Samantekt kafla
Samantekt kafla
7.1 Daglegt líf rómverskrar fjölskyldu
Fjölskyldan var hornsteinn rómversks lífs. Þar sem faðirinn fór með æðsta dómsvald innan fjölskyldunnar leituðust meðlimir hennar við að efla hagsæld hennar með ýmsum hætti. Á meðan rómverskir karlar úr yfirstétt tóku þátt í stjórnmálum eða gegndu herþjónustu sáu konur um heimilið. Börn voru frá unga aldri búin undir þessa skipan; drengir hlutu menntun með þessi störf í huga en megináhersla var lögð á að gifta dætur fjölskyldunnar. Konur gátu þó sinnt störfum utan heimilisins og gerðu það, en Rómverjar af lægri stéttum urðu að reiða sig á ótryggari atvinnu. Domus, eða fjölskylduheimilið, var sá staður þar sem auðugir Rómverjar sinntu stórum hluta viðskipta sinna; rómverskur verndari bauð skjólstæðingum sínum heim og íburðarmikil óðul voru vettvangur þar sem eigendur sýndu auð sinn. Rómversk viðhorf til fjölskyldunnar endurspegluðust í stjórnmálum og menningu, þar sem vel var litið á þá sem holdgerðu menningarlegar hugsjónir Rómar. Þetta átti einkum við um keisara, fjölskyldur þeirra og aðra sem voru í sviðsljósinu.
7.2 Þrælahald í Rómaveldi
Róm byggði á vinnu fólks í þrældómi. Flestir voru stríðsfangar, en sumir fæddust í ánauð og aðrir höfðu verið rændir eða yfirgefnir í frumbernsku. Frelsun var algeng og frelsingjar mynduðu fjölmennan þjóðfélagshóp í ýmsum sérhæfðum starfsgreinum. Líf fólks í þrældómi var þó oft grimmilegt og styrjaldir fyrstu aldar BCE sýna hve oft það greip til ofbeldis til að komast undan. Skylmingaþrælar voru oft karlar í ánauð sem neyddir voru til að berjast í ofbeldisfullum sýningum sem nutu gríðarlegra vinsælda allt keisaratímabilið.
7.3 Rómverskt efnahagslíf: verslun, skattar og landvinningar
Rómaveldi framleiddi, flutti inn og flutti út margvíslegar vörur. Stjórnvöld reyndu að hafa stjórn á þessari verslun með ýmsum aðferðum, meðal annars með því að hvetja skipaeigendur til að gera samninga við ríkið og útvega almenningi korn. Á staðnum sáu publicani um skattheimtuna en kerfið var ónákvæmt og umbætur Ágústusar og Díókletíanusar sýna að skattlagning var viðvarandi úrlausnarefni.
Að mörgu leyti var herinn framlenging á tilraunum Rómar til efnahagslegra yfirráða. Svæði sem herinn lagði undir sig gátu lagt efnahagslífinu til auðlindir, einkum Egyptaland sem helsti kornbirgir Rómar. Þegar komið var fram á síðara skeið Rómaveldis stóð Róm í sífelldum átökum og þrátt fyrir hvata til herþjónustu hljóta þessi hernaðarátök að hafa reynt á rómversku þjóðina.
7.4 Trúarbrögð í Rómaveldi
Hefðbundin trúarbrögð Rómverja áttu sér bæði opinberar og einkalegar hliðar. Á opinbera sviðinu endurspeglaði keisaradýrkunin, þar sem guðtignaðir keisarar voru tilbeðnir, vald keisarastólsins. Sem Vestumeyjar gátu fáeinar konur gegnt prestsembætti, þótt refsingarnar sem þeim voru stundum gerðar sýni hve ótrygg staða þeirra var. Rómverjar iðkuðu trú sína einnig á einkavettvangi, einkum með helgisiðum á heimilinu.
Launhelgatrú gaf fólki kost á að taka þátt í duldum trúarlegum helgisiðum. Átrúnaður Míþrasar og Ísisar naut sérstakra vinsælda og einkenndist af leynilegum vígsluathöfnum og stigskiptu samfélagi fylgjenda. Ólíkt fylgjendum launhelgatrúar sættu frumkristnir ofsóknum á köflum, einkum á þriðju öld, vegna þess að þeir neituðu að taka þátt í hefðbundnum trúariðkunum Rómverja á borð við dýrafórnir.
7.5 Héruð Rómar
Þegar landamæri Rómaveldis færðust út urðu Bretland og Gallía vettvangur landvinninga og hervæðingar. Samfélög heimamanna gátu þó dafnað í samskiptum sínum við herinn með því að eiga við hann viðskipti og tileinka sér þætti rómverskrar menningar. Í austri báru Rómverjar virðingu fyrir grískri menningu, þó innan vissra marka, og tileinkuðu sér suma þætti hellenisma. Rómverjar úr yfirstétt tóku jafnframt upp ýmsa þætti egypskrar listar, byggingarlistar og trúarbragða.
Ríkisborgararéttur var flókið álitaefni í Róm og Rómverjar veltu stöðugt fyrir sér hvernig mætti fella útlendinga inn í samfélagið. Að lokum veittu þeir öllum íbúum Rómaveldis ríkisborgararétt árið 212. Gyðingar voru sérstakt tilvik. Rómverjar sýndu stundum hinni löngu sögu Gyðinga virðingu en neikvæð viðhorf vógu þar á móti og náðu hámarki í styrjöldum á fyrstu öld og því að Rómverjar lögðu annað musterið í rúst.