Inngangur að lotubundnum föllum
Efnisyfirlit kaflans
Inngangur að lotubundnum föllum
Sólin hefur gegnt lykilhlutverki í mörgum trúarbrögðum. Í fornegypskri menningu var sólarguðinn Ra, stundum nefndur Re, sagður fara daglega í tvískipta ferð: um himininn að degi til og um undirheima að næturlagi. Surya, sólarguð hindúa, fer svipaða leið um himininn á vagni sem sjö hestar draga. Þótt þeir eigi ólíkan uppruna og frásagnirnar af þeim séu ólíkar eru bæði Ra og Surya meðal helstu guða sinna trúarbragða og taldir skapa og viðhalda lífi. Í mörgum menningarheimum frumbyggja Norður-Ameríku er sólin mikilvæg í andlegu lífi og trúariðkun án þess að vera alltaf talin guð. Sólardansinn, sem margir ættbálkar frumbyggja iðka með ólíkum hætti, var yfirleitt athöfn þar sem sólinni var sýnd virðing. Oft reyndi athöfnin jafnframt á styrk þátttakenda eða var leið til að sýna hann.
Sólin er eitt mest áberandi náttúrufyrirbæri sem við sjáum og er forsenda lífs á jörðinni. Því er skiljanlegt að fólk hafi tilbeðið hana. Reglubundin sýndarhreyfing hennar varð einnig snemma helsta viðmið manna við tímamælingar. Víðast hvar rís sólin í austlægri átt, nær hæstu stöðu sinni yfir sjóndeildarhring og sest í vestlægri átt. Miðbaugur himins er ímyndaður hringur á himinkúlunni, beint yfir miðbaugi jarðar. Hann skiptir himinkúlunni í norður- og suðurhvel, líkt og miðbaugur jarðar skiptir jörðinni í tvo helminga. Sýndarbraut sólarinnar fer eftir því hvar athugandinn er staddur á jörðinni, en frá hverjum stað sést reglubundið mynstur sem má segja fyrir um.
Sýndarhreyfingu sólarinnar yfir árið má lýsa með lotubundnu falli. Með því að teikna graf slíks falls getum við betur áttað okkur á eiginleikum þess. Í þessum kafla skoðum við gröf sínus-, kósínus- og annarra hornafalla.