Dæmi

Teiknaðu skýringarmynd af einni mögulegri leið frá auknum fjárlagahalla til meiri halla á vöru- og þjónustujöfnuði. Gerðu ráð fyrir að erlend eftirspurn eftir bandarískum ríkisskuldabréfum aukist. Sýndu áhrif á fjármagnsinnstreymi, eftirspurn eftir Bandaríkjadölum, gengi, útflutning og innflutning. Merktu skýrt hvaða tengsl eru forsendur líkansins og útskýrðu hvers vegna þjóðhagslegt jafngildi eitt sannar ekki þessa orsakakeðju.

Teiknaðu skýringarmynd af því hvernig viðvarandi fjárlagahalli getur dregið úr hagvexti ef opinber lántaka hækkar vexti og ryður arðbærri einkafjárfestingu til hliðar. Bættu síðan við annarri grein myndarinnar þar sem áhrifin verða minni eða snúast við vegna lausrar framleiðslugetu eða opinberrar fjárfestingar með mikla samfélagslega arðsemi.

Gerum ráð fyrir að stjórnvöld hins nýfrjálsa Tansaníu ráði þig til starfa árið 1964. Þingið ákveður að verja 10 milljónum skildinga á ári til skóla, vega og heilbrigðisþjónustu, en hreinar skatttekjur fyrir vaxtagreiðslur eru fyrst áætlaðar átta milljónir. Árlegur frumhalli er því tvær milljónir skildinga og er fjármagnaður með 10 ára ríkisskuldabréfum sem bera 12% ársvexti. Þingið hækkar skatta á hverju ári nákvæmlega um þá vexti sem greiða þarf, þannig að vextir eru greiddir af skatttekjum en hvorki lagðir við höfuðstól né fjármagnaðir með nýjum lánum. Ný skuldabréf að nafnvirði tveggja milljóna skildinga eru gefin út í lok hvers árs og enginn höfuðstóll er endurgreiddur fyrir reiknitímann. Hver er útistandandi nafnskuld strax eftir útgáfu tíunda ársins og áður en fyrsta skuldabréfið kemur til innlausnar? Sýndu útreikninginn og skýrðu hvers vegna 12% vextirnir breyta ekki skuldastofninum við þessar forsendur.

Sýndu jafngildiskenningu Ricardos á framboðs- og eftirspurnarlínuriti fyrir lánsfé. Teiknaðu fyrst áhrif aukinnar opinberrar lántöku á eftirspurn eftir lánsfé og bættu síðan við þeirri aukningu einkasparnaðar sem þarf til að vega nákvæmlega á móti henni. Merktu jafnvægisvexti og magn einkafjárfestingar fyrir og eftir breytinguna og tilgreindu forsendur fullrar jöfnunar.

Í djúpum samdrætti getur einkafjárfesting dregist saman á sama tíma og hið opinbera eykur fjárfestingu og rekur halla. Notaðu framboðs- og eftirspurnarlínurit fyrir lánsfé til að sýna hvernig samdráttur í eftirspurn einkafyrirtækja eftir lánsfé getur vegið að hluta eða öllu leyti á móti aukinni opinberri lántöku, þannig að vextir hækki lítið eða ekkert. Greindu þessa fjármálamarkaðsmynd frá spurningunni um hvort opinbera fjárfestingin nýtir lausa framleiðslugetu og hver samfélagsleg arðsemi hennar er.