Lykilhugtök og samantekt
Lykilhugtök og samantekt
4.1 Eftirspurn og framboð á vinnumarkaði
Á vinnumarkaði bjóða heimili fram vinnuafl og fyrirtæki sækjast eftir því. Á fjármálamarkaði geta heimili og fyrirtæki hins vegar verið hvorum megin markaðarins sem er. Þegar þau spara eða leggja fé í fjárfestingu bjóða þau fram fjármagn; þegar þau taka lán eða afla fjármögnunar eftirspyrja þau fjármagn.
Í greiningu á eftirspurn og framboði á vinnumarkaði eru árslaun eða tímakaup notuð sem mælikvarði á verð vinnuafls. Magn vinnuafls má mæla á ýmsa vegu, til dæmis með fjölda starfsmanna eða fjölda vinnustunda.
Eftirspurnarferill vinnuafls getur hliðrast þegar eftirspurn breytist eftir þeirri vöru eða þjónustu sem starfsfólkið framleiðir, þegar framleiðsluferlið krefst meiri eða minni vinnu eða þegar opinber stefna breytir því hve marga starfsmenn fyrirtæki vilja ráða við tiltekin laun. Menntun og þjálfun starfsfólks, tæknibreytingar, fjöldi fyrirtækja og framboð og verð annarra aðfanga geta einnig aukið eða dregið úr eftirspurn eftir vinnuafli.
Helstu ástæður þess að framboðsferill vinnuafls hliðrast eru breytingar á því hve eftirsóknarvert tiltekið starf er í samanburði við aðra kosti, opinber stefna sem ýmist auðveldar eða takmarkar menntun fyrir starfið, fjöldi fólks á vinnumarkaði og menntunarkröfur starfsins.
4.2 Eftirspurn og framboð á fjármálamörkuðum
Í greiningu á eftirspurn og framboði á fjármálamörkuðum gegnir ávöxtun, svo sem vextir, hlutverki „verðs“. Magnið er það fé sem streymir frá þeim sem bjóða fram fjármagn til þeirra sem eftirspyrja það.
Framboð fjármagns til tiltekinnar fjárfestingar getur hliðrast af tveimur meginástæðum. Annars vegar kann fólk að vilja breyta neyslu sinni og hins vegar getur áhætta eða ávöxtun fjárfestingarinnar breyst miðað við aðra fjárfestingarkosti. Framtíðarvæntingar fyrirtækja og neytenda geta á sama hátt hliðrað eftirspurn eftir fjármagni, enda þarf yfirleitt að endurgreiða síðar þá fjármögnun sem fæst í dag.
4.3 Markaðskerfið sem skilvirk upplýsingamiðlun
Verðkerfi markaðarins miðlar á skilvirkan hátt upplýsingum um hve af skornum skammti vörur, þjónusta, vinnuafl og fjármagn eru í samanburði hvert við annað. Markaðsaðilar þurfa ekki að þekkja orsakir verðbreytinga; verðbreytingin sjálf gefur þeim tilefni til að endurskoða fyrri ákvarðanir um framboð og eftirspurn. Verðstýring dylur aftur á móti upplýsingar um raunverulegan skort og getur því leitt til óhagkvæmrar ráðstöfunar auðlinda.