1111 Kosningar og úthlutun sæta

Lykilatriði

Í kosningu um hlutfallslegan meirihluta vinnur sá frambjóðandi sem fær flest atkvæði.
Þegar kosningaraðferð skilar ekki sigurvegara má nota umferðarkosningu til að fá niðurstöðu.
Forgangsröðunarkosning, einnig nefnd tafarlaus umferðarkosning, er ein tegund röðunarkosningar.
Borda-talning er röðunaraðferð þar sem hver frambjóðandi fær Borda-stig eftir fjölda þeirra frambjóðenda sem raðast neðar en hann á hverjum kjörseðli.
Þegar paraður samanburður er notaður vinnur Condorcet-frambjóðandinn, ef slíkur frambjóðandi er til staðar.
Í samþykkiskosningu geta kjósendur greitt mörgum frambjóðendum jafnvegin atkvæði.
Ef kjósanda líkar illa tiltekinn eiginleiki kosningaraðferðar getur hann litið á hann sem galla og leitað að annarri aðferð sem hefur ekki þann eiginleika.

Algeng sanngirnisviðmið kosninga eru meðal annars meirihlutaviðmið, Condorcet-viðmið um beinan samanburð, einhæfniviðmið og viðmið um óhæði gagnvart ómarktækum kostum.
Samkvæmt ómöguleikakenningu Arrows brýtur sérhver kosningaraðferð, sem byggist eingöngu á forgangsröðun kjósenda, gegn að minnsta kosti einu sanngirnisviðmiði.

Sætaúthlutunarvandinn snýst um hvernig skipta megi tiltækum gæðum á sanngjarnan hátt milli viðtakenda í heilum, en ekki brotnum, hlutum.
Sanngjörn skipting sæta í fulltrúadeild Bandaríkjaþings milli fylkja byggist á íbúafjölda hvers fylkis, heildaríbúafjölda og þingstærð, það er heildarfjölda sætanna sem á að úthluta.
Staðaldeilirinn er hlutfall heildaríbúafjölda og þingstærðar en staðalkvótinn segir til um hve mörg sæti hvert fylki ætti að fá.

Aðferð Hamiltons notar staðaldeili og neðri staðalkvóta og skiptir eftirstandandi sætum eftir stærð brotahluta staðalkvótanna. Aðferðin uppfyllir kvótaregluna og hyglar hvorki stórum né litlum fylkjum.
Aðferð Jeffersons notar breyttan deili sem er stilltur þannig að summa breyttra neðri kvóta verði jöfn þingstærðinni. Aðferðin getur brotið gegn kvótareglunni og hyglar stórum fylkjum.
Aðferð Adams notar breyttan deili sem er stilltur þannig að summa breyttra efri kvóta verði jöfn þingstærðinni. Aðferðin getur brotið gegn kvótareglunni og hyglar litlum fylkjum.
Aðferð Websters notar breyttan deili sem er stilltur þannig að summa breyttra fylkiskvóta, námunduð með hefðbundinni námundun, verði jöfn þingstærðinni. Aðferðin getur brotið gegn kvótareglunni en hyglar hvorki stórum né litlum fylkjum.

Við sætaúthlutun geta komið fram ýmsar óvæntar niðurstöður sem kjósendum kunna að þykja ósanngjarnar: Alabama-þverstæðan, mannfjöldaþverstæðan og nýríkjaþverstæðan.
Úthlutunaraðferðir geta leitt til þverstæðna sætaúthlutunar og brotið gegn kvótareglunni.
Ómöguleikakenning Balinski–Youngs segir að engin aðferð við sætaúthlutun geti uppfyllt öll sanngirnisviðmið.

1111 Kosningar og úthlutun sæta

Í kosningu um hlutfallslegan meirihluta vinnur sá frambjóðandi sem fær flest atkvæði.
Þegar kosningaraðferð skilar ekki sigurvegara má nota umferðarkosningu til að fá niðurstöðu.
Forgangsröðunarkosning, einnig nefnd tafarlaus umferðarkosning, er ein tegund röðunarkosningar.
Borda-talning er röðunaraðferð þar sem hver frambjóðandi fær Borda-stig eftir fjölda þeirra frambjóðenda sem raðast neðar en hann á hverjum kjörseðli.
Þegar paraður samanburður er notaður vinnur Condorcet-frambjóðandinn, ef slíkur frambjóðandi er til staðar.
Í samþykkiskosningu geta kjósendur greitt mörgum frambjóðendum jafnvegin atkvæði.
Ef kjósanda líkar illa tiltekinn eiginleiki kosningaraðferðar getur hann litið á hann sem galla og leitað að annarri aðferð sem hefur ekki þann eiginleika.

Algeng sanngirnisviðmið kosninga eru meðal annars meirihlutaviðmið, Condorcet-viðmið um beinan samanburð, einhæfniviðmið og viðmið um óhæði gagnvart ómarktækum kostum.
Samkvæmt ómöguleikakenningu Arrows brýtur sérhver kosningaraðferð, sem byggist eingöngu á forgangsröðun kjósenda, gegn að minnsta kosti einu sanngirnisviðmiði.

Sætaúthlutunarvandinn snýst um hvernig skipta megi tiltækum gæðum á sanngjarnan hátt milli viðtakenda í heilum, en ekki brotnum, hlutum.
Sanngjörn skipting sæta í fulltrúadeild Bandaríkjaþings milli fylkja byggist á íbúafjölda hvers fylkis, heildaríbúafjölda og þingstærð, það er heildarfjölda sætanna sem á að úthluta.
Staðaldeilirinn er hlutfall heildaríbúafjölda og þingstærðar en staðalkvótinn segir til um hve mörg sæti hvert fylki ætti að fá.

Aðferð Hamiltons notar staðaldeili og neðri staðalkvóta og skiptir eftirstandandi sætum eftir stærð brotahluta staðalkvótanna. Aðferðin uppfyllir kvótaregluna og hyglar hvorki stórum né litlum fylkjum.
Aðferð Jeffersons notar breyttan deili sem er stilltur þannig að summa breyttra neðri kvóta verði jöfn þingstærðinni. Aðferðin getur brotið gegn kvótareglunni og hyglar stórum fylkjum.
Aðferð Adams notar breyttan deili sem er stilltur þannig að summa breyttra efri kvóta verði jöfn þingstærðinni. Aðferðin getur brotið gegn kvótareglunni og hyglar litlum fylkjum.
Aðferð Websters notar breyttan deili sem er stilltur þannig að summa breyttra fylkiskvóta, námunduð með hefðbundinni námundun, verði jöfn þingstærðinni. Aðferðin getur brotið gegn kvótareglunni en hyglar hvorki stórum né litlum fylkjum.

Við sætaúthlutun geta komið fram ýmsar óvæntar niðurstöður sem kjósendum kunna að þykja ósanngjarnar: Alabama-þverstæðan, mannfjöldaþverstæðan og nýríkjaþverstæðan.
Úthlutunaraðferðir geta leitt til þverstæðna sætaúthlutunar og brotið gegn kvótareglunni.
Ómöguleikakenning Balinski–Youngs segir að engin aðferð við sætaúthlutun geti uppfyllt öll sanngirnisviðmið.