Kafli 1
Kafli 1
1.2 Skilgreiningarmengi og myndmengi
skilgreiningarmengi =[1950,2002] range = [47,000,000,89,000,000]
skilgreiningarmengi: myndmengi:

1.3 Breytingarhraði og hegðun grafa
$ 2 . 8 4 − $ 2 . 3 1 5 ár = $ 0 . 5 3 5 y e a r s = $ 0 . 1 0 6 $ 2.84 − $ 2.31/5 years = $ 0.53/5 years = $ 0.106 á ári.
Staðbundna hágildið virðist vera í og staðbundna lággildið er í Fallið er vaxandi á og minnkandi á

1.4 Samskeyting falla
Nei, föllin eru ekki eins.
Þyngdarkraftur er áfram kraftur, svo er merkingarbær sem hröðun reikistjörnu í fjarlægðinni r frá sólu vegna þyngdarkrafts, en er ekki merkingarbær.
og
Mögulegt svar:
1.5 Ummyndanir falla
Gröf og eru sýnd hér fyrir neðan. Ummyndunin er lárétt hliðrun. Fallinu er hliðrað um 2 einingar til vinstri.



Athugaðu: lítur eins út og .
jafnstætt
| 𝑥 x | 2 | 4 | 6 | 8 |
| 𝑔 ( 𝑥 ) g ( x ) | 9 | 12 | 15 | 0 |
𝑔 ( 𝑥 ) = 𝑓 ( 1 3 𝑥 ) , g ( x ) = f ( 1/3 x ) svo með kvaðratrótarfallinu fæst 𝑔 ( 𝑥 ) = √ 1 3 𝑥 . g ( x ) = 1/3 x
1.6 Tölugildisföll
með breytunni fyrir að standast,
eða
svo grafið sker lóðrétta ásinn í þegar og 𝑥 = 1 , svo grafið sker lárétta ásinn í og
𝑘 ≤ 1 k ≤ 1 eða 𝑘 ≥ 7 ; k ≥ 7 ; á bilarithætti er þetta ( − ∞ , 1 ] ∪ [ 7 , ∞ ) . ( − ∞ , 1 ] ∪ [ 7 , ∞ )
1.7 Andhverf föll
Já
Já
Skilgreiningarmengi fallsins er og myndmengi fallsins er
a. 3; b. 5.6

1.1 Kaflaverkefni
Vensl eru mengi raðaðra para. Fall er sérstök gerð vensla þar sem engin tvö röðuð pör hafa sama fyrra hnit.
Þegar lóðrétt lína sker graf vensla oftar en einu sinni merkir það að fleiri en eitt úttak samsvarar því inntaki. Til að venslin séu fall má aðeins eitt úttak samsvara hverju tilteknu inntaksgildi.
Þegar lárétt lína sker graf falls oftar en einu sinni merkir það að fleiri en eitt inntak samsvarar því úttaki. Fall er eintækt ef aðeins eitt inntak samsvarar hverju úttaki.
fall
fall
fall
fall
fall
fall
fall
fall
fall
ekki fall
ekki fall
fall
fall
fall
fall
fall
ekki fall og því heldur ekki eintækt fall
eintækt fall
fall, en ekki eintækt
fall
fall
ekki fall
20






1.2 Kaflaverkefni
Skilgreiningarmengi falls ræðst af því hvaða gildi óháðu breytunnar gera fallið óskilgreint eða gefa tvinntölugildi.
Engin takmörkun er á fyrir 𝑓 ( 𝑥 ) = 3 √ 𝑥 , því taka má teningsrót af hvaða rauntölu sem er. Skilgreiningarmengið er því allar rauntölur, Þegar unnið er með rauntölur er ekki hægt að taka kvaðratrót af neikvæðum tölum. Gildi takmarkast því við óneikvæðar tölur fyrir og skilgreiningarmengið er
Teiknaðu graf hverrar formúlu kaflaskipta fallsins á samsvarandi hluta skilgreiningarmengisins. Notaðu sama kvarða á -ás og -ás fyrir hvert graf. Sýndu innifalda endapunkta með fylltum hring og útilokaða endapunkta með opnum hring. Notaðu ör til að tákna eða Sameinaðu gröfin til að fá graf kaflaskipta fallsins.
skilgreiningarmengi: myndmengi:
skilgreiningarmengi: myndmengi:
skilgreiningarmengi: myndmengi:
skilgreiningarmengi: myndmengi:
skilgreiningarmengi: myndmengi:
skilgreiningarmengi: myndmengi:
skilgreiningarmengi:

skilgreiningarmengi:

skilgreiningarmengi:

skilgreiningarmengi:

skilgreiningarmengi:
![Graf jöfnunnar á bilinu [-0.5, -0.1].](https://m4u5rs6quwqmofe9.public.blob.vercel-storage.com/openstax/precalculus-2e/is/image-v3/e9ff86fef34aa7f3335b023686c29d96c31810c9/rendered.jpg?v=ed1428ec1987)
gluggi: myndmengi:
![Graf jöfnunnar á bilinu [0.1, 0.5].](https://m4u5rs6quwqmofe9.public.blob.vercel-storage.com/openstax/precalculus-2e/is/image-v3/1958a0a7420a22e38d7733e4c3481051536b1e52/rendered.jpg?v=a9332873db44)
gluggi: myndmengi:
Mörg svör koma til greina. Eitt fall er
1.3 Kaflaverkefni
Já, meðalbreytingarhraði allra línulegra falla er fastur.
Algilt hágildi og lággildi varða allt grafið en staðbundin útgildi aðeins tiltekið svæði umhverfis opið bil.
3
vaxandi á minnkandi á
vaxandi á minnkandi á
staðbundið hágildi: staðbundið lággildi:
algilt hágildi um það bil í algilt lággildi um það bil í
a. –3000; b. –1250
-4
27
–0.167
Staðbundið lággildi í minnkandi á vaxandi á
Staðbundið lággildi í minnkandi á vaxandi á
Staðbundið hágildi í staðbundin lággildi í og minnkandi á vaxandi á
A
2.7 gallon á mínútu
um það bil –0.6 milligrömm á dag
1.4 Kaflaverkefni
Finndu tölurnar sem gera fallið í nefnaranum jafnt núlli og athugaðu hvort aðrar takmarkanir séu á skilgreiningarmengjum og svo sem rót með slétta vísitölu eða núll í nefnara.
Já. Dæmi um svar: Látum 𝑓 ( 𝑥 ) = 𝑥 + 1 og 𝑔 ( 𝑥 ) = 𝑥 − 1 . Þá er og Því er
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
skilgreiningarmengi:
dæmi: 𝑓 ( 𝑥 ) = 𝑥 , 3 𝑔 ( 𝑥 ) = 𝑥 − 5
sample:
sample:
sample:
sample:
sample:
sample:
sample:
2
5
4
0
2
1
4
4
9
4
2
3
11
0
7
2
Ósatt
;
c
og fertommur
square units
1.5 Kaflaverkefni
Lárétt hliðrun verður þegar fasta er bætt við inntakið eða hún dregin frá því. Lóðrétt hliðrun verður þegar fasta er bætt við úttakið eða hún dregin frá því.
Lárétt samþjöppun verður þegar inntakið er margfaldað með fasta stærri en 1. Lóðrétt samþjöppun verður þegar úttakið er margfaldað með fasta milli 0 og 1.
Fyrir fall 𝑓 skaltu setja í stað í Einfaldaðu. Ef fallið sem fæst er sama fall og upphaflega fallið, er fallið jafnstætt. Ef fallið sem fæst er neikvæða upphaflega fallið, er upphaflega fallið oddstætt. Ef fallið er hvorki það sama né neikvæða þess er það hvorki jafnstætt né oddstætt.
Graf 𝑓 ( 𝑥 + 4 3 ) f ( x + 43 ) fæst með því að hliðra grafi 𝑓 f . um 43 einingar til vinstri.
Graf 𝑓 ( 𝑥 − 4 ) f ( x - 4 ) fæst með því að hliðra grafi 𝑓 f . um 4 einingar til hægri.
Graf 𝑓 ( 𝑥 ) + 8 f ( x ) + 8 fæst með því að hliðra grafi 𝑓 f . um 8 einingar upp.
Graf 𝑓 ( 𝑥 ) − 7 f ( x ) − 7 fæst með því að hliðra grafi 𝑓 f . um 7 einingar niður.
Graf 𝑓 ( 𝑥 + 4 ) − 1 f ( x + 4 ) − 1 fæst með því að hliðra grafi 𝑓 f . um 4 einingar til vinstri og eina einingu niður.
minnkandi á og vaxandi á
minnkandi á



jafnstætt
oddstætt
jafnstætt
Graf 𝑔 g er lóðrétt spegilmynd grafs 𝑓 f . um 𝑥 x -ásinn.
Graf 𝑔 g er lóðrétt teygja grafs 𝑓 f . með stuðlinum 4.
Graf 𝑔 g er lárétt samþjöppun grafs 𝑓 f . með stuðlinum 1 5 1/5.
Graf 𝑔 g er lárétt teygja grafs 𝑓 f . með stuðlinum 3.
Graf 𝑔 g fæst með því að spegla graf 𝑓 f . lárétt um 𝑦 y -ásinn og teygja það lóðrétt með stuðlinum 3.
Graf fallsins er hliðrað um eina einingu til vinstri, teygt lóðrétt með stuðlinum 4 og hliðrað um 5 einingar niður.

Graf er teygt lóðrétt með stuðlinum 2, hliðrað lárétt um 4 einingar til hægri, speglað um lárétta ásinn og síðan hliðrað lóðrétt um 3 einingar upp.

Graf fallsins er þjappað lóðrétt saman með stuðlinum

Grafið er teygt lárétt með stuðlinum 3 og síðan hliðrað lóðrétt um 3 einingar niður.

Graf er speglað um y-ásinn og síðan hliðrað um 4 einingar til hægri.



1.6 Kaflaverkefni
Einangraðu tölugildisliðinn þannig að jafnan sé á forminu Myndaðu eina jöfnu með því að setja stæðuna innan tölugildismerkjanna, jafna stæðunni hinum megin jafnaðarmerkisins, Myndaðu aðra jöfnu með því að setja jafnt neikvæðri stæðunni hinum megin jafnaðarmerkisins, Leystu hvora jöfnu fyrir breytuna.
Graf tölugildisfallsins sker ekki -ásinn og liggur því annaðhvort allt fyrir ofan eða allt fyrir neðan -ásinn.
Finndu fyrst markpunktana með því að leysa jöfnuna. Notaðu markpunktana til að mynda möguleg lausnarbil. Veldu prófunargildi á hverju bili til að ákvarða hvaða gildi uppfylla ójöfnuna.
Engin lausn
engir skurðpunktar við -ás








myndmengi:

skurðpunktar við 𝑥 - x - ás:

Ekkert gildi kemur í veg fyrir að fallið hafi skurðpunkt við -ás. Tölugildisfallið sker alltaf -ásinn þegar
1.7 Kaflaverkefni
Til að fall sé eintækt verður aðeins eitt inntak að samsvara hverju úttaki. Ef einhver lárétt lína sker graf falls oftar en einu sinni endurtaka -gildi sig og fallið er ekki eintækt. Ef engin lárétt lína sker graf fallsins oftar en einu sinni endurtaka engin -gildi sig og fallið er eintækt.
Já. Til dæmis er sitt eigið andhverfa fall.
Fyrir fall 𝑦 = 𝑓 ( 𝑥 ) skaltu leysa fyrir með Víxlaðu og Leystu nýju jöfnuna fyrir Stæðan fyrir er andhverfa fallið,
skilgreiningarmengi
skilgreiningarmengi
eintækt
eintækt
ekki eintækt

| 𝑥 x | 1 | 4 | 7 | 12 | 16 |
| 𝑓 − 1 ( 𝑥 ) f − 1 ( x ) | 3 | 6 | 9 | 13 | 14 |

Þegar Fahrenheit-hitastigið 𝑥 er gefið má nota þessa formúlu til að reikna Celsíus-hitastigið.
Það tekur bílinn 3.6 klukkustundir að aka 180 mílur.
Yfirlitsverkefni
fall
ekki fall
eintækt
fall
fall

eða 𝑥 = 1 . 8

vaxandi á minnkandi á
vaxandi á fast á
staðbundið lággildi í staðbundið hágildi í
Algilt hágildi: 10
sample:





jafnstætt
oddstætt
jafnstætt

Fallið er eintækt.

Fallið er ekki eintækt.

Æfingapróf
Venslin eru fall.
−16
Grafið er fleygbogi og stenst ekki lárétta línuprófið.

og
já