3131 Áhrif lántöku hins opinbera

Sjálfspróf

Í hagkerfi er einkasparnaður 600, fjárlagaafgangur hins opinbera 200 og afgangur á vöru- og þjónustujöfnuði 100, allt mælt í sömu einingu. Notaðu þjóðhagslegt jafngildi sparnaðar og fjárfestingar til að reikna einkafjárfestingu.

Gerum ráð fyrir hagkerfi þar sem fjárlagaafgangur er 1.000, einkasparnaður 4.000 og einkafjárfesting 5.000, allt mælt í sömu einingu. Notaðu jákvæðar tölur fyrir afgang og neikvæðar fyrir halla á vöru- og þjónustujöfnuði.

Settu upp þjóðhagslegt jafngildi sparnaðar og fjárfestingar með skýrum formerkjum.
Er afgangur, halli eða jafnvægi á vöru- og þjónustujöfnuði, og hver er fjárhæðin?
Fjárlagaafgangurinn breytist nú í 1.000 fjárlagahalla en einkasparnaður og einkafjárfesting haldast óbreytt. Er þá afgangur eða halli á vöru- og þjónustujöfnuði, og hver er ný fjárhæð hans?

Seint á tíunda áratug 20. aldar snerist fjárlagahalli bandaríska alríkisins í afgang en halli á vöru- og þjónustujöfnuði jókst verulega. Samkvæmt þjóðhagslegu jafngildi sparnaðar og fjárfestingar, hvað hlýtur að hafa gerst með einkafjárfestingu miðað við einkasparnað? Nefndu þær samsetningar breytinga sem samræmast jafngildinu; jafngildið eitt segir ekki hvor liðurinn olli þróuninni.

Hugsum okkur hagkerfi þar sem jafngildiskenning Ricardos gildir að fullu og aðeins fjármögnunarform óbreyttra ríkisútgjalda breytist. Fjárlagahalli er 50, halli á vöru- og þjónustujöfnuði 20, einkasparnaður 130 og einkafjárfesting 100. Ef fjárlagahallinn eykst í 70, hvernig breytast einkasparnaður, einkafjárfesting og vöru- og þjónustujöfnuður samkvæmt kenningunni? Staðfestu svarið með jafngildinu.

Sumir sérfræðingar í menntamálum leggja áherslu á að breyta hvötum og skipulagi skóla, ekki aðeins fjárveitingum. Hver eru rökin fyrir þeirri nálgun? Nefndu nokkrar leiðir til að breyta hvötum án þess að taka afstöðu með eða á móti þeim. Ræddu jafnframt hvernig mætti forðast að þröngir árangursmælikvarðar, val á nemendum eða aukinn ójöfnuður verði óæskileg afleiðing.

Hvaða aðgerðum getur hið opinbera beitt til að efla rannsóknir og þróun? Greindu á milli beinna útgjalda, styrkja, opinberra innkaupa og skattaívilnana og nefndu hvernig meta mætti hvort aðgerðirnar skapi viðbótarrannsóknir sem hefðu annars ekki farið fram.

3131 Áhrif lántöku hins opinbera

Sjálfspróf

Settu upp þjóðhagslegt jafngildi sparnaðar og fjárfestingar með skýrum formerkjum.
Er afgangur, halli eða jafnvægi á vöru- og þjónustujöfnuði, og hver er fjárhæðin?
Fjárlagaafgangurinn breytist nú í 1.000 fjárlagahalla en einkasparnaður og einkafjárfesting haldast óbreytt. Er þá afgangur eða halli á vöru- og þjónustujöfnuði, og hver er ný fjárhæð hans?