Námsgögn
Innskrá
Hleð efnisyfirliti...
Leita í bók...
Efnafræði 2e (IS)
  • Formáli
    • Inngangur
    • 1.1 Efnafræði í samhengi
    • 1.2 Hamir og flokkun efnis
    • 1.3 Eðlis- og efnafræðilegir eiginleikar
    • 1.4 Mælingar
    • 1.5 Óvissa, réttleiki og nákvæmni mælinga
    • 1.6 Stærðfræðileg meðhöndlun mæliniðurstaðna
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 2.1 Fyrstu hugmyndir atómkenningarinnar
    • 2.2 Þróun atómkenningarinnar
    • 2.3 Atómbygging og táknmál
    • 2.4 Efnaformúlur
    • 2.5 Lotukerfið
    • 2.6 Jóna- og sameindasambönd
    • 2.7 Nafnakerfi efna
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 3.1 Formúlumassi og mólhugtakið
    • 3.2 Ákvörðun reynslu- og sameindaformúla
    • 3.3 Mólstyrkur
    • 3.4 Aðrar einingar fyrir styrk lausna
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 4.1 Ritun og stilling efnajafna
    • 4.2 Flokkun efnahvarfa
    • 4.3 Efnamagnfræði efnahvarfa
    • 4.4 Heimtur efnahvarfa
    • 4.5 Megindleg efnagreining
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 5.1 Grunnatriði orku
    • 5.2 Varmamælingar
    • 5.3 Vermi
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 6.1 Rafsegulorka
    • 6.2 Bohr-líkanið
    • 6.3 Þróun skammtafræðinnar
    • 6.4 Rafeindaskipan atóma (Rafeindahýsingar)
    • 6.5 Lotubundnar breytingar á eiginleikum frumefna
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 7.1 Jónatengi
    • 7.2 Samgild tengi
    • 7.3 Lewis-tákn og byggingar
    • 7.4 Formlegar hleðslur og rafeindaómun
    • 7.5 Styrkur jóna- og samgildra tengja
    • 7.6 Sameindabygging og skautun
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 8.1 Gildistengjakenningin
    • 8.2 Blandaðar atómsvigrúm
    • 8.3 Fjöltengi
    • 8.4 Sameindasvigrúmakenningin
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 9.1 Gasþrýstingur
    • 9.2 Tengsl þrýstings, rúmmáls, magns og hitastigs: Kjörgaslögmálið
    • 9.3 Hvarffræði gastegunda, blandna og efnahvarfa
    • 9.4 Útflæði og sveim gastegunda
    • 9.5 Hreyfifræðikenning sameinda
    • 9.6 Frávik frá kjörgashegðun
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 10.1 Millisameindakraftar
    • 10.2 Eiginleikar vökva
    • 10.3 Fasaskipti
    • 10.4 Fasarit
    • 10.5 Fast ástand efnis
    • 10.6 Grindarbyggingar í kristölluðum föstum efnum
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 11.1 Upplausnarferlið
    • 11.2 Raflausnir
    • 11.3 Leysni
    • 11.4 Samræmdir eiginleikar
    • 11.5 Kvoður
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 12.1 Hraði efnahvarfa
    • 12.2 Þættir sem hafa áhrif á hvarfahraða
    • 12.3 Hraðalögmál
    • 12.4 Heildarhraðalögmál
    • 12.5 Árekstrakenningin
    • 12.6 Hvarfgangar
    • 12.7 Hvatning
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 13.1 Efnajafnvægi
    • 13.2 Jafnvægisfastar
    • 13.3 Hliðrun jafnvægis: Lögmál Le Châteliers
    • 13.4 Jafnvægisútreikningar
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 14.1 Brønsted-Lowry sýrur og basar
    • 14.2 pH og pOH
    • 14.3 Hlutfallslegur styrkur sýra og basa
    • 14.4 Vatnsrof salta
    • 14.5 Fjölróteindasýrur
    • 14.6 Stuðpúðar
    • 14.7 Sýru-basa títranir
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 15.1 Útfelling og upplausn
    • 15.2 Lewis sýrur og basar
    • 15.3 Tengd jafnvægi
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 16.1 Sjálfkrafa ferli
    • 16.2 Óreiða
    • 16.3 Annað og þriðja lögmál varmafræðinnar
    • 16.4 Frjáls orka
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 17.1 Upprifjun á oxunar-afoxunarhvörfum
    • 17.2 Rafhlöður
    • 17.3 Rafskauts- og rafhlöðuspennur
    • 17.4 Spenna, frjáls orka og jafnvægi
    • 17.5 Rafhlöður og efnarafalar
    • 17.6 Tæring
    • 17.7 Rafgreining
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 18.1 Lotubundnir eiginleikar
    • 18.2 Tilvist og framleiðsla dæmigerðra málma
    • 18.3 Bygging og almennir eiginleikar hálfmálma
    • 18.4 Bygging og almennir eiginleikar málmleysingja
    • 18.5 Tilvist, framleiðsla og efnasambönd vetnis
    • 18.6 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar karbónata
    • 18.7 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar niturs
    • 18.8 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar fosfórs
    • 18.9 Tilvist, framleiðsla og efnasambönd súrefnis
    • 18.10 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar brennisteins
    • 18.11 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar halógena
    • 18.12 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar eðalgastegunda
    • Lykilhugtök
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 19.1 Tilvist, framleiðsla og eiginleikar hliðarmálma og efnasambanda þeirra
    • 19.2 Fléttuefnafræði hliðarmálma
    • 19.3 Litrófs- og seguleiginleikar fléttuefnasambanda
    • Lykilhugtök
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 20.1 Kolvetni
    • 20.2 Alkóhól og eterar
    • 20.3 Aldehýð, ketón, karboxýlsýrur og esterar
    • 20.4 Amín og amíð
    • Lykilhugtök
    • Samantekt
    • Æfingar
    • Inngangur
    • 21.1 Bygging og stöðugleiki kjarna
    • 21.2 Kjarnajöfnur
    • 21.3 Geislavirk hrörnun
    • 21.4 Umbreyting og kjarnorka
    • 21.5 Notkun geislasamsætna
    • 21.6 Líffræðileg áhrif geislunar
    • Lykilhugtök
    • Lykiljöfnur
    • Samantekt
    • Æfingar
  • A | Lotukerfið
  • B | Nauðsynleg stærðfræði
  • C | Einingar og umreiknistuðlar
  • D | Grunnfastar í eðlisfræði
  • E | Eiginleikar vatns
  • F | Samsetning sýra og basa á markaði
  • G | Staðalvarmafræðilegir eiginleikar valinna efna
  • H | Jónunarfastar daufra sýra
  • I | Jónunarfastar daufra basa
  • J | Leysnimargfeldi
  • K | Myndunarfastar fléttujóna
  • L | Staðalrafskautsmætti (hálfrafhlöðumætti)
  • M | Helmingunartímar nokkurra geislasamsætna
    • Kafli 1
    • Kafli 2
    • Kafli 3
    • Kafli 4
    • Kafli 5
    • Kafli 6
    • Kafli 7
    • Kafli 8
    • Kafli 9
    • Kafli 10
    • Kafli 11
    • Kafli 12
    • Kafli 13
    • Kafli 14
    • Kafli 15
    • Kafli 16
    • Kafli 17
    • Kafli 18
    • Kafli 19
    • Kafli 20
    • Kafli 21
  • Atriðaskrá
  • Efnafræði 2e (IS)Kafli 10Inngangur
    1010 Vökvar og föst efni

    Inngangur

    FYRRI KAFLI

    Æfingar

    NÆSTI KAFLI

    10.1 Millisameindakraftar

    Þessi mynd sýnir bita af hvítu efni sem virðast vera að þurrgufa. Til hægri við þessa bita eru þrjú mæliglös. Hvert mæliglas inniheldur vökva í mismunandi lit og fyrir ofan vökvann eru mæliglösin fyllt af þokukenndu efni. Þetta þokukennda efni þyrlast upp úr mæliglösunum og umhverfis þau.
    Mynd 10.1. Fast koldíoxíð („þurrís“, til vinstri) þurrgufar kröftuglega þegar það er sett í vökva (til hægri), kælir vökvann og myndar þétta vatnsþoku fyrir ofan mæliglasið. (heimild: breytt verk eftir Paul Flowers)

    Efnisyfirlit kafla

    • 10.1 Millisameindakraftar
    • 10.2 Eiginleikar vökva
    • 10.3 Fasaskipti
    • 10.4 Fasarit
    • 10.5 Fast ástand efnis
    • 10.6 Grindarbyggingar í kristölluðum föstum efnum

    Inngangur

    Holdsveiki hefur verið skæður sjúkdómur stóran hluta mannkynssögunnar. Auk einkenna og fylgikvilla sjúkdómsins varð félagsleg fordæming hans til þess að sjúklingar voru reknir úr samfélögum sínum og einangraðir í sérstökum byggðum. Í sumum heimshlutum tíðkaðist þetta langt fram á tuttugustu öld. Á þeim tíma var vænlegasta meðferðin við holdsveiki olía úr chaulmoogra-trénu, en olían var afar þykk, olli blöðrum og gerði meðferðina sársaukafulla og gagnslitla. Heilbrigðisstarfsfólk sem leitaði betri notkunaraðferðar hafði samband við Alice Ball, ungan efnafræðing við Háskólann á Hawaii, sem hafði skrifað meistararitgerð sína um svipaða plöntu. Ball þróaði röð verkferla, þar á meðal endurtekna sýringu og hreinsun, til að breyta eiginleikum olíunnar og einangra virku efnin, estera sem fjallað er um síðar í þessari bók. „Ball-aðferðin“, eins og hún var síðar kölluð, varð staðalmeðferð við holdsveiki í áratugi. Í vökva- og föstu ástandi eru víxlverkanir atóma og sameinda talsvert sterkar og gegna mikilvægu hlutverki við að ákvarða ýmsa eðliseiginleika efnisins. Til dæmis stafaði þykkt chaulmoogra-olíunnar, eða seigja hennar, af millisameindakröftum. Í þessum kafla verður fjallað um eðli þessara víxlverkana og áhrif þeirra á ýmsa eðliseiginleika vökva og fastra efna.

    FYRRI KAFLI

    Æfingar

    NÆSTI KAFLI

    10.1 Millisameindakraftar