1717 Stjórnkerfi og stjórnmál

Lykilhugtök

Lykilhugtök

einveldi: stjórnarform þar sem þjóðhöfðingi fer með algert og óskorað vald

stjórnleysi: skortur á skipulögðu stjórnkerfi

lögmætt vald: vald sem fólk viðurkennir vegna þess að það telur valdið eiga sér lögmæta stoð

náðarvald: vald sem byggir lögmæti sitt á óvenjulegum persónulegum eiginleikum leiðtoga

þingbundin konungsstjórn: stjórnarform þar sem konungur eða drottning er þjóðhöfðingi en verður að lúta stjórnarskrá landsins

lýðræði: stjórnarform þar sem allir borgarar hafa jafna rödd eða jafnt atkvæðavægi við mótun stefnu ríkisins

einræði: stjórnarform þar sem einn einstaklingur eða mjög fámennur hópur fer með algert og óskorað vald yfir stjórnkerfi og íbúum, yfirleitt eftir að hafa komist til valda með efnahagslegum eða hernaðarlegum yfirburðum

regluvald: vald sem nýtur lögmætis á grundvelli reglna, fyrirmæla og laga

konungsveldi: stjórnarform þar sem einn þjóðhöfðingi ríkir til æviloka eða þar til hann afsalar sér hásætinu

fámennisstjórn: stjórnarform þar sem fámennur úrvalshópur fer með völd

einn maður, eitt atkvæði: meginregla um að atkvæði hvers og eins skuli vega jafnt

patrímóníalismi: tegund lögmæts valds þar sem hernaðar- og stjórnsýsluhópar halda uppi persónubundnu valdi stjórnandans

stjórnmál: svið samfélagsins þar sem undirliggjandi félagsleg viðmið og gildi þjóðar eða hóps birtast í stjórnskipan og stjórnmálaháttum

vald: geta til að knýja fram eigin vilja gagnvart öðrum

valdakjarni: fámennur hópur valdamikils fólks sem hefur yfirráð yfir stórum hluta samfélagsins

fulltrúalýðræði: stjórnarform þar sem borgarar kjósa fulltrúa til að gæta hagsmuna sinna

alræðisstjórn: afar kúgandi einræðisstjórn þar sem leiðtoginn stjórnar flestum þáttum í lífi borgaranna

hefðarvald: vald sem byggir lögmæti sitt á rótgrónum siðum og venjum