22 Rökfræði

Inngangur

Bronsstytta af Justitiu, gyðju réttlætisins, sem heldur á sverði og vog; dómarahamar sést í bakgrunni. — **Mynd 2.1.** Rökfræði er lykillinn að vel rökstuddri rökfærslu, bæði í stærðfræði og lögfræði. (mynd: aðlögun á verkinu „Lady Justicia holding sword and scale bronze figurine with judge hammer on wooden table“ eftir Jernej Furman/Flickr, CC BY 2.0)

Efnisyfirlit kaflans

Inngangur

Hvað er rökfræði? Rökfræði fjallar um ályktunarhætti og nýtist á mörgum sviðum, meðal annars í heimspeki, lögfræði, sálfræði, stafrænni rafeindatækni og tölvunarfræði.

Í lögfræði er afar mikilvægt að setja fram vel ígrundaða og rökrétta rökfærslu. Meginmarkmið málflutnings lögmanna er að sannfæra dómara og kviðdóm um að rök þeirra séu gild og studd staðreyndum málsins og að því beri að dæma málið þeim í hag. Thurgood Marshall færði til dæmis rök gegn kynþáttaaðskilnaði fyrir Hæstarétti Bandaríkjanna í málinu Brown gegn skólanefnd Topeka árið 1954. Ruth Bader Ginsburg færði um miðjan áttunda áratuginn rök fyrir því að lög tryggðu konum og körlum jafnan rétt til bóta almannatrygginga. Þau voru bæði þekkt fyrir vandaðan undirbúning og ítarlegan, rökréttan málflutning sem leiddi til sigra og færði baráttumál þeirra áfram. Síðar urðu þau bæði virtir hæstaréttardómarar í Bandaríkjunum.

Í þessum kafla skoðum við hvernig byggja má vel ígrundaðar rökfærslur með ólíkri uppbyggingu. Hæfni til að setja fram og skilja rökfærslur er gagnleg á mörgum sviðum lífsins, hvort sem þú skipuleggur kvöldverðarstefnumót, semur um kaup á nýjum bíl eða sannfærir yfirmann þinn um að þú eigir skilið launahækkun.