44 Þrír sérstakir hagsmunaaðilar: Samfélagið, umhverfið og stjórnvöld
Lykilhugtök
Lykilhugtök
- reglan um viðskiptalegt mat (business judgment rule)
- sú meginregla að stjórnendur og stjórnarmenn hlutafélags beri ekki ábyrgð á tjóni ef fyrirliggjandi gögn sýna að ákvarðanir þeirra hafi verið skynsamlegar og teknar í góðri trú
- viðskiptakerfi með losunarþaki
- kerfi sem setur hámark á losun gróðurhúsalofttegunda frá fyrirtækjum en heimilar þeim að kaupa og selja losunarheimildir
- kolefnisspor
- magn koltvísýrings og annarra kolefnissambanda sem notkun jarðefnaeldsneytis losar út í andrúmsloftið
- kolefnisskattur
- kerfi þar sem þeir sem losa kolefni út í andrúmsloftið greiða gjald eða skatt fyrir mengunina
- Citizens United
- dómur hæstaréttar Bandaríkjanna frá 2010 sem staðfesti rétt einstaklinga og fyrirtækja til ótakmarkaðra útgjalda vegna stjórnmálaherferða
- viðskiptaákvæðið (Commerce Clause)
- sérstaklega tilgreind heimild í stjórnarskrá Bandaríkjanna sem veitir alríkisstjórninni vald til að setja reglur um viðskipti milli fylkja
- réttindi fyrirtækja sem lögaðila
- sú lagakenning að hlutafélag sé sjálfstæður lögaðili, aðskilinn frá eigendum sínum og stjórnendum, sem njóti sumra sömu lagalegu réttinda og beri sumar sömu skyldur og einstaklingar
- trúnaðarskylda
- ströng lagaleg skylda þeirra sem fara með fé annarra og felur meðal annars í sér aðgæsluskyldu og hollustuskyldu
- takmörkuð ábyrgð
- vernd sem hlutafélagaformið veitir eigendum gegn því að tapa persónulegum eignum vegna skuldbindinga félagsins
- siðferðilegt lágmark
- þær lágmarksaðgerðir og starfshættir sem fyrirtæki þarf að viðhafa til að uppfylla grunnkröfur um siðferðilega ábyrga breytni
- quid pro quo
- gagnkvæm skipti þar sem einhver lætur eitthvað af hendi gegn því að fá önnur verðmæti í staðinn; latneskt orðasamband sem merkir þetta fyrir hitt
- Sarbanes-Oxley-lögin
- lög frá 2002 sem krefjast gagnsærrar skýrslugjafar fyrirtækja á sviðum allt frá fjármálum og reikningshaldi til starfsemi aðfangakeðja
- forgangur hluthafa
- skylda fyrirtækis til að hámarka hagnað í þágu hluthafa
- réttindi fylkjanna
- það sjónarmið að fylkin eigi að hafa víðtækara stjórnunarvald en alríkisstjórnin; sjónarmiðið byggist á tíunda stjórnarskrárviðaukanum, sem áskilur fylkjunum allt vald sem alríkisstjórninni er ekki sérstaklega falið
- sjálfbærni
- langtímanálgun að atvinnustarfsemi sem tekur mið af áhrifum hennar á umhverfið, samfélagið og aðra hagsmunaaðila
- harmleikur almenninganna
- hagfræðikenning um tilhneigingu fólks til að nýta sameiginlega náttúruauðlind eins mikið og það vill án tillits til þarfa annarra eða langtímaáhrifa á umhverfið