66 Beinvefur og beinagrindarkerfið

Lykilhugtök

Lykilhugtök

liðbrjósk: þunnt brjósklag sem þekur beinenda, dregur úr núningi og virkar sem höggdeyfir

liðamót: staður þar sem yfirborð tveggja beina mætast

bein: harður, þéttur bandvefur sem myndar burðarhluta beinagrindarinnar

smágöng: (eintala: smuga) göng í millifrumuefni beins sem hýsa einn af mörgum umfrymisöngum beinfrumu; fruman notar angana til samskipta og til að taka við næringarefnum

brjósk: hálfstífur bandvefur sem finnst á þeim svæðum beinagrindarinnar þar sem sveigjanleiki og sléttir fletir auðvelda hreyfingu

miðlægur gangur: langsum gangur í miðju hvers beinungs sem inniheldur blóðæðar, taugar og sogæðar; nefnist einnig Havers-gangur

lokuð rétting: handvirk færsla brotins beins í eðlilega stöðu án skurðaðgerðar

þéttbein: þéttur beinvefur sem þolir þrýstikrafta

beinskaft: pípulaga skaftið milli nær- og fjærenda rörbeins

frauðbeinslag höfuðkúpu (diploë): frauðbeinslag sem liggur milli tveggja þéttbeinslaga í flötum beinum

brjóskbeinmyndun: ferli þar sem bein myndast og kemur í stað glærbrjósks

beinþel: fíngerð himna sem klæðir merghol beins

vaxtarrák: leif kastþynnu sem er að fullu orðin að beini

kastþynna: (einnig vaxtarplata) glærbrjóskþynna í fal ófullþroskaðs beins sem beinvefur leysir af hólmi þegar beinið vex á lengdina

beinendi (kast): breiður hluti á hvorum enda rörbeins sem er fylltur frauðbeini og rauðum beinmerg

ytri kallus: kragi úr glærbrjóski og beini sem myndast utan um brot

flatt bein: þunnt og bogið bein sem vöðvar festast við og verndar innri líffæri

beinbrot: brotið bein

brotblóðkýli: blóðstorka sem myndast við brotstað

blóðmyndun: myndun blóðfrumna sem fer fram í rauðum beinmerg

op: op eða dæld í beini

blóðkalsíumhækkun: ástand sem einkennist af óeðlilega háum styrk kalsíums í blóði

blóðkalsíumlækkun: ástand sem einkennist af óeðlilega lágum styrk kalsíums í blóði

innri kallus: trefjabrjóskkennt millifrumuefni innan beinþels, milli tveggja brotenda

himnubeinmyndun: ferli þar sem bein myndast beint úr mesenkýmvef

óreglulegt bein: bein með flókna lögun sem verndar innri líffæri gegn þrýstikröftum

holrými: (eintala: holrými) rými í beini sem hýsa beinfrumur

rörbein: sívalt bein sem er lengra en það er breitt og virkar sem vogarstöng

merghol: holt svæði í beinskafti sem er fyllt gulum beinmerg

beinmótun: ferli við beinvöxt þar sem bein er brotið niður á einum fleti beins og lagt á annan

næringargat: lítið op um miðbik ytra yfirborðs beinskafts þar sem slagæð gengur inn í beinið og nærir það

opin rétting: brotstaður er opnaður með skurðaðgerð og beinið fært í rétta stöðu

bæklunarlæknir: læknir sem sérhæfir sig í greiningu og meðferð kvilla og áverka í stoð- og hreyfikerfi

beinvefur: harður, þéttur bandvefur sem myndar burðarhluta beinagrindarinnar

beinmyndun: (einnig ósteógenes) myndun beins

beinmyndunarmiðja: þyrping beinmyndunarfrumna á fyrstu stigum himnubeinmyndunar

beinmyndunarfruma: fruma sem myndar nýtt bein

beinátfruma: fruma sem brýtur niður bein

beinfruma: meginfruma fullþroskaðs beins sem viðheldur millifrumuefninu

beinforverafruma: ósérhæfð fruma með mikla mítósuvirkni; beinforverafrumur eru eini flokkur beinfrumna sem skiptir sér og þær sérhæfast og þroskast í beinmyndunarfrumur

ósteóíð: ósteinefnað millifrumuefni beins sem beinmyndunarfrumur seyta

beinungur: (einnig Havers-kerfi) grunneining þéttbeins sem er úr sammiðja lögum kalkaðs millifrumuefnis

beinþynning: sjúkdómur sem einkennist af minnkuðum beinmassa; kemur fram þegar hraði beináts er meiri en hraði beinmyndunar, eins og algengt er með hækkandi aldri

þvergöng: (einnig Volkmann-göng) göng sem greinast frá miðlægum gangi og hýsa æðar og taugar sem liggja að beinhimnu og beinþeli

brjóskhimna: himna sem þekur brjósk

beinhimna: trefjahimna sem þekur ytra yfirborð beins og rennur saman við liðbönd

frumbeinmyndunarmiðja: svæði djúpt í beinhimnukraga þar sem beinþroski hefst við brjóskbeinmyndun

útskot: útskot á yfirborði beins þar sem sinar og liðbönd festast

fjölgunarsvæði: svæði kastþynnu þar sem nýjar brjóskfrumur myndast í stað þeirra sem deyja við skaftenda þynnunnar og stuðlar þannig að lengdarvexti kastþynnunnar

rauður beinmergur: bandvefur í innra holrými beins þar sem blóðmyndun fer fram

endurmótun beina: ferli þar sem beinátfrumur brjóta niður gamalt eða skaddað bein samtímis því að beinmyndunarfrumur mynda nýtt bein á sama fleti í stað þess sem var brotið niður

hvíldarsvæði: svæði kastþynnu sem festir þynnuna við beinvef beinendans

síðkomin beinmyndunarmiðja: svæði beinþroska í beinendum

sinabein: lítið, kringlótt bein inni í sin sem verndar hana gegn þrýstikröftum

stutt bein: teningslaga bein sem er um það bil jafnlangt, jafnbreitt og jafnþykkt og leyfir takmarkaða hreyfingu

beinagrindarkerfi: líffærakerfi úr beinum og brjóski sem gerir hreyfingu mögulega og veitir stuðning og vernd

frauðbein: (einnig svampbein) beinvefur úr beinbjálkum sem lagar sig að breytingum á þyngdardreifingu

beinbjálkar: (eintala: beinbjálki) teinar eða hlutar grindarlaga millifrumuefnis frauðbeins

gulur beinmergur: bandvefur í innra holrými beins þar sem fita er geymd

svæði kalkaðs millifrumuefnis: svæði kastþynnu næst skaftenda hennar sem tengir kastþynnuna við beinskaftið

þroska- og ofvaxtarsvæði: svæði kastþynnu þar sem brjóskfrumur frá fjölgunarsvæðinu vaxa og þroskast og stuðla að lengdarvexti kastþynnunnar