77 Ásgrind

7.1 Skipting beinagrindarkerfisins

Námsmarkmið

Eftir að hafa kynnt þér þennan kafla átt þú að geta:

Fjallað um hlutverk beinagrindarkerfisins
Greint á milli ásgrindar og útlimagrindar
Skilgreint ásgrindina og hluta hennar
Skilgreint útlimagrindina og hluta hennar

Beinagrindarkerfið nær yfir öll bein, brjósk og liðbönd líkamans sem styðja hann og gefa líkamanum og einstökum hlutum hans lögun. Beinagrindin er úr beinum líkamans. Í beinagrind fullorðins einstaklings eru 206 bein. Yngra fólk hefur fleiri bein vegna þess að sum þeirra renna saman á barns- og unglingsárum og mynda eitt fullþroskað bein. Meginhlutverk beinagrindarinnar eru að mynda stífa innri stoðgrind sem ber líkamsþungann gegn þyngdarkraftinum og að veita vöðvum stoð til að hreyfa líkamann. Neðri hluti beinagrindarinnar er sérhæfður til að veita stöðugleika við göngu og hlaup. Efri hlutinn er hins vegar hreyfanlegri og hefur meira hreyfisvið, sem gerir þér kleift að lyfta og bera hluti eða snúa höfði og bol.

Auk þess að styðja líkamann og gera hreyfingar hans mögulegar gegnir beinagrindin verndar- og geymsluhlutverki. Hún verndar innri líffæri, þar á meðal heila, mænu, hjarta, lungu og líffæri grindarhols. Bein beinagrindarinnar eru helsti geymslustaður mikilvægra steinefna á borð við kalsíum og fosfat. Beinmergurinn í beinum geymir fitu og hýsir blóðmyndandi vef líkamans.

Beinagrindin skiptist í tvo meginhluta: ásgrind og útlimagrind.

Ásgrindin

Beinagrindin skiptist í tvo meginhluta: ásgrind og útlimagrind. Ásgrindin myndar lóðréttan miðás líkamans og inniheldur öll bein höfuðs, háls, brjóstkassa og baks (mynd 7.2). Hún verndar heila, mænu, hjarta og lungu. Við hana festast einnig vöðvar sem hreyfa höfuð, háls og bak og vöðvar sem liggja yfir axlar- og mjaðmarliði og hreyfa samsvarandi útlimi.

Ásgrind fullorðins einstaklings er úr 80 beinum, þar á meðal höfuðkúpu, hryggsúlu og brjóstkassa. Höfuðkúpan er mynduð úr 22 beinum. Sjö bein til viðbótar tengjast einnig höfðinu: tungubeinið og heyrnarbeinin (þrjú smábein í hvoru miðeyra). Hryggsúlan er úr 24 beinum sem hvert nefnist hryggjarliður, auk spjaldbeins og rófubeins. Brjóstkassinn inniheldur 12 pör af rifbeinum og bringubeinið, flatt bein framan á brjóstkassanum.

Skýringarmyndin sýnir beinagrind manns og merkir helstu beinin. Á vinstri hluta myndarinnar sést beinagrindin framan frá en á þeim hægri sést hún aftan frá. — **Mynd 7.2.** Ásgrindin styður höfuð, háls, bak og brjóstkassa og myndar þannig lóðréttan ás líkamans. Hún er úr höfuðkúpu, hryggsúlu, þar með talið spjaldbeini og rófubeini, og brjóstkassa sem rifbein og bringubein mynda. Útlimagrindin er úr öllum beinum efri og neðri útlima.

Útlimagrindin

Útlimagrindin inniheldur öll bein efri og neðri útlima ásamt beinunum sem tengja hvern útlim við ásgrindina. Í útlimagrind fullorðins einstaklings eru 126 bein. Fjallað er um bein útlimagrindarinnar í sérstökum kafla.