Við höfum notað dreifiregluna til að einfalda stæður eins og . Þið margfölduðuð báða liðina innan svigans, , með 2 og fenguð . Með nýjum orðaforða kaflans getið þið sagt að þið hafið margfaldað tvíliðinn , með einliðnum 2.
Þið kunnið þegar að margfalda tvílið með einlið! Hér er dæmi:
Dæmi 6.28
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Einfaldið.
Dæmi 6.29
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Einfaldið.
Dæmi 6.30
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Einfaldið.
Dæmi 6.31
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Einfaldið.
Dæmi 6.32
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Einfaldið.
Dæmi 6.33
Margfaldið:
Lausn
Einliðurinn er seinni þátturinn.
Margfaldið inn í svigann.
Einfaldið.
Margfaldið tvílið með tvílið
Rétt eins og hægt er að tákna margföldun talna á mismunandi vegu eru til nokkrar aðferðir til að margfalda tvílið með tvílið. Við byrjum á að nota dreifiregluna.
Margfaldið tvílið með tvílið með dreifireglunni
Skoðið dæmi 6.33, þar sem við margfölduðum tvílið með einlið.
Við margfölduðum p inn í svigann og fengum:
Hvað ef við höfum (x + 7) í stað p?
Margfaldið (x + 7) inn í svigann.
Margfaldið aftur inn í svigann.
Sameinið samkynja liði.
Athugið að áður en samkynja liðir voru sameinaðir voru liðirnir fjórir. Þið margfölduðuð báða liði fyrri tvíliðarins með báðum liðum seinni tvíliðarins—fjórar margfaldanir.
Dæmi 6.34
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið (y + 8) inn í svigann.
Margfaldið aftur inn í svigann
Sameinið samkynja liði.
Dæmi 6.35
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið (3y + 4) inn í svigann.
Margfaldið aftur inn í svigann
Sameinið samkynja liði.
Dæmi 6.36
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Margfaldið aftur inn í svigann.
Sameinið samkynja liði.
Dæmi 6.37
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Margfaldið aftur inn í svigann.
Enga samkynja liði er hægt að sameina.
Margfaldið tvílið með tvílið með FOIL-aðferðinni
Munið að þegar tvíliður er margfaldaður með tvílið fást fjórir liðir. Stundum má sameina samkynja liði og fá þrílið, en stundum, eins og í dæmi 6.37, er enga samkynja liði hægt að sameina.
Skoðum síðasta dæmið aftur og athugum sérstaklega hvernig liðirnir fjórir fengust.
Hvaðan kom fyrsti liðurinn, ,?
Við skammstöfum ensku orðin „First, Outer, Inner, Last“ sem FOIL. Stafirnir standa fyrir „First (fremstu), Outer (ytri), Inner (innri), Last (öftustu)“. Auðvelt er að muna orðið FOIL og það tryggir að við finnum öll fjögur margfeldin.
Skoðum .
Dreifiregla
Athugið hvernig liðirnir í þriðju línu fylgja FOIL-mynstrinu.
Nú leysum við dæmi þar sem FOIL-mynstrið er notað til að margfalda tvo tvíliði.
Dæmi 6.38
Hvernig á að margfalda tvílið með tvílið með FOIL-aðferðinni
Margfaldið með FOIL-aðferðinni:
Lausn
Skref FOIL-aðferðarinnar eru tekin saman hér fyrir neðan. FOIL-aðferðin gildir aðeins um margföldun tvíliða en ekki annarra margliða!
Þegar þið margfaldið með FOIL-aðferðinni hjálpar það að draga línurnar; þannig er auðveldara að einbeita sér að mynstrinu og beita því.
Dæmi 6.39
Margfaldið:
Lausn
Dæmi 6.40
Margfaldið:
Lausn
Lokamargfeldin í síðustu fjórum dæmunum voru þríliðir vegna þess að leggja mátti saman miðliðina tvo. Þetta á ekki alltaf við.
Dæmi 6.41
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið fremstu liðina.
Margfaldið ytri liðina.
Margfaldið innri liðina.
Margfaldið öftustu liðina.
Enga samkynja liði er hægt að sameina.
Gætið sérstaklega að veldisvísunum í næsta dæmi.
Dæmi 6.42
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið fremstu liðina.
Margfaldið ytri liðina.
Margfaldið innri liðina.
Margfaldið öftustu liðina.
Enga samkynja liði er hægt að sameina.
Dæmi 6.43
Margfaldið:
Lausn
Margfaldið fremstu liðina.
Margfaldið ytri liðina.
Margfaldið innri liðina.
Margfaldið öftustu liðina.
Enga samkynja liði er hægt að sameina.
Margfaldið tvílið með tvílið með lóðréttu aðferðinni
FOIL-aðferðin er yfirleitt fljótlegasta leiðin til að margfalda tvo tvíliði en hún virkar aðeins fyrir tvíliði. Nota má dreifiregluna til að finna margfeldi hvaða tveggja margliða sem er. Önnur aðferð sem virkar fyrir allar margliður er lóðrétta aðferðin. Hún líkist mjög aðferðinni sem þið notið til að margfalda núll og jákvæðar heiltölur. Skoðið vel þetta dæmi um margföldun tveggja tveggja stafa talna.
Nú notum við sömu aðferð til að margfalda tvo tvíliði.
Dæmi 6.44
Margfaldið með lóðréttu aðferðinni:
Lausn
Það skiptir ekki máli hvor tvíliðurinn er efst.
Athugið að hlutamargfeldin eru sömu liðir og fást með FOIL-aðferðinni.
Við höfum nú notað þrjár aðferðir til að margfalda tvíliði. Æfið allar aðferðirnar og reynið að ákveða hver þeirra hentar ykkur best. Þær eru teknar saman hér til að auðvelda ykkur að muna þær.
Margfaldið þrílið með tvílið
Við höfum margfaldað einliði með einliðum, einliði með margliðum og tvíliði með tvíliðum. Nú erum við tilbúin að margfalda þrílið með tvílið. Munið að FOIL virkar ekki í þessu tilviki en nota má annaðhvort dreifiregluna eða lóðréttu aðferðina. Fyrst skoðum við dæmi þar sem dreifireglan er notuð.
Dæmi 6.45
Margfaldið með dreifireglunni:
Lausn
Margfaldið inn í svigann.
Margfaldið.
Sameinið samkynja liði.
Nú framkvæmum við sömu margföldun með lóðréttu aðferðinni.
Dæmi 6.46
Margfaldið með lóðréttu aðferðinni:
Lausn
Auðveldara er að setja margliðuna með færri liðum neðst, því þannig fást færri hlutamargfeldi.
Margfaldið (2b2 − 5b + 8) með 3.
Margfaldið (2b2 − 5b + 8) með b.
Leggið saman samkynja liði.
Við höfum nú séð tvær aðferðir til að margfalda þrílið með tvílið. Eftir að þið hafið æft báðar aðferðirnar finnið þið líklega að önnur hentar ykkur betur. Báðar eru teknar saman hér til hægðarauka.
Í eftirfarandi verkefnum skuluð þið margfalda tvíliðina. Notið hvaða aðferð sem er.
241.
242.
243.
244.
245.
246.
247.
248.
249.
250.
251.
252.
253.
254.
255.
256.
257.
258.
259.
260.
261.
262.
263.
264.
265.
266.
Margfaldið þrílið með tvílið
Í eftirfarandi verkefnum skuluð þið margfalda með ⓐ dreifireglunni ⓑ lóðréttu aðferðinni.
267.
268.
269.
270.
Í eftirfarandi verkefnum skuluð þið margfalda. Notið aðra hvora aðferðina.
271.
272.
273.
274.
Blönduð verkefni
275.
276.
277.
278.
279.
280.
281.
282.
283.
284.
285.
286.
287.
288.
289.
290.
291.
292.
293.
Stærðfræði daglegs lífs
294.
Hugarreikningur Nota má margföldun tvíliða til að margfalda tölur án reiknivélar. Segjum að þið þurfið að margfalda 13 með 15. Lítið á 13 sem og 15 sem .
ⓐ Margfaldið með FOIL-aðferðinni.
ⓑ Margfaldið án þess að nota reiknivél.
ⓒ Hvor leiðin finnst ykkur auðveldari? Hvers vegna?
295.
Hugarreikningur Nota má margföldun tvíliða til að margfalda tölur án reiknivélar. Segjum að þið þurfið að margfalda 18 með 17. Lítið á 18 sem og 17 sem .
ⓐ Margfaldið með FOIL-aðferðinni.
ⓑ Margfaldið án þess að nota reiknivél.
ⓒ Hvor leiðin finnst ykkur auðveldari? Hvers vegna?
Ritunarverkefni
296.
Hvaða aðferð kjósið þið við margföldun tveggja tvíliða: dreifiregluna, FOIL-aðferðina eða lóðréttu aðferðina? Hvers vegna?
297.
Hvaða aðferð kjósið þið við margföldun þríliðar með tvílið: dreifiregluna eða lóðréttu aðferðina? Hvers vegna?
298.
Margfaldið eftirfarandi:
Útskýrið mynstrið sem þið sjáið í svörunum.
299.
Margfaldið eftirfarandi:
Útskýrið mynstrið sem þið sjáið í svörunum.
300.
Margfaldið eftirfarandi:
Útskýrið mynstrið sem þið sjáið í svörunum.
301.
Margfaldið eftirfarandi:
Útskýrið mynstrið sem þið sjáið í svörunum.
Sjálfsmat
ⓐ Þegar þið hafið lokið verkefnunum skuluð þið nota þennan gátlista til að meta hversu vel þið hafið náð markmiðum þessa hluta.
ⓑ Hvað segir gátlistinn um tök ykkar á efni þessa hluta? Hvað ætlið þið að gera til að bæta ykkur?