliða!
Dæmi 10.39
Margfaldið:
Lausn
Skref 1: Margfaldið fremstu liðina.
Skref 2: Margfaldið ytri liðina.
Skref 3: Margfaldið innri liðina.
Skref 4: Margfaldið öftustu liðina.
Skref 5: Sameinið samkynja liði.
Dæmi 10.40
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið fremstu liðina.
Margfaldið ytri liðina.
Margfaldið innri liðina.
Margfaldið öftustu liðina.
Sameinið samkynja liði.
Dæmi 10.41
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið fremstu liðina.
Margfaldið ytri liðina.
Margfaldið innri liðina.
Margfaldið öftustu liðina.
Sameinið samkynja liði. Þeir eru engir.
Notkun lóðréttu aðferðarinnar
FOIL-aðferðin er yfirleitt fljótlegasta leiðin til að margfalda tvo tvíliði en hún gildir aðeins um tvíliði. Nota má dreifiregluna til að finna margfeldi hvaða tveggja margliða sem er. Önnur aðferð sem gildir um allar margliður er lóðrétta aðferðin. Hún líkist mjög aðferðinni sem þið notið til að margfalda núll og jákvæðar heiltölur. Skoðið vandlega þetta dæmi um margföldun tveggja talna með tveimur tölustöfum.
Þið byrjið á að margfalda með og fá
Síðan margfaldið þið með og stillið hlutmargfeldinu upp í rétta dálka.
Að lokum leggið þið hlutmargfeldin saman.
Nú beitum við sömu aðferð til að margfalda tvo tvíliði.
Dæmi 10.42
Margfaldið með lóðréttu aðferðinni:
Lausn
Ekki skiptir máli hvor tvíliðurinn er efst. Stillið dálkunum upp þegar þið margfaldið, eins og þegar við margfölduðum
Margfaldið 2 x − 7 með −1 .
Margfaldið 2 x − 7 með 5 x .
Sameinið samkynja liði.
Athugið að hlutmargfeldin eru sömu liðir og fást með FOIL-aðferðinni.
Við höfum nú notað þrjár aðferðir til að margfalda tvíliði. Æfið hverja aðferð og reynið að ákveða hvaða aðferð þið kjósið. Aðferðirnar þrjár eru taldar upp hér til að auðvelda ykkur að muna þær.
Margfaldið þrílið með tvílið
Við höfum margfaldað einliði með einliðum, einliði með margliðum og tvíliði með tvíliðum. Nú erum við tilbúin að margfalda þrílið með tvílið. Munið að FOIL-aðferðin gildir ekki í þessu tilviki en nota má annaðhvort dreifiregluna eða lóðréttu aðferðina. Fyrst skoðum við dæmi þar sem dreifireglan er notuð.