Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...

Efnisyfirlit

  1. Formáli
    1. Inngangur að vinnu- og fjármála­mörkuðum
    2. 4.1 Eftirspurn og framboð á vinnumarkaði
    3. 4.2 Eftirspurn og framboð á fjármálamörkuðum
    4. 4.3 Markaðskerfið sem skilvirk upplýsingamiðlun
    5. Lykilhugtök
    6. Lykilhugtök og samantekt
    7. Sjálfspróf
    8. Upprifjunar­spurningar
    9. Spurningar til gagnrýninnar hugsunar
    10. Verkefni
  2. A | Notkun stærðfræði í hagfræði
  3. B | Jafnnotagildisferlar
  4. C | Núvirði
  5. D | Útgjalda- og framleiðslulíkanið
  6. E | Áhrif markaðsaðgerða á efnahagsreikninga þegar bindifé banka er takmarkað
  7. Heimildir
  8. Atriðisorðaskrá
Undirstöður hagfræði (IS)Kafli 4Inngangur að vinnu- og fjármála­mörkuðum
Skrá inn til að leggja til breytingu
44 Vinnu- og fjármálamarkaðir

Inngangur að vinnu- og fjármála­mörkuðum

FYRRI KAFLI

Verkefni

NÆSTI KAFLI

4.1 Eftirspurn og framboð á vinnumarkaði

Á ljósmyndinni sést hjúkrunarfræðingur bólusetja sjúkling.
Mynd 4.1. Eftirspurn og framboð eru oftast rædd í tengslum við vörur, en sömu greiningu má beita á vinnumarkaði, til dæmis markað fyrir hjúkrunarfræðinga. (Mynd: aðlöguð úr „Hospital do Subúrbio“ eftir Jaques Wagner Governador/Flickr Creative Commons, CC BY 2.0)

Námsmarkmið kaflans

Í þessum kafla er fjallað um:

  • Eftirspurn og framboð á vinnumarkaði
  • Eftirspurn og framboð á fjármálamörkuðum
  • Markaðskerfið sem skilvirk upplýsingamiðlun

Inngangur að vinnu- og fjármála­mörkuðum

Tengjum við raunveruleikann

Eftirstríðskynslóðin kemst á efri ár

Samkvæmt manntali Bandaríkjanna frá 2020 voru 22% landsmanna 60 ára eða eldri. Rúmlega 74 milljónir manna höfðu því náð aldri þar sem þörfin fyrir heilbrigðisþjónustu eykst gjarnan.

Til bandarísku eftirstríðskynslóðarinnar teljast rúmlega 71 milljón manna sem fæddust á árunum 1946–1964. Þau hafa annaðhvort náð eftirlaunaaldri eða nálgast hann. Með hækkandi aldri verða heilsufarsvandamál á borð við hjartasjúkdóma, liðagigt og Alzheimer-sjúkdóm algengari meðal þessa hóps og kunna að kalla á sjúkrahúsdvöl, langtímahjúkrun eða heimahjúkrun. Öldrun hópsins og tækniframfarir sem bjarga og lengja mannslíf auka eftirspurn eftir heilbrigðisþjónustu og hjúkrun. Bandarísku heilbrigðislögin Affordable Care Act hafa einnig aukið eftirspurnina með því að bæta aðgengi milljóna Bandaríkjamanna að heilbrigðisþjónustu.

Fyrir hagfræðinga gefa þessar tölur til kynna að ýmsar áskoranir bíði vinnumarkaðar heilbrigðisstarfsfólks, ekki síst hjúkrunarfræðinga. Greining framboðs og eftirspurnar hjálpar okkur að meta hvað kann að gerast á þessum vinnumarkaði. Við snúum aftur að síðari hluta dæmisins í lok kaflans.

Lögmál framboðs og eftirspurnar eiga ekki aðeins við á vörumörkuðum. Þau gilda á hvers kyns mörkuðum, jafnvel mörkuðum fyrir það sem við lítum ekki venjulega á sem vörur eða þjónustu, svo sem vinnuafl og fjármálaþjónustu. Á vinnumarkaði eru vinnuafl og störf boðin og eftirsótt. Á fjármálamörkuðum mætast sparnaður og lántaka.

Á vöru- og þjónustumörkuðum er auðvelt að greina kaupendur og seljendur: Fyrirtæki framleiða vörurnar og heimili kaupa þær. En hverjir mynda framboð og eftirspurn á vinnu- og fjármálamörkuðum? Á vinnumarkaði mynda atvinnuleitendur, það er einstaklingar, framboð vinnuafls, en fyrirtæki og aðrir vinnuveitendur mynda eftirspurn eftir vinnuafli. Á fjármálamarkaði eykur sparnaður einstaklinga og fyrirtækja framboð fjármagns. Lántaka einstaklinga, fyrirtækja og stjórnvalda myndar aftur á móti eftirspurn eftir fjármagni.

Ef þú ert háskólanemi tekur þú líklega þátt bæði á vinnu- og fjármálamörkuðum. Atvinna er hluti af daglegu lífi flestra háskólanema. Samkvæmt bandarísku menntatölfræðistofnuninni (National Center for Education Statistics) voru árið 2018 43% háskólanema í fullu námi og 81% þeirra sem voru í hlutanámi í vinnu. Flestir háskólanemar taka einnig virkan þátt á fjármálamörkuðum, einkum sem lántakar. Á skólaárinu 2018–2019 fengu 43% grunnnema í fullu námi námslán til að fjármagna námið og meðalupphæð lánanna var 7.300 Bandaríkjadalir á ári. Margir taka einnig lán vegna annarra útgjalda, til dæmis til bílakaupa. Eins og fram kemur í kaflanum má beita sömu framboðs- og eftirspurnargreiningu á vinnu- og fjármálamarkaði og á vörumarkaði.

Námsgögn.is þýðing á efni frá OpenStax. Frítt frumrit: https://openstax.org/books/principles-economics-3e/pages/1-introduction Leyfi upprunabókar: CC BY-NC-SA 4.0. Námsgögn er sjálfstætt verkefni; OpenStax styður hvorki né vottar þýðinguna.

FYRRI KAFLI

Verkefni

NÆSTI KAFLI

4.1 Eftirspurn og framboð á vinnumarkaði