Samantekt

Samantekt

13.1 Rekstrarform fyrirtækja: yfirlit um lagaleg og skattaleg sjónarmið

Frumkvöðlastarfi fylgir ábyrgð á mikilvægum ákvörðunum. Fyrst þarf að ákveða tilgang fyrirtækisins, til dæmis hver eigi að njóta ávinnings af stofnun þess. Önnur mikilvæg ákvörðun er hvort fyrirtækið skuli starfa í hagnaðarskyni eða sem félagasamtök án hagnaðarsjónarmiða. Hún tengist tilgangi fyrirtækisins náið og ræðst ekki endilega af væntum tekjum heldur af því hver muni „eiga“ fyrirtækið og hvernig hagnaður þess verði nýttur. Þriðja ákvörðunin snýr að rekstrarformi fyrirtækisins. Meðal valkosta eru hlutafélag, LLC-félag, sameignarfélag og einstaklingsrekstur.

13.2 Hlutafélög

Við stofnun hlutafélags þarf að velja á milli ýmissa kosta. Einn þeirra er hvort stofna skuli C- eða S-félag. Þetta er fyrst og fremst skattaleg ákvörðun, því C-félög eru skattlögð sem hlutafélög en S-félög sem sameignarfélög. Hvort formið hentar betur ræðst af mörgum breytum, meðal annars fyrirhuguðum fjölda hluthafa og því hve miklar tekjur eiga að vera eftir í félaginu eða greiddar út sem arður að teknu tilliti til hugsanlegrar tvísköttunar. Einnig þarf að ákveða hvort sækjast skuli eftir B Corp-vottun með því að fylgja ýmsum viðmiðum um samfélagslega ábyrgð og sjálfbærni. Að lokum þarf að ákveða hvort eigið fé, það er hlutabréf, skuli síðar skráð á markað eins og hjá flestum stórfyrirtækjum eða vera áfram í einkaeigu. Einkaeiga kann að veita meiri stjórn en takmarkar aðgang að fjármagni.

13.3 Sameignarfélög og samrekstrarfyrirtæki

Sameignarfélög eru vinsælt rekstrarform og þeim má skipa með ýmsum hætti. Valið getur verið nokkuð flókið því illa upplýst ákvörðun kann að leiða til lagalegra vandamála. Valkostirnir eru meðal annars GP-, LP-, LLP- og LLLP-félög sem hvert um sig hentar við ólíkar aðstæður. Við val á gerð sameignarfélags þarf að líta til tilgangs fyrirtækisins, stjórnskipulags, skattlagningar og ábyrgðar. Tengt rekstrarform er samrekstrarfyrirtæki. Tvö eða fleiri fyrirtæki geta tekið höndum saman um tiltekinn tilgang í afmarkaðan tíma.

13.4 Félög með takmarkaðri ábyrgð

LLC-félög hafa á síðustu tuttugu og fimm árum orðið eitt vinsælasta rekstrarform nýrra sprotafyrirtækja. Mikill vöxtur LLC-félaga skýrist af einfaldri jöfnu: auðveld stofnun + einfaldur rekstur + takmörkuð ábyrgð = vinsældir. LLC-félög búa yfir nokkrum kostum sem frumkvöðlar virðast kunna að meta: Stofn- og rekstrarkostnaður er lítill, félögin krefjast lítillar umsýslu, persónulegar eignir eigandans njóta ábyrgðarverndar og sveigjanleiki er í skattalegri meðferð.

13.5 Einstaklingsrekstur

Einstaklingsrekstur er algengasta rekstrarformið í Bandaríkjunum. Auðvelt og ódýrt er að stofna hann, eigandinn stjórnar honum beint og fáar reglur gilda um stofnun og rekstur. Kostunum fylgja þó gallar. Eigandinn ber ótakmarkaða persónulega ábyrgð á öllum skuldbindingum fyrirtækisins og því getur þetta rekstrarform verið mjög áhættusamt. Vilji eigandi einstaklingsrekstrar halda sama rekstrarformi en fá aðgang að fjármagni getur hann aðeins tekið lán hjá banka eða ef til vill ættingja. Einstaklingsrekstur getur hvorki selt hlutabréf líkt og hlutafélag né tekið inn fleiri félagsmenn líkt og sameignarfélag eða LLC-félag.

13.6 Fleiri álitaefni: fjármagnsöflun, heimilisfesti fyrirtækis og tækni

Ýmis sjónarmið hafa áhrif á val þess rekstrarforms sem hentar hverjum frumkvöðli best. Ákvörðunin ræðst af framtíðarsýn frumkvöðulsins um fyrirhugaðan rekstur og hefur áhrif á alla þætti starfseminnar. Hún tekur meðal annars til lagalegrar ábyrgðar, skattlagningar og möguleika á fjármagnsöflun. Einnig kann að þurfa að meta í hvaða fylki best sé að stofna og reka fyrirtækið með tilliti til skatta, regluverks og annarra tengdra atriða.

13.7 Að draga úr og stýra áhættu

Áhætta er óhjákvæmilegur þáttur í rekstri sérhvers sprotafyrirtækis og ekki er hægt að verjast henni allri. Hins vegar má greina áhættu, gera ráð fyrir henni, stýra henni, draga úr henni og verjast henni að vissu marki. Lykillinn að því að skilja áhættu og bregðast við henni er að líta ekki á stofnun fyrirtækis af óraunsærri bjartsýni og gera ráð fyrir að áhætta komi aldrei upp hjá sér. Áhætta er alls staðar til staðar og tölfræðilega séð má gera ráð fyrir að eitthvað óvænt gerist. Besta leiðin er því að móta og innleiða ráðstafanir sem auðvelda frumkvöðlinum og fyrirtækinu að takast á við áhættuna, svo sem stofnun hlutafélags, vátryggingar og vöktun.