Inngangur

Yfirlit kafla

• 11.1 Hitastig og varmaorka
• 11.2 Varmi, eðlisvarmi og varmaflutningur
• 11.3 Fasabreytingar og dulvarmi

Inngangur

Stuðningur við kennara

Rifjið upp hugtökin orka, innri orka og massi. Spyrjið nemendur hvernig suðumaðurinn finnur fyrir varmanum frá suðubúnaðinum. Hvernig flytur varmi varmaorku frá búnaðinum til handar hans? Gerist það með sama hætti og þegar varmi flytur varmaorku til efnisins sem verið er að sjóða? Útskýrið að í þessum kafla verði fjallað um varmaorku, hitastig, mismunandi áhrif varma á efni og mismunandi hætti varmaflutnings.

Varmi er okkur öllum kunnuglegur. Við finnum ylinn frá sumarsólinni, heita gufuna sem stígur upp úr bolla af heitu kakói og kælandi áhrif svitans. Þegar við finnum fyrir yl þýðir það að varmi flytur orku til líkama okkar; þegar okkur er kalt þýðir það að varmi flytur orku frá líkama okkar. Varmaflutningur er flutningur varmaorku frá einum stað eða einu efni til annars og orsakast af hitamun. Til dæmis stafar mikið af veðri jarðar af því að hitastig jafnast út um hnöttinn með vindi og kröftugum stormum, sem verða til þegar varmi flytur orku frá miðbaug í átt að köldum pólunum. Í þessum kafla könnum við nákvæma merkingu varma, hvernig hann tengist hitastigi og öðrum formum orku, og tengsl hans við vinnu.

Stuðningur við kennara

Áður en nemendur byrja á þessum kafla er gagnlegt að rifja upp eftirfarandi hugtak:

• Einingarnar júl og kaloríur (hitaeiningar) og umreikningur milli þeirra