Samantekt

8.1 Gildistengjakenningin

Gildistengjakenningin lýsir efnatengjum sem afleiðingu af skörun tveggja aðskilinna atómsvigrúma á mismunandi frumeindum. Við þetta myndast svæði þar sem eitt rafeindapar er sameiginlegt báðum frumeindunum. Þegar svigrúmin skarast eftir ási sem liggur í gegnum kjarnana myndast σ-tengi. Þegar þau skarast þannig að hnútur myndast eftir þessum ás myndast π-tengi.

8.2 Blönduð atómsvigrúm

Við getum notað blönduð svigrúm, sem eru stærðfræðilegar samsetningar sumra eða allra gildisatómsvigrúma, til að lýsa rafeindaþéttleika umhverfis frumeindir sem tengjast með samgildum tengjum. Þessi blönduðu svigrúm mynda annaðhvort sigmatengi (σ-tengi), sem beinast að öðrum frumeindum sameindarinnar, eða innihalda stök rafeindapör. Við getum ákvarðað tegund svigrúmablöndunar umhverfis miðfrumeind út frá rúmfræði rafeindaþéttleikasvæðanna í kringum hana. Tvö slík svæði benda til sp-blöndunar; þrjú til sp²-blöndunar; fjögur til sp³-blöndunar; fimm til sp³d-blöndunar; og sex til sp³d²-blöndunar. Pítengi (π-tengi) myndast úr óblönduðum atómsvigrúmum (p- eða d-svigrúmum).

8.3 Fjöltengi

Fjöltengi samanstanda af einu σ-tengi sem liggur eftir ásnum milli tveggja frumeinda og einu eða tveimur π-tengjum. σ-tengin myndast venjulega við skörun blandaðra atómsvigrúma, en π-tengin myndast við hliðarskörun óblandaðra svigrúma. Vok á sér stað þegar mörg óblönduð svigrúm hafa rétta stefnu til að skarast, þannig að staðsetning π-tengja getur verið breytileg.

8.4 Sameindasvigrúmakenningin

Sameindasvigrúmakenningin (MO-kenningin) lýsir hegðun rafeinda í sameind út frá samantektum bylgjufalla atómsvigrúma. Sameindasvigrúmin sem þannig myndast geta náð yfir allar frumeindir sameindarinnar. Bindandi sameindasvigrúm myndast við samantektir bylgjufalla í sama fasa og rafeindir í þeim auka stöðugleika sameindarinnar. Andbindandi sameindasvigrúm verða til við samantektir bylgjufalla í mótfasa og rafeindir í þeim draga úr stöðugleika sameindarinnar. Sameindasvigrúm sem liggja eftir ásnum milli kjarnanna kallast σ-sameindasvigrúm. Þau geta myndast úr s-svigrúmum eða úr p-svigrúmum sem snúa endum saman. Sameindasvigrúm sem myndast úr p-svigrúmum sem liggja hlið við hlið hafa rafeindaþéttleika hvorum megin við ásinn milli kjarnanna og kallast π-svigrúm.

Við getum lýst rafeindabyggingu tvíatóma sameinda með því að beita sameindasvigrúmakenningunni á gildisrafeindir frumeindanna. Rafeindir fylla sameindasvigrúm samkvæmt sömu reglum og gilda um fyllingu atómsvigrúma; regla Hunds og uppbyggingarreglan (Aufbau) segja okkur að svigrúm með lægri orku fyllast fyrst, rafeindir dreifast áður en þær parast og hvert svigrúm getur að hámarki innihaldið tvær rafeindir með andstæðum spuna. Efni með óparaðar rafeindir eru paramagnetísk og dragast að segulsviði, en efni þar sem allar rafeindir eru paraðar eru díamagnetísk og hrindast frá segulsviði. Einn af kostum sameindasvigrúmakenningarinnar umfram Lewisbyggingar og gildistengjakenninguna er að hún spáir rétt fyrir um seguleiginleika sameinda.