Section Quiz
Kaflapróf
9.1Hvað er félagsleg lagskipting?
Hvaða eiginleiki erfðastéttakerfa gerir þau að lokuðum kerfum?
- Þeim er stjórnað af leynilegum ríkisstjórnum.
- Fólk getur ekki breytt félagslegri stöðu sinni.
- Flest þeirra hafa verið bönnuð með lögum.
- Þau eru aðeins til í dreifbýli.
Hvaða kerfi veitir mest svigrúm til félagslegs hreyfanleika?
- Erfðastéttakerfi
- Konungsveldi
- Verðleikaræði
- Almennt stéttakerfi
Hver eftirfarandi einstaklinga hefur skýrast tækifæri til félagslegs hreyfanleika upp á við í Bandaríkjunum?
- Verksmiðjustarfsmaður á dagvakt
- Einstaklingur sem er fyrstur í fjölskyldu sinni til að hefja háskólanám
- Frumburður sem erfir fjölskyldufyrirtækið
- Umsækjandi sem fær starf eftir sitt fyrsta atvinnuviðtal
Hvaða dæmi sýnir lítið samræmi félagslegrar stöðu?
- Fjölskylda í úthverfi býr í látlausu einbýlishúsi og fer í gott frí á hverju sumri.
- Einstæð móðir fær mataraðstoð og á erfitt með að finna fullnægjandi vinnu.
- Einstaklingur sem hætti í háskóla stofnar netfyrirtæki sem aflar milljóna fyrsta árið.
- Frægur leikari á hús í þremur löndum.
Í verðleikaræði myndi aðstoðarmaður læknis:
- fá sömu laun og allir aðrir aðstoðarmenn lækna
- teljast til yfirstéttar
- líklegast ganga í hjónaband með sérfræðingi í sambærilegri stöðu
- fá launahækkun fyrir framúrskarandi störf
9.2Félagsleg lagskipting og hreyfanleiki í Bandaríkjunum
Hvaða stétt telja flestir Bandaríkjamenn sig tilheyra?
- Miðstétt
- Yfirstétt
- Lægri stétt
- Enga tiltekna stétt
Hvaða hugtak er notað um hegðun, siði og viðmið sem tengjast tiltekinni stétt?
- Stéttareinkenni
- Völd
- Virðing
- Undirstétt
Hvaða dæmi lýsir félagslegum hreyfanleika innan lífsferils?
- Ræstingarmaður er í sömu þjóðfélagsstétt og amma hans var.
- Stjórnandi er í annarri stétt en foreldrar hans.
- Ritstjóri er í sömu þjóðfélagsstétt og frændsystkini hans.
- Lögfræðingur er í annarri stétt en systir hans.
Hugtakið starfsvirðing vísar til þess að störf séu:
- öll jafn hátt metin
- metin misjafnlega
- úthlutuð fólki til æviloka
- ekki hluti af sjálfsmynd fólks
9.3Lagskipting og ójöfnuður á heimsvísu
Hvernig skipta hefðbundin líkön af lagskiptingu á heimsvísu ríkjum í ólíka flokka?
- Þau greina iðnvæðingarstig ríkja.
- Þau meta menningarleg viðmið og samfélagsleg markmið.
- Þau mæla félagslegan hreyfanleika milli stétta.
- Þau nota mælikvarða til að meta efnahagslegan styrk hvers ríkis.
Hvaða atburður skapaði verulegt bil milli Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku annars vegar og annarra heimshluta hins vegar?
- Iðnbyltingin
- Bandaríska byltingin
- Siðaskiptin
- Fyrri heimsstyrjöldin
Hvað sýnir GNI PPP-gildið?
- Heildarverðmæti uppsafnaðs auðs ríkis
- Árleg opinber útgjöld
- Meðalárstekjur borgara ríkis
- Skuldir ríkis
9.4Fræðileg sjónarhorn á félagslega lagskiptingu
Samkvæmt Davis–Moore-tilgátunni er ójöfn dreifing umbunar í félagslegri lagskiptingu:
- úrelt skipulagsform samfélags
- tilbúin endurspeglun samfélags
- nauðsynleg vegna þess að hún gegnir hlutverki í samfélaginu
- óréttlætanleg
Hvaða áhrif taldi Melvin Tumin að félagsleg lagskipting hefði á sumt hæft fólk?
- Hún svipti það tækifæri til að gegna hærra settum störfum.
- Hún hvatti það til að afla sér þjálfunar fyrir hærra sett störf.
- Hún leiddi til þess að því væri oft sagt upp úr hærra settum störfum.
- Hún þvingaði það í hærra sett störf.
Hvaða fullyrðing lýsir lagskiptingu frá sjónarhorni táknrænnar samskiptahyggju?
- Karlar hafa oft hærri laun en konur, jafnvel þótt þau gegni sama starfi.
- Eftir vinnu finnst ræstingarmanninum Pat þægilegra að borða á veitingastað við þjóðveg en á frönskum veitingastað.
- Læknar fá hærri laun vegna þess að starf þeirra er meira metið.
- Kennarar þurfa enn að berjast fyrir að halda hlunnindum á borð við sjúkratryggingu.
Þegar Karl Marx sagði að verkafólk upplifði firringu átti hann við að það:
- þyrfti að vinna eitt og án félagsskapar
- upplifði hvorki tengsl við vinnu sína né við annað verkafólk
- flytti milli landsvæða
- þyrfti sjálft að leggja sig fram til að komast áfram
Fræðafólk átakakenninga lítur svo á að kapítalistar:
- séu metnaðarfullir
- fjármagni félagslega þjónustu
- verji peningum skynsamlega
- auðgist á meðan verkafólk haldist fátækt