7.4 Brjóstgrindin
7.4 Brjóstgrindin
Námsmarkmið
Eftir að hafa kynnt þér þennan kafla átt þú að geta:
- Fjallað um þá hluta sem mynda brjóstgrindina
- Tilgreint hluta bringubeinsins og skilgreint bringubeinshornið
- Fjallað um hluta rifbeins og flokkun rifbeina
Brjóstgrindin (rifjabúrið) afmarkar brjósthluta líkamans. Hún er mynduð af 12 rifjapörum, geislungum þeirra og bringubeininu (mynd 7.32). Rifin festast við 12 brjóstliði (T1–T12) að aftan. Brjóstgrindin verndar hjarta og lungu.
Bringubein
Bringubeinið er ílangt bein sem myndar festu framan á brjóstgrindinni. Það skiptist í þrjá hluta: bringubeinshjalt, bringubeinsbol og flagbrjósk. Bringubeinshjaltið er breiðari, efri hluti bringubeinsins. Á efri brún hjaltsins er grunn U-laga skora sem kallast hóstargróf. Auðvelt er að þreifa hana framan við hálsrótina, milli miðlægra enda viðbeinanna. Viðbeinsskarðið er grunn lægð hvorum megin á efri og hliðlægum brúnum bringubeinshjaltsins. Þar myndast bringu- og viðbeinsliður milli bringubeins og viðbeins. Fyrstu rifin festast einnig við bringubeinshjaltið.
Ílangi miðhluti bringubeinsins er bringubeinsbolurinn. Bringubeinshjaltið og bolurinn mætast við bringubeinshornið, sem dregur nafn sitt af því að samskeyti hlutanna eru ekki flöt heldur mynda væga beygju. Annað rifið festist við bringubeinið við bringubeinshornið. Fyrsta rifið liggur falið á bak við viðbeinið og því er annað rifið efsta rifið sem unnt er að greina með þreifingu. Bringubeinshornið og annað rifið eru því mikilvæg kennileiti þegar neðri rifin eru greind og talin. Rif 3–7 festast við bringubeinsbolinn.
Flagbrjóskið myndar neðsta odd bringubeinsins. Þessi litli hluti er úr brjóski framan af ævi en tekur smám saman að beinmyndast á miðjum aldri.
Rif
Hvert rif er bogið og flatt bein sem tekur þátt í að mynda brjóstvegginn. Rifin mynda liði við brjóstliðina T1–T12 að aftan og flest tengjast bringubeininu að framan með geislungum sínum. Rifin eru 12 pör og eru tölusett 1–12 í samræmi við brjóstliðina.
Hlutar dæmigerðs rifbeins
Aftari endi dæmigerðs rifbeins kallast rifbeinshöfuð (sjá mynd 7.27). Höfuðið myndar einkum lið við rifjaliðflöt á liðbol samsvarandi brjóstliðar en að minna leyti við rifjaliðflöt á liðbol næsta hryggjarliðar fyrir ofan. Hliðlægt við höfuðið er mjór rifbeinsháls. Lítil bunga á afturfleti rifbeinsins kallast rifbeinshnjótur og myndar lið við liðflöt á þvertindi samsvarandi hryggjarliðar. Það sem eftir er af rifbeininu kallast rifbeinsbolur (skaft). Rétt hliðlægt við hnjótinn er rifbeinshornið, þar sem sveigja rifbeinsins er mest. Rifbeinshornin mynda aftasta hluta brjóstgrindarinnar. Í líffærafræðilegri stöðu liggja hornin í línu við miðlæga brún herðablaðsins. Eftir neðri brún hvers rifbeins liggur grunnt rifbeinsskor fyrir æðar og taug.
Flokkun rifbeina
Beinhluti rifjanna nær ekki alla leið fram að bringubeininu. Þess í stað endar hvert rif í geislungi. Geislungarnir eru úr glærbrjóski og geta verið nokkrir sentímetrar á lengd. Flest rif tengjast síðan bringubeininu beint eða óbeint með geislungi sínum (sjá mynd 7.32). Rifin skiptast í þrjá flokka eftir tengslum sínum við bringubeinið.
Rif 1–7 flokkast sem heilrif (hrygg- og bringubeinsrif). Geislungur hvers þeirra tengist beint við bringubeinið. Rif 8–12 kallast skammrif (hryggjar- og geislungsrif). Geislungar þeirra tengjast ekki beint við bringubeinið. Geislungar rifja 8–10 tengjast geislungi næsta rifs fyrir ofan. Geislungur rifs 10 tengist þannig geislungi rifs 9, rif 9 tengist síðan rifi 8 og rif 8 tengist rifi 7. Tvö neðstu skammrifin (11–12) kallast einnig lausarif (hryggjarrif). Þessi stuttu rif tengjast alls ekki bringubeininu. Litlir geislungar þeirra enda þess í stað í vöðvum hliðlægs kviðveggjar.